Choroba Leśniowskiego i Crohna

Choroba Leśniowskiego i CrohnaOceń:
(3.67/5 z 12 ocen)
Choroba Leśniowskiego i Crohna

Co to jest choroba Leśniowskiego i Crohna i jakie są jej przyczyny?

Choroba Leśniowskiego i Crohna (łac. morbus Leśniowski-Crohn, ang. Crohn’s disease, CD; potoczne określenie „choroba Crohna”) należy do nieswoistych chorób zapalnych jelit. Może dotyczyć każdego odcinka przewodu pokarmowego – od jamy ustnej do odbytu.

Najczęstszą lokalizacją zmian zapalnych jest końcowy odcinek jelita krętego, a w następnej kolejności jelito cienkie i grube oraz samo jelito grube. Zmiany w przełyku, żołądku i dwunastnicy występują w niewielkim odsetku przypadków, zmiany w okolicy odbytu w postaci szczelin, ropni i przetok – u około połowy chorych.

Dokładna przyczyna choroby Leśniowskiego i Crohna nie jest znana. Wśród mechanizmów powstawania wymienia się 3 główne czynniki: osobniczą podatność (genetyczną), mikroflorę jelitową i odpowiedź immunologiczną błony śluzowej pacjenta. Choroba rozwija się, gdy u podatnych osób wystąpi upośledzenie mechanizmów odpowiedzi immunologicznej na drobnoustroje wewnętrzne.

Jak często występuje choroba Leśniowskiego i Crohna?

Zachorowalność na chorobę Leśniowskiego i Crohna w Europie wynosi od 1 do prawie 11,4 na 100 000 ludności rocznie. Według danych brytyjskich liczba zachorowań na choroby zapalne jelit zwiększa się dwukrotnie co 10 lat. W Polsce epidemiologia choroby Leśniowskiego i Crohna nie została dokładnie poznana, ale w ostatnich latach notuje się zwiększenie częstości zachorowań, zwłaszcza u dzieci. Największa zachorowalność przypada na wiek młodzieńczy oraz na 3. i 4. dekadę życia, choć niektórzy uważają, że drugi szczyt częstości zachorowań przypada po 60. roku życia.

Według ostatnich danych z 88 ośrodków z początku 2012 r. według Krajowego Rejestru choroby Leśniowskiego i Crohna w Polsce zarejestrowano 5191 chorych (www.chorobacrohna.pl). 15% krewnych pierwszego stopnia osób chorujących na nieswoiste choroby zapalne jelit także cierpi na te choroby. Ryzyko zachorowania wynosi: 8,9% u potomstwa, 8,8% u rodzeństwa i 3,5% u rodziców.

Jak się objawia choroba Leśniowskiego i Crohna?

Do ogólnych, nieswoistych objawów należą: osłabienie, gorączka i zmniejszenie masy ciała (może być spowodowane niedostatecznym odżywianiem lub zespołem złego wchłaniania.

Objawy miejscowe zależą od lokalizacji, rozległości i stopnia zaawansowania zmian w przewodzie pokarmowym. Najczęściej – u 40–50% chorych – zajęty jest końcowy odcinek jelita krętego (ileitis terminalis), u 30–40% równocześnie jelito cienkie i grube (ileocolitis), a u 20% tylko jelito grube. Znacznie rzadsze jest zajęcie bliższego odcinka jelita cienkiego, a wyjątkowe górnego odcinka przewodu pokarmowego lub wyrostka robaczkowego.

Obraz kliniczny zależy od lokalizacji zmian:

  • klasyczna postać z zajęciem końcowego odcinka jelita krętego – zaczyna się zwykle skrycie, niekiedy pierwszym objawem jest niedokrwistość lub gorączka o nieznanej przyczynie. U większości chorych dominują ból brzucha i biegunka. U ~30% chorych wyczuwalny jest guz w prawym dolnym kwadrancie jamy brzusznej. Rozległe zajęcie jelita cienkiego powoduje zespół złego wchłaniania manifestujący się głównie biegunką tłuszczową, ponadto: niedokrwistością, hipoproteinemią, awitaminozą (zwłaszcza B12) i zaburzeniami elektrolitowymi. Z biegiem czasu ujawniają się niedożywienie i wyniszczenie.
  • jelito grube – objawy mogą przypominać wrzodziejące zapalenie jelita grubego; najczęstszym objawem choroby okrężnicy jest biegunka. Często występuje ból brzucha, zwłaszcza w przypadku zajęcia kątnicy i jelita krętego.
  • okolica odbytu – wyrośla skórne, owrzodzenia, szczeliny, ropnie i przetoki okołoodbytowe; występują u 50–80% chorych z zajęciem jelita grubego, a w 27% przypadków mogą być pierwszym objawem choroby.
  • u niektórych chorych występują powikłania pozajelitowe dotyczące skóry, stawów, oczu i dróg żółciowych, np. rumień guzowaty i dróg moczowych.

Co robić w przypadku wystąpienia objawów?

W przypadku, nawracającej biegunki, bólów brzucha, gorączki lub niewyjaśnionego i niezamierzonego zmniejszenia masy ciała, krwawienia z przewodu pokarmowego lub zmian okołoodbytowych (ropnie, szczeliny, przetoki) należy zgłosić się do lekarza pierwszego kontaktu w celu przeprowadzenia odpowiedniej diagnostyki.

Osoby, u których rozpoznano chorobę Lesniowskiego i Crohna, i u których wystąpiło zaostrzenie objawów choroby, powinny niezwłocznie zgłosić się do lekarza, który zdecyduje o konieczności leczenia w szpitalu lub kontynuacji terapii w warunkach ambulatoryjnych. Niektóre objawy choroby (np. krwawienia z przewodu pokarmowego czy niedrożność) mogą prowadzić do ciężkich powikłań i wymagają pilnej interwencji lekarskiej.

W jaki sposób lekarz ustala rozpoznanie?

Diagnoza wymaga łącznej oceny wyników badań podmiotowego i przedmiotowego oraz badań dodatkowych, a najważniejsza pozostaje ocena endoskopowa obrazu jelita z pobraniem wycinków do badania histopatologicznego. Badania laboratoryjne, takie jak oznaczenie stężenia CRP i morfologia krwi, bywają pomocne w różnicowaniu chorób zapalnych z chorobami czynnościowymi.

Spośród badań obrazowych użyteczna bywa tomografia komputerowa. W badaniu tym za rozpoznaniem choroby Leśniowskiego i Crohna przemawia pogrubienie ściany jelita ograniczone do prawostronnej części jelita grubego, włóknisty rozrost krezki oraz obecność ropni w jamie brzusznej.

Przydatne są wszelkie metody diagnostycznej oceny jelita cienkiego (pasaż przewodu pokarmowego, enteroskopia, kapsułka endoskopowa), które pozostaje jednak odcinkiem przewodu pokarmowego mało dostępnym i trudnym do zbadania. Kluczowe znaczenie w diagnostyce różnicowej ma badanie kolonoskopowe z pobraniem wycinków do badania histopatologicznego.

Nie ma ścisłych kryteriów rozpoznania, zwłaszcza pozwalających zawsze odróżnić chorobę Leśniowskiego i Crohna obejmującą jelito grube od wrzodziejącego zapalenia jelita grubego; u około 10% chorych rozpoznaje się nieokreślone zapalenie jelita grubego.

Jakie są sposoby leczenia?

W leczeniu zaostrzenia choroby stosuje się leki przeciwzapalne i immunosupresyjne (hamujące niekorzystną odpowiedź immunologiczną).

W łagodnie przebiegającej postaci choroby wykorzystuje się aminosalicylany (sulfasalazynęmesalazynę) i/lub glikokortykosteroidy (prednizon, metyloprednizolon) podawane doustnie. Mesalazyna ma szersze zastosowanie w leczeniu choroby Leśniowskiego i Crohna jelita cienkiego. W przypadku zapaleń jelita grubego stosuje się przede wszystkim sulfasalazynę. W cięższych postaciach leczenie polega na dożylnym podawaniu glikokortykosteroidów (hydrokortyzon, metyloprednizolon), a w przypadku braku poprawy – leków immunosupresyjnych.

Do dyspozycji mamy również nowsze leki, tzw. przeciwciała monoklonalne: infliksymab lub adalimumab, oraz nowszy glikokortykosteroid – budezonid.

Dość często chorzy na chorobę Leśniowskiego i Crohna poddawani są zabiegom chirurgicznym. Najczęściej są to zabiegi zawiązane z miejscowymi powikłaniami (ropnie, przetoki), ale pacjenci operowani są także z powodu zwężeń, częściowej niedrożności jelit i podejrzenia raka.

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie?

Leczenie choroby Leśniowskiego i Crohna jest przewlekłe; polega na zapobieganiu nawrotom i łagodzeniu przebiegu zaostrzeń. Całkowite wyleczenie jest prawdopodobnie niemożliwe, ale istnieją łagodne postacie choroby przebiegające bez zaostrzeń.

Rzadkim odległym skutkiem chorób zapalnych jelit jest rak jelita grubego (ok. 1,5% chorych). Czynnikami zwiększających ryzyko jego wystąpienia są: długi czas trwania choroby i zajęcie znacznej części jelita grubego.

Co trzeba robić po zakończeniu leczenia?

Nie wolno odstawiać leków samodzielnie, bez porozumienia z lekarzem, nawet jeśli objawy choroby dawno już ustąpiły. Przewlekłe leczenie w okresie remisji jest najskuteczniejszą metodą zapobiegania nawrotom.

W trakcie przewlekłego leczenia lekarz zleca badania kontrolne (np. morfologię, próby wątrobowe, oznaczenie aktywności kreatyniny), które mają na celu wczesne wychwycenie ewentualnych powikłań stosowanych leków.

Ważna jest także profilaktyka osteoporozy, która u pacjentów z chorobą Leśniowskiego i Crohna jest dość częsta ze względu na zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej (m.in. z powodu zaburzeń wchłaniania witaminy D w jelicie cienkim oraz przewlekłej kortykoterapii).

Ważne jest także monitorowanie endoskopowe – u chorych, u których choroba występuje ponad 10 lat, konieczny jest nadzór w kierunku raka jelita grubego (kolonoskopia co 2 lata).

Dieta chorych na chorobę Leśniowskiego i Crohna

Nie ma specjalnej diety zalecanej w chorobie Leśniowskiego i Crohna. Dieta powinna być dietą zdrowego człowieka, czyli urozmaiconą i bogatą w składniki odżywcze, witaminy i minerały. Niedożywienie i niedobory składników mineralnych występują często w przebiegu choroby; niedobory dotyczą zwłaszcza kwasu foliowego, żelaza i cynku.

Najważniejsze jest unikanie potraw, które wywołują dolegliwości lub je nasilają, mogą nimi być (ale tylko u niektórych pacjentów): mleko i jego przetwory, pszenica, drożdże, kukurydza, banany, pomidory, jajka i wino.

W stanach zaostrzenia należy unikać potraw bogatoresztkowych, takich jak razowy chleb, nasiona roślin strączkowych, warzywa (zwłaszcza kapusta), owoce i potrawy z dużą zawartością błonnika, które mogą nasilić biegunkę.

W przypadku zwężeń jelita dieta powinna być ubogoresztkowa, z wyłączeniem jabłek, owoców cytrusowych, sałaty, szpinaku, buraków, ogórków, skórek z owoców i warzyw, grzybów, orzechów oraz nasion.

Co robić, aby uniknąć zachorowania na chorobę Leśniowskiego i Crohna?

Dokładna przyczyna choroby nie jest znana i nie wiadomo, jak jej zapobiegać. Można jednak zapobiegać jej nawrotom – najważniejsze jest przestrzeganie zaleceń lekarskich, w tym zaprzestanie palenia papierosów. Osoby, u których w rodzinie występują nieswoiste choroby zapalne jelit, należą do grupy zwiększonego ryzyka, dlatego w przypadku wystąpienia niepokojących objawów powinny poddać się dokładnej diagnostyce.

Stowarzyszenia pacjentów


Choroba Leśniowskiego i Crohna w pytaniach i odpowiedziach

Choroba Crohna a gruźlica jelit »
Leczenie niedożywienia w chorobie Crohna »

Data utworzenia: 13.01.2012
Udostępnij:

Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu

    • ankuu
      2016-08-12 09:30
      Na forum Crohna w celu remisji polecają oczyszczanie jelita chlorellą oraz żeń-szeń i immunomodulin po oczyszczeniu.odpowiedz
    • masaj
      2016-07-13 19:16
      Choroba nieuleczalna. Tak twierdza lekarze. A wystarczy usunąć z diety gluten i po chorobie.odpowiedz
      • J
        2016-09-29 00:55
        Chyba mylisz to z celiakliaodpowiedz
    • hitek
      2016-05-13 08:04
      zgadza się, mam te chorobę od 8 lat, ale mam też remisje, więc da się żyć, ale wygląda mi to na coraz większy rozwój choroby, mam przy tym obolałe lędźwie i wysypkę na tylnej części szyi. Ostatnio wyczytałem coś o łupinach cebuli (Kwercetyna), podobno pomaga, więc podejmę próbęodpowiedz
    • daluk
      2016-04-11 21:55
      chorobe zdiagnozowano u mnie 4 lata temu..i nie biegunki a zaparia..po 2tyg
      nawet w trakcie ataku..plus wymioty..wstert do jedzenia..wysoka goraczka..bardzo
      niskie cisnienie ( ostatnio 72/55). Kilka wizyt w szpitalu.Potem dwa lata nic -
      odstawialm leki. Teraz 3 ataki w ciagu 3 miesiecy. Znow szpital..kolejne
      badania. Uczulenie na gluten. Choroba ciezka i bardzo wyczerpujaca organizm.Ale
      da sie z tym zyc. Tylko leki i bardzo uwazac co sie je.odpowiedz
    • lucyna
      2016-03-31 20:00
      lucyna opolskie choruje juz kupe lat a wogole nie ma efektow leczenia wrecz
      przeciwnie a nie wprowadzaja nic nowego w leczeniu mam dosyc wszystkiego
      odpowiedz
      • Mama
        2016-06-19 11:55
        Moj syn ma problemy z jelitami. Zaczelo sie od bolu przy oddawaniu stolca, malych peknieciach jelit, trudno gojacej sie wysypce na twarzy, biegunkach I zatwardzeniach. W koncu znalazla sie przyczyna. Byla to sol morska ktora nieoczyszczona sprzedawano w sklepie. Zawierala ogromne ilosci nitratow I fluoru ktore zwiekszaly metabolizm tluszczow -skad tluszczowe kuleczki na calym ciele I rozpuszczone jelita. Okazalo sie ze po 2012 roku nasycenie mineralow w morzu tak bardzo wzroslo ze fabryka soli nie mogla juz tego przesyconego roztworu oczyscic I sprzedawali co mieli. Niestety zanieczyszczone zostaly takze polfabrykanty na leki wiec np. sod zawieral wiecej nitratow (azotu, fluoru-gazy ziemskie) niz powinien-tzw.przesycenie .Odkrylam to mielac sol w mlynku. Sol bez mielenie nie wydziela zapachu. Podczas mielenia wydziela sie tarcie I cieplo I wydobywa sie gaz. Okazalo sie takze ze sol byla radioaktywna. Przez pewien czas dotykajac metalowych przedmiotow ciskalam iskry. Teraz jest juz lepiej . Zaprzestalismy jesc sol morska. Polecam przed kazdym uzyciem soli , zmielic jaI powachac czy nie smierdzi gazem szczegolnie nalezy uwazac z solami kamiennymi z Klodawy . Uwazac nalezy takze zwszystkimi produktami zawierajacymi dodatkiwitamin. Witaminy zawieraja chemiczne substancje (sztuczne) ktore moga byc takze przesycone azotem. W efekcie chorujemy od ich nadmiaru. Azot I fluor maja dzialanie wysuszajace. Krople do nosa z sola morska . Wszystkie leki zawierajace w czasteczkach azot (symbol N-mozna sprawdzac na Google wWikipedii , np wpisujac sulfonamidy I czy w czasteczczce jest symbol N) lepiej unikac Coca coli. Uwazac na przenawozone owoce, urzywaja amoniaku ktory jest glowna przyczyna grypy I wysuszenia sluzowek. Nalezy wachac jablka I banany jesli zapach lub smak przypomina lakier lub klej do butow lepiej tego nie jesc. Przedawkowanie fluoru objawia sie bolem w klatce piersiowej , zwiekszeniem bicia serca I ospaloscia oraz drgawkami. Najlepiej wyjsc wtedy na sloneczko-fluor zwieksza reaktywnisc gdy siedzimy w zimnych ciemnych murach. Uwazac nalezy na wody mineralne I unikac tych ktore maja duze ilosci NO3. Dobre wody to1, 5mg/l I mniej. Przedawkowanie azotu -gadatlieosc ,problemy ze snem, problemy z pamiecia, oszolomienie , pobudzenie. Uwazac na drozdze ktore wzbogscane sa nitratami , sery I mieso takze jaja. Zanieczyszczenia znalazlam takze w occie bislym serze I makaronach-dodaja nitratow do maki (jako konserwantu przeciwplesniowego-wysusza). Jemy ryz , kasze,kaszke manna z eko jogurtem I kwasnym mlekiem. Rosol tylko z kur nie karmionych antybiotykami. Mieso musi byc czyste. Azot uwalnia sie w kwasnym roztworze I w cieple-dajac charakterystyczny zapach lakieru. Niezapominajmy o kwasnym mleku ktore jest prawdziwym zlotfm dla naszych jelit I jamy ustnej. Jesli chodzi o profilaktyke jamy ustnej I dziurek w zebach najlepiej przez pewien czas ograniczyc pasty z fluorem. Ja robie papke na dziurki. Kupuje sodke z PrymatuI fluor dla dzieci w tubce z Elmexu. Troche sodki pieszam z kropla cieplej wody I kropla fluoru . Papke robie na tyle gesta zeby sie nie rozleala po dziaslach.Smaruja ta papka dziurki I odsloniete korzenie(osuszam je przed chusteczka higieniczna) . Siedze z otwarymi ustami okolo 2minuty . Nastepnie plukam usta woda przegotowana. Zeby lecza sie same I pruchnica znika. Zabieg powtarzam co pol roku. Jesli potrzeba co 3miesiace.odpowiedz
Dodając komentarz akceptujesz regulamin

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

 

Aktualności

  • "Katastrofa dla pacjentów z chorobami wątroby"
    Po wejściu w życie tzw. ustawy o sieci szpitali ryczałtowo z budżetu państwa ma być finansowana nie tylko hospitalizacja, ale też leczenie w specjalistycznych poradniach przyszpitalnych. Ministerstwo Zdrowia w projekcie rozporządzenia przyporządkowało poszczególne poradnie do oddziałów.
  • Profilaktyka marskości wątroby w Wielkiej Brytanii
    W Anglii zalecono lekarzom rodzinnym, żeby kierowali osoby nadużywające alkoholu na badania stanu wątroby, by wcześnie wykryć włóknienie i marskość tego narządu – informuje „BBC News”.
  • Pacjenci potrzebują wsparcia
    Jak wynika z badań zrealizowanych przez Fundację STOMAlife, 83% lekarzy kieruje pacjentów po wyłonieniu stomii pod opiekę pielęgniarki stomijnej. Jaki jest tego powód? Prowadzenie punktów konsultacyjnych leży wyłącznie po stronie organizacji pozarządowych, których zasoby są niezwykle ograniczone.

Lekarze odpowiadają na pytania

Przychodnie i gabinety lekarskie w pobliżu

Leki

Zaprenumeruj newsletter

Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies