2 września 2014 roku
poczta
zaloguj się
 
Gastrologia - Medycyna Praktyczna: Lekarze pacjentom
medycyna praktyczna dla pacjentów

Uchyłki jelita grubego

Uchyłki jelita grubego

Co to jest i jakie są przyczyny?

Uchyłki mają postać cienkościennych „woreczków” o średnicy około 1 cm, uwypuklających się na zewnątrz głównej części jelita grubego, nazywanej okrężnicą (zob. rycinę). Liczba uchyłków waha się od kilku do kilkudziesięciu. Powstają u osób dorosłych po wielu latach spożywania diety ubogoresztkowej, typowej dla współczesnych zwyczajów żywieniowych (zob. Najczęstsze błędy żywieniowe – czego trzeba unikać?, Zasady zdrowego żywienia, Błonnik pokarmowy - przyp. red.). Pokarm tego rodzaju słabo wypełnia jelito, zwiększa w nim ciśnienie i powoduje pogrubienie ściany jelita.

Uchyłki nabyte uważane są za chorobę cywilizacyjną. Pewne znaczenie w ich rozwoju mogą mieć także czynniki genetyczne.

Uchyłki jelita grubego
Ryc. Uchyłki jelita grubego

Jak często występują?

REKLAMA

Uchyłki jelita grubego należą do najczęstszych chorób przewodu pokarmowego. Częstość ich występowania zwiększa się z wiekiem. Wśród osób poniżej 40. roku życia tylko 5% ma uchyłki. Odsetek ten zwiększa się do 30% po 60. roku życia.

Jak się objawiają?

U około 60% osób z uchyłkami nie stwierdza się żadnych objawów chorobowych (uchyłkowatość bezobjawowa). Uchyłki są u nich wykrywane przypadkowo, np. w trakcie kolonoskopii. Na pozostałe przypadki składają się pacjenci z objawową chorobą uchyłkową (20–30%) oraz pacjenci z powikłaniami (5–10%).

Choroba uchyłkowa okrężnicy objawia się bólami brzucha, wzdęciem i zaburzeniami rytmu wypróżnień (biegunka lub zaparcie stolca). Niekiedy występują krótkotrwałe epizody zatrzymania stolca i gazów.

Zapalenie uchyłków przebiega dodatkowo z gorączką i bolesnym guzem w lewej dolnej części brzucha. Inne powikłania to ropień wewnątrzbrzuszny, przedziurawienie jelita grubego i pełna niedrożność jelitowa. Odrębnym powikłaniem niezwiązanym z zapaleniem jest krwawienie z uchyłków, objawiające się dużą domieszką krwi w stolcu albo wypróżnieniami czystą krwią lub skrzepami.

Co robić w przypadku wystąpienia objawów?

Nawracające bóle, zwłaszcza w lewej połowie brzucha, połączone ze wzdęciem i zaparciem stolca, wymagają wizyty u lekarza, który pokieruje badaniami potwierdzającymi rozpoznanie choroby uchyłkowej okrężnicy.

Cięższe objawy – silne bóle brzucha, gorączka oraz zatrzymanie wypróżnień i gazów – wymagają na ogół pilnej konsultacji chirurgicznej.

W jaki sposób lekarz ustala rozpoznanie?

Prostym i stosunkowo łatwo dostępnym badaniem jest ultrasonografia jamy brzusznej (USG). Badanie to może potwierdzić obecność uchyłków jelita grubego oraz wskazać na możliwość zapalenia uchyłków i powikłań, takich jak ropień, przetoka czy przedziurawienie jelita.

Dokładniejszymi badaniami, ale trudniej dostępnymi, są tomografia komputerowa jamy brzusznej i miednicy mniejszej oraz kolonoskopia, przeciwwskazana jednak u osób z objawami zapalenia uchyłków. Zapalenie potwierdzają proste badania krwi – przyspieszone OB, zwiększenie stężenia CRP i zwiększenie liczby krwinek białych.

Jakie są sposoby leczenia?

Niepowikłaną chorobę uchyłkową leczy się ambulatoryjnie za pomocą otrąb (2–3 łyżki stołowe dziennie), leków rozkurczowych i przeciwbólowych.

Zapalenie uchyłków może być leczone szpitalnie leżeniem w łóżku, ścisłą dietą i antybiotykami stosowanymi doustnie lub dożylnie przez 7–10 dni.

Inne powikłania – ropień wewnątrzbrzuszny, przedziurawienie jelita i przetoka między pętlami jelit – wymagają leczenia operacyjnego (często w trybie ostrym). Wskazaniem do operacji może być nawracające zapalenie uchyłków bez dodatkowych powikłań, ale taki sposób leczenia tego stanu jest wykorzystywany dość rzadko.

Większość krwotoków (80%) z uchyłków zatrzymuje się samoistnie. U wielu chorych konieczne jest przetoczenie krwi, pilna kolonoskopia połączona z zabiegiem tamowania krwawienia lub operacja.

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie?

Leczeniem zachowawczym nie można usunąć uchyłków okrężnicy. Nawet operacja polegająca na usunięciu fragmentu okrężnicy z uchyłkami nie zawsze oznacza wyleczenie, ponieważ inne uchyłki pozostają lub tworzą się nowe w pozostałych odcinkach jelita grubego.

Co trzeba robić po zakończeniu leczenia?

U chorych z uchyłkami jelita grubego konieczna jest okresowa kontrola i nadzór lekarski. Warunkiem powodzenia w leczeniu najczęściej występującej niepowikłanej choroby uchyłkowej jest stałe przyjmowanie otrąb i leków rozkurczowych.

Co zrobić, aby uniknąć zachorowania?

Jedynym, ale niepotwierdzonym, sposobem zapobiegania rozwojowi uchyłków okrężnicy jest spożywanie od dzieciństwa diety bogatoresztkowej (ciemne gatunki chleba, warzywa i owoce). Ten rodzaj pożywienia może zapobiec również części powikłań choroby uchyłkowej (zob. Błonnik pokarmowy, Dieta ubogoenergetyczna, bogatoresztkowa - przyp. red.).

Uchyłki jelita grubego w pytaniach i odpowiedziach

Czy choroba uchyłkowa jest groźna?

Większość osób z uchyłkami jelita grubego nie ma żadnych objawów. U osób z objawami leczenie jest proste i skuteczne. Zagrożenie stanowią powikłania, takie jak zapalenie uchyłków, a zwłaszcza ropień wewnątrzbrzuszny, niedrożność, przedziurawienie i krwotok jelitowy. U osób starszych, obciążonych innymi chorobami, powikłania te są stanami zagrażającymi życiu. Zagrożenie zmniejsza leczenie chirurgiczne, chociaż nie w każdym przypadku.

Czy leczenie może skutkować zniknięciem uchyłków?

Uchyłki jelita grubego są trwałymi zmianami strukturalnymi, nieusuwalnymi za pomocą diety lub leków. Jedynie operacja może zmniejszyć liczbę uchyłków, aczkolwiek część z nich pozostaje albo tworzą się nowe.

Czy ziarniste pokarmy (pestki) zwiększają ryzyko wystąpienia powikłań choroby uchyłkowej?

Nie ma dowodów, aby pestki i ziarna zboża lub kukurydzy zwiększały częstość występowania powikłań choroby uchyłkowej. Dokładniejsze badania dotyczyły zapalenia, przedziurawienia i krwawienia z uchyłków.

Czy uchyłki stanowią przeciwwskazanie do kolonoskopii?

Samo występowanie uchyłków nie jest przeciwwskazaniem do kolonoskopii. Jedynym ograniczeniem jest zapalenie uchyłków, ale po jego ustąpieniu (po około 6 tyg.) kolonoskopię można wykonać i należy to zrobić.

Jakie znaczenie mają probiotyki w leczeniu choroby uchyłkowej?

Probiotyki wywołują poprawę objawową u części chorych z uchyłkami, ale mają znaczenie pomocnicze i nie mogą być traktowane jako zasadniczy lub jedyny sposób leczenia.

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

 

Aktualności

  • Botoks może pomóc leczyć raka żołądka?
    Botoks, najbardziej znany z zastosowania w medycynie estetycznej – do wygłaszania zmarszczek – może pomóc w leczeniu raka żołądka - wskazują badania na myszach, o których informuje pismo „Science Translational Medicine”.
  • 170 mln ludzi na świecie cierpi na WZW C
    Zgodnie z danymi Światowej Organizacji Zdrowia około 3% światowej populacji, czyli co najmniej 170 mln ludzi, cierpi na wirusowe zapalenie wątroby typu C. W naszym kraju choroba dotyczy około 1,5% mieszkańców. Dziś obchodzony jest Światowy Dzień Wirusowego Zapalenia Wątroby.
  • Bezpłatne testy na HCV w Światowym Dniu Zapalenia Wątroby
    Akcja bezpłatnych badań, które pozwalają stwierdzić, czy dana osoba miała kontakt z groźnym wirusem zapalenia wątroby typu C (HCV) będzie prowadzona w stolicy i 4 innych miastach Polski 28 lipca w Światowym Dniu Zapalenia Wątroby.

Lekarze odpowiadają na pytania

Zobacz, gdzie się leczyć

Lekarz specjalista
Szukaj
Szpitale, przychodnie, gabinety
Szukaj

Zadaj pytanie ekspertowi:

Lekarze komentują