28 marca 2015 roku
poczta
zaloguj się
 
Gastrologia - Medycyna Praktyczna: Lekarze pacjentom
medycyna praktyczna dla pacjentów

Kamica przewodowa

Poleć:
Udostępnij:
Prof. dr hab. Ewa Małecka-Panas, dr med. Piotr Daniel
Oddział Kliniczny Gastroenterologii Ogólnej i Onkologicznej, Uniwersytecki Szpital Kliniczny UM w Łodzi

Kamica przewodowa
Fot. Złóg usunięty z dróg żółciowych

Co to jest i jakie są przyczyny?

Kamica przewodowa charakteryzuje się obecnością kamieni (złogów) żółciowych w zewnątrzwątrobowych lub wewnątrzwątrobowych drogach żółciowych. Kamienie w drogach żółciowych pochodzą najczęściej z pęcherzyka żółciowego (kamica wtórna) lub - wyjątkowo rzadko - tworzą się w samych drogach żółciowych (kamica pierwotna). Rodzaj złogów zależy od miejsca ich powstania. Złogi pierwotne są zazwyczaj brązowymi kamieniami barwnikowymi, natomiast złogi wtórne (pochodzące z pęcherzyka żółciowego) mogą być cholesterolowe lub mieszane. U 95% chorych z kamicą przewodową występuje jednocześnie kamica pęcherzykowa.

Jak często występuje kamica przewodowa?

W krajach Europy i Ameryki Północnej pierwotna kamica przewodowa jest rzadko spotykana – częstość występowania tej choroby u osób po cholecystektomii (usunięciu pęcherzyka żółciowego) ocenia się na 5—20%. Kamica przewodowa znacznie częściej występuje u Azjatów.

Jak się objawia kamica przewodowa?

Objawy kamicy przewodowej wywołane są obecnością złogów w przewodach żółciowych, co wiąże się z mechanicznym utrudnieniem przepływu żółci pochodzącej z wątroby i powoduje żółtaczkę. Małe złogi mogą samoistnie przemieścić się do przewodu pokarmowego, skąd zostaną usunięte. Jednak znacznie częściej dochodzi do trwałego zablokowania przepływu żółci. Pojawiają się wówczas objawy: napady kolki żółciowej, zażółcenie skóry i białkówek oczu (żółtaczka) oraz świąd skóry. Często występują także nudności i wymioty oraz charakterystyczne odbarwienie stolca i ciemne zabarwienie moczu, związane z całkowitym zablokowaniem przepływu żółci w drogach żółciowych.

Co robić w razie wystąpienia objawów?

Jeżeli u osoby z potwierdzoną kamicą pęcherzykową lub po usunięciu pęcherzyka żółciowego z powodu kamicy doszło do zażółcenia i świądu skóry oraz jeśli wystąpił ból o charakterze kolki, należy jak najszybciej zgłosić się do lekarza.

Konsultacji lekarskiej wymagają takie objawy, jak nudności, wymioty, gorączka, dreszcze, pogorszenie kontaktu z chorym czy zaburzenia świadomości. Objawy te mogą wskazywać na powikłania kamicy przewodowej – ostre zapalenie dróg żółciowych, ostre zapalenie trzustki, przedziurawienie dróg żółciowych lub zapalenie otrzewnej.

Jak lekarz ustala diagnozę?

Pierwszym badaniem zalecanym przez lekarza w przypadku podejrzenia kamicy przewodowej jest ultrasonografia jamy brzusznej (USG). Badanie to jest jednak mało skuteczne w wykrywaniu kamicy przewodowej – dostarcza raczej informacji o szerokości przewodów żółciowych (Ryc. 1), a czasem także o wielkości, liczbie i lokalizacji złogów w przewodach (przy czym nieuwidocznienie złogów w drogach żółciowych nie wyklucza ich obecności).


Ryc. 1. USG – poszerzone drogi żółciowe wewnątrzwątrobowe
Źródło: Choroby wewnętrzne, red. prof. A. Szczeklik, Medycyna Praktyczna, Kraków 2006

Istotnych informacji dotyczących kamicy przewodowej dostarczają badania krwi, a szczególnie: określenie stężenia bilirubiny i aktywności enzymów wątrobowych GGTP i AP (gammaglutamylotranspeptydazy i fosfatazy alkalicznej), które są czułymi wskaźnikami zastoju żółci w drogach żółciowych.

Do badań bardzo przydatnych w diagnostyce kamicy dróg żółciowych zalicza się ultrasonografię endoskopową, która dobrze uwidacznia zmiany w dalszym odcinku dróg żółciowych. Do tego badania pacjent przystępuje na czczo. Endoskop, zakończony głowicą emitująca ultradźwięki, wprowadza się przez usta chorego do przełyku, żołądka i dwunastnicy – aż w okolicę ujścia dróg żółciowych. Niestety dostępność tego badania jest w Polsce ograniczona.

Innym badaniem ułatwiającym postawienie diagnozy jest rezonans magnetyczny dróg żółciowych (MRCP). Jest to badanie bezpieczne, nieobciążające pacjenta, a jednocześnie swoiste i czułe w wykrywaniu kamicy przewodowej. MRCP pozwala uwidocznić wewnątrzwątrobowe i zewnątrzwątrobowe drogi żółciowe (Ryc. 2).


Ryc. 2. Złóg w przewodzie żółciowym wspólnym (strzałka) widoczny w badaniu MRCP
Źródło: Choroby wewnętrzne, red. prof. A. Szczeklik, Medycyna Praktyczna, Kraków 2006

Badanie to wykonuje się jednak dopiero wtedy, gdy wyniki badania USG jamy brzusznej oraz badań krwi są niejednoznaczne lub wątpliwe. Także w tym przypadku problemem jest ograniczona dostępność tej metody w naszym kraju.

Jakie są sposoby leczenia?

W przypadku wykrycia złogów w przewodach żółciowych stosuje się wsteczną endoskopową cholangiopankreatografię (ECPW). Badanie to wykonuje się przy użyciu giętkiego endoskopu – duodenoskopu, który wprowadza się przez usta chorego do przełyku, żołądka i dwunastnicy w okolicę połączenia dróg żółciowych z przewodem pokarmowym. W pierwszym etapie badania nacina się brodawkę Vatera (zwieracz zapobiegający przedostawaniu się pokarmu do dróg żółciowych), a następnie wprowadza się do dróg żółciowych przyrządy umożliwiające usunięcie z nich kamieni (Ryc. 3). Badanie wykonywane jest w znieczuleniu ogólnym, pod opieką lekarza anestezjologa. Wsteczna endoskopowa cholangiopankreatografia jest metodą leczniczą zapewniającą wyleczenie nawet u 90% chorych.


Ryc. 3. Kamica przewodu żółciowego wspólnego (strzałka) widoczna w badaniu ECPW
Źródło: Choroby wewnętrzne, red. prof. A. Szczeklik, Medycyna Praktyczna, Kraków 2006

W przypadku występowania dużych złogów (o średnicy powyżej 15 mm) metodą leczniczą jest endoskopowa litotrypsja wykonywana podczas ECPW. Polega ona na zmiażdżeniu i rozkruszeniu złogu w drogach żółciowych, a następnie usunięciu pozostałych po nim drobin przy użyciu balonu lub koszyka endoskopowego.

Jeśli powyższe metody są nieskuteczne, konieczny może być zabieg chirurgiczny z operacyjnym usunięciem złogów zalegających w drogach żółciowych.

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie?

Całkowite wyleczenie jest możliwe po usunięciu kamieni z dróg żółciowych jedną z wyżej wymienionych metod. W przypadku obecności kamieni także w pęcherzyku żółciowym, należy rozważyć jego usunięcie, gdyż istnieje uzasadnione ryzyko przedostawania się stamtąd kamieni do przewodów żółciowych i nawracania dolegliwości. U części chorych, pomimo usunięcia pęcherzyka, dochodzi jednak do nawrotu choroby w wyniku skłonności do tworzenia się kamieni w przewodach żółciowych.

Co trzeba robić po zakończeniu leczenia?

Nie ma jednoznacznych zaleceń dotyczących postępowania po zabiegu usunięcia złogów z dróg żółciowych. Bezpośrednio po zabiegu obowiązuje jednodniowa dieta ścisła, a  następnego dnia chorzy mogą przyjmować lekkostrawne pożywienie. Podobnie jak w przypadku pacjentów z kamicą pęcherzykową, wskazana jest dieta ubogotłuszczowa i wysokowęglowodanowa. U chorych z nawracającą kamicą dróg żółciowych zasadne jest wprowadzenie leczenia preparatami kwasu ursodezoksycholowego, który poprzez „wypłukiwanie” cholesterolu z kamieni prowadzi do ich rozpuszczenia.

Co robić, aby uniknąć zachorowania?

Ponieważ przyczyny powstawania kamieni w pęcherzyku i drogach żółciowych nie zostały dotychczas dokładnie wyjaśnione, nie można podjąć wcześniejszych działań w celu zmniejszenia ryzyka ich wystąpienia. Rozsądnym postępowaniem jest jednak przestrzeganie, szczególnie przez osoby o zwiększonym ryzyku zachorowania, odpowiedniej diety – niskotłuszczowej i bogatobłonnikowej.

Poleć:
Udostępnij:

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

 

Aktualności

  • Nowa metoda usuwania polipów oszczędza jelito
    Dzięki nowej technice można usunąć z końcowego odcinka jelita grubego nawet bardzo duże polipy bez konieczności wytwarzania u pacjenta uciążliwego sztucznego odbytu (stomii) – informuje serwis BBC News/Health.
  • Co się zmieniło w leczeniu zespołu jelita drażliwego (IBS)?
    W ciągu ostatnich kilku lat zachodzą stopniowe zmiany w leczeniu IBS. Ważnym osiągnięciem było opracowanie przez naukowców z Monash University nowej diety, u wielu chorych skutecznie zmniejszającej objawy choroby.
  • Jest szansa na wygranie z WZW C
    W Polsce na WZW C choruje ok. 230 tys. osób. Nadzieją na walkę z chorobą są terapie z grupy ABT, skuteczne w genotypie 1B, czyli tym najczęściej występującym w naszej populacji.

Lekarze odpowiadają na pytania

  • Poposiłkowe bóle nadbrzusza
    Bezpośrednio po zjedzeniu jakiegoś posiłku odczuwam piekące bóle brzucha w prawej i środkowej części nadbrzusza, czasem nawet zaraz po połknięciu lub napiciu się czegoś ciepłego, w pozycji siedzącej przy stole, towarzyszy temu uczucie pełności, odbijanie i gazy.
  • Działania niepożądane inhibitorów pompy protonowej (IPP)
    Od kilku dni mam dość dziwny problem. Jestem leczony pantoprazolem w dawce 20 mg w związku z problemami żołądkowymi. Obecnie oczekuję na gastroskopię. Leki spełniają zadanie i dolegliwości żołądkowe praktycznie nie występują lub występują bardzo rzadko. Mam od kilku dni jednak problem ze zmiennością konsystencji stolca. Codziennie dzieje się to samo. Najpierw po przebudzeniu stolec jest normalny, by po godzinie był wodnisty, papkowaty. Wieczorem najczęściej sytuacja wraca do normy. Jednak powtarza się codziennie, praktycznie jak w zegarku. Czy to może być związane z przyjmowaniem IPP?
  • Kolka podczas ćwiczeń po usunięciu pęcherzyka żółciowego
    Ostatnio podczas ćwiczeń łapie mnie skurcz, chyba wątroby po prawej stronie. Dodam, że rok temu przeszłam usunięcie pęcherzyka żółciowego i robiłam już parę razy kontrolne USG. Co to może być i czy jest groźne, czy mam zaprzestać ćwiczeń?

Zobacz, gdzie się leczyć

Lekarz specjalista
Szukaj
Szpitale, przychodnie, gabinety
Szukaj

Zadaj pytanie ekspertowi:

Lekarze komentują