Choroba refluksowa przełyku (refluks)

Choroba refluksowa przełyku (refluks)Oceń:
(3.64/5 z 14 ocen)
Choroba refluksowa przełyku (refluks)
Fot. iStock Photo

Co to jest choroba refluksowa przełyku (refluks) i jakie są jej przyczyny?

Choroba refluksowa przełyku to zespół dolegliwości wywołanych zarzucaniem (refluksem) treści żołądkowej do przełyku. Wraz z połkniętym wcześniej pokarmem, do przełyku wraca także wytwarzany w żołądku kwas solny i enzymy trawienne, powodując pieczenie, czyli tzw. zgagę.

Mogą temu towarzyszyć uszkodzenia błony śluzowej przełyku zwane nadżerkami (zobacz zdjęcie poniżej).

Wśród czynników predysponujących do choroby refluksowej wymienia się:

  • nieprawidłową czynność dolnego zwieracza przełyku
  • zaburzenia opróżniania żołądka
  • otyłość
  • ciążę.

Przyczyny refluksu

Mięsień położony pomiędzy przełykiem a żołądkiem (dolny zwieracz przełyku) rozkurcza się przy połykaniu, co pozwala na przejście pokarmu do żołądka. Następnie mięsień ten szybko się kurczy, zapobiegając cofaniu się pokarmu i soku żołądkowego z powrotem do przełyku. Gdy dolny zwieracz przełyku kurczy się nieprawidłowo lub jest niewydolny, kwaśne składniki soku żołądkowego mogą wracać do przełyku, co nazywamy refluksem żołądkowo-przełykowym (zobacz rycinę).

Choroba refluksowa przełyku (refluks)

Ryc. 1. Choroba refluksowa przełyku

Do rozwoju choroby refluksowej przełyku może dojść także w przebiegu niektórych chorób, tj.: cukrzycy, twardziny, chorób związanych z przewlekłym nadużywaniem alkoholu oraz niektórych zaburzeń hormonalnych.

Istotną rolę w powstawaniu refluksu odgrywają również przyjmowane przez chorego leki, zwłaszcza doustne środki antykoncepcyjne czy leki stosowane w chorobie niedokrwiennej serca, nadciśnieniu tętniczym i chorobach płuc (szczególnie z grupy blokerów kanału wapniowego, leków przeciwcholinergicznych, czy metyloksantyn, np. teofilina).

Rozwojowi refluksu sprzyja również przepuklina rozworu przełykowego (górna część żołądka jest wepchnięta do klatki piersiowej przez cieńsze miejsce w przeponie - mięśniu oddzielającym płuca i brzuch). Gdy górna część żołądka tkwi wciśnięta powyżej przepony, sok żołądkowy pozostaje tam przez dłuższy czas, co ułatwia cofanie się treści do przełyku.

Jak często występuje choroba refluksowa (refluks) przełyku?

W populacji kraków wysoko rozwiniętych objawy refluksu występują codziennie u około 5—10% osób, a raz na tydzień u około 20% osób. Częstość występowania choroby refluksowej jest porównywalna u mężczyzn i kobiet i wzrasta wraz z wiekiem.

Jak się objawia refluks?

Do typowych objawów refluksu należą: zgaga, puste odbijania oraz uczucie cofania się treści żołądkowej do przełyku. Często dolegliwości określane są także jako pieczenie za mostkiem, nadkwasota, kwaśne odbijania, czy ból górnej części brzucha.

Dolegliwości nasilają się w ułożeniu na wznak, zwłaszcza po obfitym lub tłustym posiłku, przy pochylaniu się i podczas parcia.

Objawami niepokojącymi (tzw. objawy alarmowe), wymagającymi zgłoszenia się do lekarza i przeprowadzenia szybkiej i dokładnej diagnostyki są zaburzenia połykania, ból przy połykaniu (zob. Dysfagia), utrata masy ciała lub krwawienie z przełyku.

Choroba refluksowa może też powodować objawy nietypowe, takie jak: chrypka, suchy kaszel oraz ból w klatce piersiowej, naśladujący pochodzenie sercowe, a także uczucie „kluski” w gardle.

Co robić w razie wystąpienia objawów choroby refluksowej?

Modyfikacja stylu życia i dieta

W razie wystąpienia objawów refluksu warto zmodyfikować styl życia, a szczególnie sposób odżywiania się. Posiłki powinny być mniejsze, ale spożywane częściej i nie przed położeniem się do łóżka – ostatni posiłek należy zjeść najpóźniej 3 godziny przed snem. Należy unikać pokarmów tłustych, mocno przyprawionych, gazowanych napojów, cytrusów, kawy i czekolady. Wskazane jest także odstawienie używek (alkoholu i papierosów).

W przypadku otyłości lub nadwagi zaleca się dążenie do zmniejszenia masy ciała. Warto wypróbować także spanie na łóżku z wezgłowiem uniesionym o kilkanaście centymetrów. Poza tym należy unikać prac w  pozycji przymusowej oraz ciasnych ubrań i pasków. Zaleca się też zaprzestanie palenia tytoniu.

Dieta w chorobie refluksowej. Zalecenia i przepisy
Fot. foodiesfeed.com

Stosowanie leków bez recepty

Stosowanie dostępnych bez recepty leków zobojętniających sok żołądkowy, zawierających różne kombinacje związków glinu, wapnia, magnezu i kwasu alginowego, może przynieść chwilową ulgę, jednak nie zaleca się długotrwałego ich przyjmowania bez konsultacji z lekarzem.

Wizyta u lekarza

Jeśli opisane sposoby nie przynoszą poprawy, należy udać się do lekarza - szczególnie, jeśli dolegliwości są uporczywe i nasilają się. Niezwłoczna wizyta u lekarza jest konieczna także wtedy, gdy wystąpią objawy niepokojące (zaburzenia połykania, ból przy połykaniu, utrata masy ciała lub krwawienia z przełyku).

Należy pamiętać, że objawy refluksu mogą być łatwo mylone z dolegliwościami w przebiegu choroby niedokrwiennej serca, a nawet zawału mięśnia sercowego. Trzeba zwrócić uwagę na to, kiedy pojawia się ból - ból wieńcowy ma bowiem związek z wysiłkiem fizycznym, a ustępuje po odpoczynku i zażyciu nitrogliceryny. Niekiedy do pewnego rozpoznania niezbędne jest wykonanie pełnych badań w kierunku chorób serca.

Jak lekarz ustala diagnozę?

Obraz endoskopowy refluksowego zapalenia przełyku

Ryc. 2. Obraz endoskopowy refluksowego zapalenia przełyku – widoczne nadżerki

Chorobę refluksową można rozpoznać na podstawie typowych charakterystycznych objawów klinicznych oraz ustąpienia objawów po zastosowaniu leczenia inhibitorem pompy protonowej (np. omeprazolem przez około 2 tygodnie).

U chorych, u których pomimo standardowego leczenia mamy do czynienia z długo utrzymującymi się objawami, zaleca się wykonanie gastroskopii dla potwierdzenia rozpoznania. Badanie endoskopowe jest też zalecane „raz w życiu” u wszystkich chorych z długoletnim wywiadem choroby refluksowej w celu wykluczenia wystąpienia powikłań (zwężenie, krwawienie, tzw. przełyk Barretta).

Badanie endoskopowe górnego odcinka przewodu pokarmowego (gastroskopia) polega na wsunięciu giętkiego aparatu do gardła, a następnie do przełyku, żołądka i dwunastnicy. W trakcie badania w razie potrzeby pobierane są wycinki z błony śluzowej przewodu pokarmowego do badania histopatologicznego. Gastroskopia jest jedyną metodą uzyskania takich wycinków w celu oceny mikroskopowej zmian w przewodzie pokarmowym bez konieczności wykonania zabiegu chirurgicznego. Zabieg ten trwa około 20—30 minut i jest wykonywany po podaniu miejscowo preparatu znieczulającego, nie wymaga też przyjęcia do szpitala.

W przypadkach nietypowych objawów lub przed planowanym zabiegiem operacyjnym przydatne może być manometryczne badanie przełyku (badanie ciśnienia w przełyku, które wykazuje zakłócenia funkcji mięśnia zwieracza dolnego przełyku) oraz całodobowe monitorowanie pH w przełyku (tzw. pH-metria, polegająca na umieszczeniu cienkiej tuby w przełyku i ocenie kwaśności treści w przełyku). Powyższe badania mogą służyć także do oceny skuteczności leczenia.

Jakie są sposoby leczenia choroby refluksowej (refluksu)?

Leczenie farmakologiczne

Poza modyfikacją stylu życia, najczęściej leczenie rozpoczyna się od leków silnie zmniejszających wydzielanie kwasu żołądkowego (tzw. inhibitorów pompy protonowej, w publikacjach medycznych oznaczanych często skrótem IPP). Do tej grupy leków należą esomeprazol, lanzoprazol, omeprazol, pantoprazolrabeprazol. Stosuje się je raz na dobę, na czczo, w zleconych przez lekarza dawkach standardowych przez 2—4 tygodnie. W razie niepowodzenia leczenia lekarz może zdecydować o podwojeniu dawki leku i/lub dodać do terapii lek z grupy blokerów receptorów histaminowych H2 (famotydyna) podawany przed snem.

Leki z tej grupy stosuje się również w leczeniu podtrzymującym refluksu o łagodnym przebiegu.

Leki prokinetyczne (cisapryd, metoklopramid) mają skuteczność zbliżoną do ranitydyny, stosowane są jednak rzadko ze względu na wywoływane przez nie działania niepożądane: metoklopramid powoduje senność, drażliwość, zaburzenia pozapiramidowe; cisaprid – groźne zaburzenia rytmu serca.

Leczenie chirurgiczne

W sytuacji, gdy leczenie farmakologiczne nie przynosi poprawy mimo maksymalnych dawek leków, rozważa się zastosowanie leczenia operacyjnego (zob. Leczenie operacyjne choroby refluksowej i przepukliny rozworu przełykowego). Okazuje się jednak, że około 50% chorych – po różnym okresie czasu od operacji – nadal wymaga leczenia farmakologicznego.

Leczenie refluksu u kobiet w ciąży

U kobiet ciężarnych leczeniem z wyboru choroby refluksowej przełyku jest leczenie niefarmakologiczne – modyfikacja stylu życia i odpowiednia dieta. Leki należy stosować przez możliwie najkrótszy czas i w możliwie najmniejszej dawce. Najczęściej stosowane są leki zobojętniające, nie wchłaniające się do krwioobiegu z przewodu pokarmowego. W razie ich nieskuteczności można ostrożnie stosować ranitydynę. Coraz więcej danych naukowych wskazuje, że inhibitory pompy protonowej (szczególnie omeprazol) można bezpiecznie stosować u kobiet w ciąży. Powyższe leki powinny być zawsze stosowane po konsultacji z lekarzem i zgodnie z jego zaleceniami.

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie refluksu?

Choroba refluksowa przełyku jest schorzeniem przewlekłym, przebiegającym z okresami zaostrzeń i remisji.

Choroba refluksowa nie zagraża życiu, jednak może znacznie ograniczać codzienną aktywność, niezbędne jest też stałe leczenie podtrzymujące. U większości chorych w leczeniu przewlekłym stosuje się najmniejszą skuteczną dawkę inhibitorów pompy protonowej, pozwalającą na opanowanie dolegliwości. Rokowanie jest dobre w przypadku refluksu o łagodnym przebiegu. Nieleczona choroba refluksowa o ciężkim przebiegu może prowadzić do tak poważnych powikłań, jak zwężenie przełyku oraz krwawienia z przewodu pokarmowego.

U około 10% chorych wystąpić może tzw. przełyk Barretta, który jest stanem przedrakowym i wymaga stałej kontroli endoskopowej z badaniem histopatologicznym. Stan przedrakowy niezmiernie rzadko może przejść w raka przełyku (w przypadku przełyku Barretta – około 0,5% przypadków rocznie), a prawidłowe monitorowanie rozwoju choroby pozwala na wczesne jej rozpoznanie i leczenie.

Co trzeba robić po zakończeniu leczenia choroby refluksowej?

Po zakończeniu leczenia choroby refluksowej przełyku zaleca się kontynuację prawidłowych nawyków żywieniowych oraz unikanie leków mogących zmniejszać ciśnienie w obrębie dolnego zwieracza przełyku, zwłaszcza leków stosowanych w chorobie niedokrwiennej serca i nadciśnieniu (popularne azotany, beta-blokery, teofilina).

Kontrolna endoskopia po leczeniu wskazana jest u pacjentów z zaawansowaną chorobą refluksową oraz u chorych z jej powikłaniami.

U pozostałych osób, u których po skutecznym leczeniu farmakologicznym nie stwierdza się objawów choroby refluksowej przełyku, nie ma konieczności wykonywania kontrolnych badań endoskopowych.

Chorzy z rozpoznanym przełykiem Barretta wymagają stałego nadzoru specjalistycznego ze względu na zwiększone ryzyko rozwoju raka gruczołowego przełyku. U tych chorych kontrolne badania endoskopowe z pobraniem wycinka do badania histopatologicznego powinny być powtarzane co 3 lata, zaś w przypadku stwierdzenia zmian bardziej zaawansowanych (tzw. dysplazja małego stopnia) – co rok, a niekiedy nawet co 3 miesiące (dysplazja dużego stopnia).

Co robić, aby uniknąć refluksu?

Prawdopodobnie korzystne jest zaprzestanie palenia papierosów, odpowiednia dieta, w tym ograniczenie spożycia alkoholu i kawy oraz normalizacja masy ciała.

Udostępnij:

Dodanie komentarza oznacza akceptację regulaminu

    • seba
      2016-07-16 22:26
      czy jak mam nieszczelnosc wpustu nadzerki przelyku 5 mm i owrzodzenie przelyku a pije alkohol ciezko mi sie sline przelyka moze mi sie cos stac moge sie udusic czy nieodpowiedz
    • Basia
      2016-05-03 16:04
      Wszyscy piszą o podobnych objawach ale ja akurat ich nie mam, chociaż mam zdjagnozowany refluks przełykowy (gastroskopia pod narkozą). Poza gulą w gardle i ciągłą koniecznością przełykania, męczy mnie koszmarny kaszel na który dostaje syrop gaviscon ale nie zawsze to pomaga i poprostu się duszę.Wciąż dostaję leki na odkwaszenie i oczyszczenie żołądka ale mam coraz częściej nawroty więc chyba to nic nie daje. Nie mogę normalnie funkcjonowąć bo ciągle kaszle co denerwuje innych. Może ktoś ma podobny problem i jakoś sobie z tym radzi?odpowiedz
      • monika
        2016-08-19 17:06
        ja miałam taki sam problem z ciąglym kaszlem i az mnie rwało na wymioty leczyłam sie lekami i nic nie pomagało dopiero jak zrobilam operacje laparoskopie przelyku to wszystko przeszło jak ręką odją. Polecam nic strasznego tylko przez miesiac dietka papkowata i zero pieczywa ale to na dobre mi wyszło. W ciągu 1,5miesiąca schudlam 18kg.czuje sie swietnie i nic mi nie dolegaodpowiedz
      • Łukasz
        2016-07-29 19:52
        Basiu. Musisz zwrócić uwagę na dietę. Kieruj się w stronę diety dla wrzodowców tzw dieta leķo strawna że szczególnym uwzględnieniem wykluczenia pomidorów i ich przetworów oraz nabiału. Kawy, alkoholu, herbaty oraz zbyt tłustych i gorących potraw Wszystko to pobudza żołądek do produkcji kwasu solnego, i u pewnej grupy osób powoduje właśnie nasilenie objawów choroby refluksowej. Brak typowych objawów,tj pieczenia zamostkowego może świadczyć o wytworzeniu w przełyku nabłonka walcowanego , takiego jak jest w jelicie który odporny jest na działanie kwasu Solnego. ponad to unikaj jedzenia tzw gotowców czyli fast foodów zupek chińskich i że słoików I gotowych sosów a także parówek mielonek i słonych wędlin, ponieważ w tej żywności występuje sporo dodatków podrazniajacych żołądek i wzmagajacych produkcję kwasu. Dodatkowo z przypraw pieprz i sól ma podobne działanie. Dodatkowo ważne jest zachowanie odstepu między ostatnim posiłkiem a snem. Spać należy na plecach z lekko uniesionym tulowiem lub na lewym boku. Ponad to na pół godziny przed snem warto wypić szklankę siemienia lnianego. Wiesz już co może nasilać objawy refluksu teraz poszukaj w swoim stylu życia przyczyny. Popelniasz po prostu jakiś błąd który powoduje nasilenie objawów.jeśli to wyeliminujesz różnice poczujesz z dnia na dzień.odpowiedz
      • Andrzej
        2016-05-24 13:40
        Uwaga na te bóle w klatce piersiowej. Byłem przekonany, że to ból gardła etc. Okazało się, że to zawał - choroba wieńcowa. Na moje szczęście panowie z karetki pogotowia znali się na swojej pracy i pojechałem wprost na zabieg (2 stenty). Okazało się, że EKG nie wykryło zawału - ani w przychodni, ani nawet po przyjeździe pogotowia. W szpitalu uświadomili mnie, że taki stan wskazuje "enzym zawałowy" do sprawdzenia prostym badaniem krwi. To tak na wszelki wypadek jeśli byś miała wątpliwości.odpowiedz
      • manda
        2016-05-15 23:50
        Mam to samo. Do tego dochodzi bol w klatce piersiowej i uczucie duszenia.odpowiedz
        • pibi
          2016-05-20 18:22
          Moje objawy są podobne uczucie duszność ból w klatce piersiowej brałem juz różne proszki typu helidas,mesopral teraz biorę dexilant 60mg i nie widzę poprawy juz człowiekowi brakuje sił.odpowiedz
          • manda
            2016-06-05 16:38
            Nie raz mam wrazenie przez to ze dostane zawaluodpowiedz
    • Justyna
      2016-03-23 11:06
      Każdemu kto zmaga się z refluksem polecam wypróbować miód manuka 400+( w
      składzie jest naturalna substancja antybakteryjna) nie jest on najtańszy ale
      przynosi ogromną ulgę, w tym momencie stosuje go już tylko profilaktycznie
      oraz na wzmocnienie odporności, ale jest to mój wybawca problemuodpowiedz
    • KACHA
      2016-03-13 11:28
      Proponuję posłuchać na YouTube Jerzego Zięby -"Ukryte terapie- czego ci
      lekarz nie powie" on zgagę i refluks leczy octem jabłkowym. Mam kilkoro
      znajomych, którzy stosują tą metodę i jedzą wszystko, polecam.
      odpowiedz
Dodając komentarz akceptujesz regulamin

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

 

Aktualności

  • "Dzieci z NZJ traktowane gorzej niż pacjenci dorośli"
    Terapia biologiczna jest ostatnią deską ratunku dla dzieci z nieswoistymi zapaleniami jelita, które nie reagują na standardowe leczenie. Jest ona refundowana i powszechnie stosowana w pediatrii w większości państw Unii Europejskiej. Niestety, w Polsce mali pacjenci mają utrudniony dostęp do leków biologicznych, mimo że udowodniono ich skuteczność i zalecają je specjaliści.
  • Gorzów Wlkp. – bezpłatne badania anty-HCV
    Bezpłatne badania anty-HCV dla mieszkańców Gorzowa Wlkp. organizuje Fundacja „Gwiazda Nadziei”. Akcja odbywa się w ramach kampanii „Nie daj się zaskoczyć” i przypadającego 28 lipca Światowego Dnia Wirusowego Zapalenia Wątroby.
  • Rośnie zagrożenie WZW
    Z powodu wirusowego zapalenia wątroby (WZW) rocznie umiera równie wiele osób, co na gruźlicę czy AIDS – informuje „Lancet”.

Lekarze odpowiadają na pytania

Przychodnie i gabinety lekarskie w pobliżu

Leki

Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies