16 kwietnia 2014 roku
poczta
zaloguj się
 
Gastrologia - Medycyna Praktyczna: Lekarze pacjentom
medycyna praktyczna dla pacjentów

Rak przełyku

Prof. dr hab. Andrzej Szawłowski, dr n. med. Tomasz Olesiński
Centrum Onkologii - Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie
Rak przełyku

Co to jest rak przełyku i jakie są jego przyczyny?

Rak przełyku jest nowotworem złośliwym (a więc takim, który może dawać przerzuty do innych narządów), wywodzącym się z wewnętrznej warstwy ściany przełyku - błony śluzowej. Niestety, w miarę wzrostu może on zajmować nie tylko pozostałe warstwy przełyku i sąsiadujące z nim narządy, ale też dawać przerzuty do węzłów chłonnych czy też do innych narządów wewnętrznych - wątroby, płuc, kości czy mózgu.

Rak płaskonabłonkowy i gruczołowy przełyku

Błona śluzowa przełyku pokryta jest takim samym nabłonkiem, jak jama ustna - nabłonkiem wielowarstwowym płaskim. Jego funkcją jest ochrona całego organizmu przed szkodliwymi czynnikami pochodzącymi ze świata zewnętrznego – przed uszkodzeniami mechanicznymi, zakażeniem bakteriami, wirusami czy grzybami. To właśnie rola ochronna nabłonka sprawia, że jest on najbardziej narażony na działanie wielu szkodliwych substancji, a w rezultacie jest miejscem, gdzie dochodzi do rozwoju najczęstszego nowotworu złośliwego przełyku – raka płaskonabłonkowego (90% wszystkich nowotworów złośliwych przełyku).

REKLAMA

Żołądek, który leży w jamie brzusznej i łączy się z przełykiem, również jest pokryty od wewnątrz – od strony światła przewodu pokarmowego – ochraniającym nabłonkiem. Ten nabłonek ma jednak inną budowę i funkcję niż nabłonek przełyku. Jest to tak zwany nabłonek gruczołowy, zawierający liczne gruczoły wydzielające enzymy niezbędne do trawienia pokarmów. W dolnej części przełyku, w miejscu gdzie łączy się on z żołądkiem (tak zwany wpust), znajduje się granica dzieląca oba rodzaje nabłonka. W wyniku choroby może dojść do przesunięcia się z żołądka do przełyku nabłonka gruczołowego i rozwoju na tym podłożu innego bardzo groźnego nowotworu złośliwego - raka gruczołowego (około 10% wszystkich nowotworów złośliwych przełyku).

Oba te nowotwory różnią się nie tylko rodzajem nabłonka, na podłożu którego się rozwinęły i przyczynami ich powstania, ale też wrażliwością na różne rodzaje terapii przeciwnowotworowej. Raka płaskonabłonkowego cechuje znacznie większa wrażliwość na promienie jonizujące (radioterapię), która w połączeniu z chemioterapią daje szanse na wyleczenie (bardzo zbliżone do szans powodzenia leczenia operacyjnego), podczas gdy jedynym sposobem na wyleczenie z raka gruczołowego pozostaje operacja.

Rak płaskonabłonkowy (90% przypadków)
  • rozwija się na podłożu nabłonka wielowarstwowego płaskiego
  • występuje najczęściej w górnej i środkowej części przełyku, ale może pojawić się w każdym miejscu przełyku
  • papierosy i wysokoprocentowy alkohol znacząco zwiększają ryzyko zachorowania
  • może przebiegać wieloogniskowo (kilka zmian w przełyku)
Rak gruczołowy (10% przypadków)
  • rozwija się z komórek nabłonka gruczołowego
  • występuje najczęściej w dolnej części przełyku, w okolicy połączenia z żołądkiem
  • występowanie przełyku Barretta zwiększa ryzyko zachorowania

Czynniki ryzyka

Nadal nie potrafimy jednoznacznie powiedzieć, jak i dlaczego dochodzi do powstania w naszym organizmie nowotworu złośliwego. Wiemy jednak dość dobrze, jakie czynniki wpływają na rozwój raka i jak określić grupę osób, w której ryzyko zachorowania jest wyraźnie większe. Na rozwój choroby nowotworowej nigdy nie wpływa tylko jeden czynnik. Szacuje się, że za powstanie raka w 20% odpowiada genetyka a więc to, co odziedziczyliśmy po naszych rodzicach, ale aż w 80% my sami, czyli nasze zachowania, zwyczaje żywieniowe i środowisko, w jakim żyjemy.

Badania epidemiologiczne prowadzone w USA w latach 80. dowodzą, że największy procentowo wpływ na rozwój choroby nowotworowej mają następujące czynniki (patrz niżej).

Czynniki mające największy wpływ na rozwój choroby nowotworowej
  • palenie tytoniu: 25—40%
  • alkohol: 2—4%
  • dieta: 10—70%
  • zachowania seksualne i reprodukcyjne: 1—13%
  • ekspozycja zawodowa: 2—8%
  • zanieczyszczenie środowiska: 1—5%

Rak płaskonabłonkowy przełyku (obok nowotworów płuca, krtani, jamy ustnej) jest nowotworem wyjątkowo mocno tytonio-zależnym. Większość chorych to tak zwani „czynni” palacze, równocześnie nadużywający wysokoprocentowego alkoholu. Pamiętać należy o tym, że szczególnie niebezpieczne jest połączenie tytoniu i alkoholu.

Samo palenie papierosów w ilości do 20 sztuk dziennie podnosi ryzyko zachorowania na raka 20 razy, regularne picie wódki przez 15 lat – 10 razy, a połączenie obu tych używek ponad 220 razy. Ponieważ niszczące działanie używek ujawnia się dopiero po kilkunastu czy kilkudziesięciu latach, nie możemy być spokojni, jeśli od roku czy dwóch nie palimy.

Do grupy wysokiego ryzyka rozwoju raka płaskonabłonkowego przełyku należą osoby, u których rozpoznano już inny nowotwór zależny od tytoniu i alkoholu, szczególnie jeśli nie zmienili swoich ryzykownych zwyczajów (to znaczy nadal piją i palą). Ryzyko rozwoju kolejnego nowotworu z tej grupy, ale w innym miejscu, jest szacowane nawet na kilkanaście procent. Rak płaskonabłonkowy jest więc jednym z tych nowotworów, na które musimy sobie „zapracować”, ale też których można łatwo uniknąć.

Do innych czynników, zwiększających ryzyko zachorowania na raka przełyku, należą: dieta, regularne spożywanie gorących potraw, blizny pooparzeniowe, czy przebyte napromienianie klatki piersiowej.

Ważne

Epidemiolodzy szacują, że u mężczyzn blisko 60% zgonów spowodowanych rakiem wynika z czynnego lub biernego palenia tytoniu.

Nieco inne czynniki wpływają na podwyższone ryzyko zachorowania na raka gruczołowego. Duże znaczenie w rozwoju choroby przypisuje się przewlekłemu zapaleniu przełyku, powstałemu w wyniku cofania się treści pokarmowej z żołądka, któremu towarzyszy uczucie tak zwanej zgagi, czyli pieczenia w nadbrzuszu (zobacz: Zgaga). Utrzymujący się przewlekle (niekiedy latami) stan zapalny może prowadzić do przesunięcia nabłonka gruczołowego, typowego dla żołądka, do przełyku. Stan taki nazywany jest przełykiem Barretta i może prowadzić do rozwoju raka. Cofaniu się treści pokarmowej do przełyku sprzyjają otyłość oraz dieta zawierająca dużo tłuszczów zwierzęcych i cukrów prostych. Należy zgłaszać objawy utrzymującego się przewlekle zapalenia przełyku lekarzowi, który może postanowić o wykonaniu badania endoskopowego i ocenia zagrożenie chorobą nowotworową.

Czynniki ryzyka raka przełyku

  • palenie tytoniu
  • nadużywanie wysokoprocentowego alkoholu
  • przełyk Barretta (rak gruczołowy)
  • inny nowotwór zależny od palenia tytoniu w wywiadzie
  • dieta, w szczególności: niedobory białka, węglowodanów, świeżych owoców, witamin, żelaza, selenu oraz nadmierne spożycie soli
  • regularne spożywanie bardzo gorących potraw
  • blizny pooparzeniowe przełyku po oparzeniach termicznych lub chemicznych
  • stan po napromienianiu klatki piersiowej z powodu innych chorób
  • podeszły wiek

Jak często występuje rak przełyku?

Ryzyko zachorowania na raka przełyku na świecie nie rozkłada się równomiernie. Największe jest ono w Azji (szczególnie w Chinach, Japonii i Korei, gdzie co roku może zachorować nawet 50 osób na 100 tys.), znacznie zaś mniejsze w USA (10 chorych na 100 tys.) i w Europie (5 na 100 tys.). Wszędzie na świecie mężczyźni chorują od 2 do 5 razy częściej niż kobiety. Liczba nowych zachorowań na raka płaskonabłonkowego utrzymuje się od lat na podobnym poziomie, rośnie natomiast liczba zachorowań na raka gruczołowego.

W 2002 roku w Polsce zanotowano wśród mężczyzn 1055, a wśród kobiet 234 nowe przypadki raka przełyku. Oznacza to, że co roku na 100 tys. Polaków zachoruje blisko pięciu mężczyzn i jedna kobieta.

Choroba rozpoczyna się najczęściej po 45. roku życia a szczyt zachorowań przypada na okres od 50 do 70 lat. Nie znaczy to jednak, że nowotwór ten omija ludzi młodych. Zdarza się w tej grupie wiekowej zdecydowanie rzadziej, ale chorują nawet osoby dwudziestoletnie. Niestety, od lat liczba zgonów wywołanych przez raka przełyku jest bardzo zbliżona do liczby zachorowań. O skuteczności leczenia onkologicznego decyduje zaawansowanie raka w chwili jego rozpoznania. W Polsce tylko co piąty chory z rakiem przełyku zgłasza się do lekarza na tyle wcześnie, że istnieje jeszcze szansa wyleczenia nowotworu. Opóźnienie w rozpoznaniu choroby sprawia, że na każdych 100 chorych z rakiem przełyku jesteśmy w stanie wyleczyć tylko 5—6. Dzieje się tak dlatego, że choroba bardzo długo przebiega podstępnie i nie daje objawów, które mogły by skłonić chorego do udania się do lekarza.

Jak się objawia rak przełyku?

Rak przełyku we wczesnym okresie choroby najczęściej nie daje żadnych objawów lub są one zupełnie niecharakterystyczne. Pierwszymi objawami choroby mogą być chudnięcie oraz wszelkiego rodzaju kłopoty z przełykaniem (zobacz: Dysfagia). Najczęstsze objawy, w zależności od umiejscowienia guza, przedstawiono w poniżej.

Rak przełyku: najczęstsze objawy

  • utrudnienie przełykania pokarmów, początkowo stałych, a w miarę postępu choroby rozdrobnionych i płynów - aż do całkowitego zamknięcia światła przełyku;
  • ból przy przełykaniu
  • uczucie posiadania „ciała obcego” w przełyku
  • uczucie zatrzymania kęsa pokarmowego
  • zgaga, czyli pieczenie w nadbrzuszu
  • cuchnący oddech
  • krwawienie z przewodu pokarmowego (czarne, tzw. smoliste stolce)
  • utrata apetytu
  • spadek masy ciała, wyniszczenie.

Wszystkie wyżej wymienione objawy pojawiają się zwykle dopiero, gdy guz jest już zaawansowany.

Obecność wymienionych powyżej objawów nie przesądza jeszcze o tym, czy raka można wyleczyć. Niestety, najczęściej narastają one bardzo powoli, co sprawia, że chory „przyzwyczaja się” do nich i bardzo długo je ignoruje lub przypisuje innym, niegroźnym chorobom układu pokarmowego. Mimo, że choroba przebiega powoli i trwać może nawet kilka lat, pacjent zgłasza się do lekarza zwykle bardzo późno.

W miarę rozwoju raka przełyku większość chorych skarży się na postępujący brak apetytu, chudnięcie, chrypkę, czasami kaszel, narastający ból w klatce piersiowej, nudności i wymioty. W skrajnej sytuacji, przy całkowitym zamknięciu światła przełyku, chory nie jest w stanie przełknąć nawet własnej śliny.

Co robić w razie wystąpienia objawów?

Przede wszystkim nie wolno ignorować żadnych sygnałów, jakie wysyła nasz organizm i nie odkładać na później wyjaśniania naszych dolegliwości. Powinniśmy również wiedzieć, co sprzyja rozwojowi raka przełyku i czy przypadkiem nie znajdujemy się w grupie obarczonej wysokim ryzykiem rozwoju choroby.

Jak lekarz ustala diagnozę?

Zanim lekarz podejmie decyzję, jak leczyć chorego z podejrzeniem raka przełyku, musi przede wszystkim:

  • potwierdzić rozpoznanie nowotworu złośliwego, określić jego rodzaj i stopień złośliwości
  • ocenić zaawansowanie choroby i wynikające z niego możliwości leczenia
  • ocenić stan ogólny chorego (czy podoła leczeniu onkologicznemu).

Podstawowym badaniem w diagnostyce raka przełyku pozostaje endoskopia (wziernikowanie przewodu pokarmowego). Pozwala ona na obejrzenie wnętrza przełyku i żołądka, pobranie z miejsc podejrzanych wycinków do oceny pod mikroskopem, a w niektórych wypadkach - wykonanie zabiegów leczniczych. Badanie takie, wykonywane giętkim wziernikiem w znieczuleniu miejscowym lub ogólnym, jest zazwyczaj dobrze tolerowane przez pacjentów. Badanie endoskopowe może być uzupełnione o ocenę ultrasonograficzną (EUS - endoskopowa ultrasonografia). Wprowadzona wraz z endoskopem głowica ultrasonograficzna pozwala na ocenę niewidocznych dla oka głębszych warstw ściany przełyku, jak również znajdujących się w okolicy węzłów chłonnych. Pobrane w trakcie ezofagoskopii (wziernikowanie przełyku) wycinki poddawane są ocenie przez patologa, co pozwala nie tylko potwierdzić lub wykluczyć rozpoznanie nowotworu złośliwego, ale też określić jego typ i stopień złośliwości.

Dla podjęcia decyzji co do właściwego sposobu leczenia poza endoskopią należy wykonać jeszcze inne badania, które pozwolą ocenić stan chorego i zaawansowanie choroby (czy nowotwór nie nacieka bezpośrednio okolicznych tkanek lub nie dał przerzutów do innych narządów).

Badania diagnostyczne wykonywane w przypadku podejrzenia raka przełyku
Rozpoznanie choroby
  • badanie endoskopowe (wziernikowanie przełyku; ezofagoskopia, gastrofiberoskopia) wraz z biopsją i badaniem histopatologicznym
Ocena stopnia zaawansowania nowotworu
  • badanie radiologiczne klatki piersiowej i badanie przełyku z użyciem środka kontrastowego
  • badanie ultrasonograficzne jamy brzusznej i szyi
  • tomografia komputerowa (TK) lub rezonans magnetyczny (MR) klatki piersiowej i brzucha
  • endoskopowa ultrasonografia
  • bronchoskopia (wziernikowanie płuc)
  • torakoskopia (wziernikowanie wnętrza klatki piersiowej)
  • laparoskopia (wziernikowanie wnętrza jamy brzusznej)
Ocena stanu ogólnego chorego
  • badanie morfologii i biochemii krwi
  • spirometria (badanie pojemności i parametrów oddechowych płuc)
  • elektrokardiogram, echokardiografia (ultrasonografia) serca

Zdjęcie radiologiczne płuc pozwala na wykluczenie obecności przerzutów oraz ocenę serca i układu krążenia. Badanie ultrasonograficzne pozwala ocenić stan narządów jamy brzusznej oraz węzłów chłonnych na szyi. Tomografia komputerowa (TK – wykorzystuje promienie Roentgena) lub tomografia rezonansu magnetycznego (MR – wykorzystuje reakcję tkanek na pole elekromagnetyczne) pozwalają na ocenę niewidocznych dla oka narządów wewnętrznych klatki piersiowej i jamy brzusznej, ewentualnego naciekania przez nowotwór innych struktur niż przełyk, wielkości guza w przełyku, stanu okolicznych węzłów chłonnych. W trakcie bronchofiberoskopii (giętki wziernik wprowadzony do dróg oddechowych) ocenić możemy, czy rak przełyku nie nacieka oskrzeli oraz czy przypadkiem nie ma innego, współistniejącego nowotworu w płucach. W przypadkach wątpliwości co do zaawansowania nowotworu, do klatki piersiowej i jamy brzusznej możemy zajrzeć za pomocą specjalnej kamery (torakoskopia, laparoskopia) bez konieczności ich otwierania (a jeśli trzeba nawet pobrać wycinki do badania histopatologicznego).

Podsumowując wszystkie przeprowadzone badania, oceniamy kliniczny stopień zaawansowania nowotworu. Od tej oceny i od stanu ogólnego chorego zależy proponowane leczenie.

Wyróżniamy cztery stopnie klinicznego zaawansowania raka przełyku:

  • Stopień I: rak nacieka tylko błonę śluzową przełyku, nie ma przerzutów w okolicznych węzłach chłonnych lub w innych narządach.
  • Stopień II: rak nacieka całą ścianę przełyku, nie ma przerzutów w okolicznych węzłach chłonnych lub są przerzuty w okolicznych węzłach chłonnych a naciek raka nie przekracza błony mięśniowej przełyku.
  • Stopień III: stwierdza się przerzuty w okolicznych węzłach chłonnych a naciek raka przekracza błonę mięśniową przełyku, lub zajmuje inne, leżące obok przełyku narządy.
  • Stopień IV: stwierdza się przerzuty odległe do innych narządów (płuc, wątroby, mózgu, kości).

Jakie są sposoby leczenia?

Potwierdzenie rozpoznania raka przełyku wymaga skierowania chorych do rejonowego oddziału onkologicznego lub oddziału chirurgii gastroenterologicznej, posiadającego doświadczenie w leczeniu chorób przełyku. Wcześnie rozpoznany nowotwór daje szanse na całkowite wyleczenie, pod warunkiem szybkiego podjęcia leczenia we właściwym ośrodku specjalistycznym.

W walce z rakiem przełyku możemy użyć trzech głównych metod leczenia onkologicznego:

  • leczenia operacyjnego - wycięcia guza wraz z otaczającymi tkankami i węzłami chłonnymi;
  • radioterapii - zniszczenia guza przy pomocy energii jonizującej:

    a) teleradioterapia - źródło promieniowania znajduje się poza pacjentem a dawka promieniowania podanego z kilku kierunków skupia się w guzie;

    b) brachyterapia - źródło promieniowania wprowadzane jest przez specjalne aplikatory do wnętrza ciała, do guza lub bezpośrednio w jego sąsiedztwo;

  • chemioterapii – zniszczenia guza za pomocą leków przeciwnowotworowych (cytostatyków).

Wybór sposobu leczenia zależy od:

  • rodzaju nowotworu (rak płaskonabłonkowy czy gruczołowy),
  • jego położenia (guz znajduje się na szyi, w klatce piersiowej czy w jamie brzusznej)
  • stopnia zaawansowania.


Mało zaawansowany nowotwór, ograniczony tylko do błony śluzowej przełyku, bez przerzutów do węzłów chłonnych, w wybranych przypadkach można leczyć miejscowo, wycinając podczas endoskopii błonę śluzową wraz z guzem. Taka metoda leczenia zarezerwowana jest dla przypadkowo wykrytego raka u chorych obciążonych dużym ryzykiem operacyjnym. W przypadku raka płaskonabłonkowego zlokalizowanego w klatce piersiowej (najczęściej występujący nowotwór w najczęstszej lokalizacji) podstawowym sposobem leczenia pozostaje operacja polegająca na częściowym lub prawie całkowitym wycięciu przełyku (w zależności od położenia i rodzaju nowotworu). Wraz z przełykiem należy usunąć odpowiednie do położenia guza węzły chłonne: szyi, klatki piersiowej i okolicy żołądka. Dopiero tak rozległa operacja stwarza szanse na wyleczenie choroby.

Radykalna ezofagektomia

Najczęściej stosowana operacja prawie całkowitego wycięcia przełyku wraz z okolicznymi węzłami chłonnymi nosi nazwę radykalnej ezofagektomii. W celu przywrócenia możliwości doustnego odżywiania należy odtworzyć ciągłość przewodu pokarmowego, do czego można wykorzystać protezę wykonaną z żołądka, rzadziej odcinek jelita grubego lub cienkiego. Protezę umieszcza się w klatce piersiowej z przodu (tuż za mostkiem) lub z tyłu (przy kręgosłupie) a następnie zespala na szyi z pozostawionym kilkucentymetrowym fragmentem przełyku albo bezpośrednio z gardłem.

Operacja (szczególnie u chorych ze znacznym ubytkiem masy ciała przed rozpoczęciem leczenia) wymaga przygotowania chorego sztucznym żywieniem pozajelitowym. Specjalnie spreparowana mieszanina odżywcza zawierająca wszystkie niezbędne do życia substancje podawana jest dożylnie, z ominięciem przewodu pokarmowego, przez okres 7—10 dni. Sam zabieg operacyjny jest bezpieczny, ale rozległy (w największym zakresie obejmuje otwarcie klatki piersiowej, jamy brzusznej i szyi), a śmiertelność okołooperacyjna w wyspecjalizowanych oddziałach nie przekracza 4—5%. Po operacji chory wymaga intensywnej opieki przez około 10 dni, jest w tym czasie żywiony pozajelitowo i dojelitowo przez specjalne zgłębniki oraz rehabilitowany.

Po radiologicznej kontroli szczelności zespolenia, która ma miejsce w około 10 dni po operacji, pacjent rozpoczyna żywienie doustne. Początkowo jest to dieta rozdrobniona i lekkostrawna, która po upływie kilku tygodni może być stopniowo rozszerzana.

Chemioterapia

Chorzy z rakiem płaskonabłonkowym przełyku ze względu na wrażliwość nowotworu na chemioradioterapię mogą być skutecznie leczeni i tą metodą. Dla poprawienia wyników chemioradioterapia może być stosowana przed lub po operacji, a w niektórych przypadkach - jako jedyna metoda leczenia. Takie postępowanie daje szansę na wyleczenie z nowotworu zbliżone do leczenia operacyjnego. Należy jednak pamiętać o tym, że w  przypadku niepowodzenia leczenia operacyjnego, możemy podjąć próbę chemioradioterapii, odwrotnie jednak nie.

Zmiany popromienne uniemożliwiają bezpieczne wykonanie operacji. Chemioradioterapia jako samodzielna metoda leczenia znajduje zastosowanie szczególnie w raku zaawansowanym (III stopień klinicznego zaawansowania) oraz wtedy, gdy istnieją przeciwwskazania (lub brak zgody chorego) do leczenia operacyjnego.

Tracheostomia

Inaczej wygląda strategia leczenia, gdy naciek raka zlokalizowany jest w części szyjnej przełyku. W takim wypadku zabieg operacyjny poza usunięciem przełyku i okolicznych węzłów chłonnych wymaga również usunięcia krtani i wykonania na stałe przetoki krtaniowej - tak zwanej tracheostomii.

Podobne efekty terapeutyczne daje chemioradioterapia, jednak nie powoduje tak znacznego i trwałego okaleczenia chorych. Postępowaniem z wyboru pozostaje więc w takim przypadku leczenie chemioradioterapią, a operacje rezerwuje się dla szczególnych przypadków.

Niższa wrażliwość raka gruczołowego na dostępne dziś leki przeciwnowotworowe oraz radioterapię sprawia, że podstawowym sposobem leczenia tego typu nowotworu pozostaje operacja - wycięcie guza wraz z marginesem zdrowych tkanek i okolicznymi węzłami chłonnymi. Jeśli nowotwór rozwija się na dole przełyku, niedaleko żołądka, to usuwamy dolną cześć przełyku, wraz z częścią lub całym żołądkiem a ciągłość przewodu pokarmowego odtwarzamy za pomocą fragmentu jelita cienkiego.

Leczenie paliatywne

W przypadku, gdy zaawansowanie raka w chwili rozpoznania choroby jest zbyt duże, aby można go było wyleczyć, lub stan chorego wywołany innymi towarzyszącymi chorobami uniemożliwia leczenie, należy podjąć działania, których celem jest zmniejszenie dolegliwości i wydłużenie czasu życia chorego. Takie postępowanie nazywane jest leczeniem paliatywnym. Polega ono na zapewnianiu choremu możliwości odżywiania, walce z bólem nowotworowym i depresją, właściwej pielęgnacji. Skuteczne w takim postępowaniu może być leczenie operacyjne (wycięcie części przełyku z guzem, żeby zapewnić możliwość jedzenia lub zlikwidować zagrażające życiu krwawienie, wykonanie zespolenia omijającego nowotwór, zapewnienie dostępu do przewodu pokarmowego poniżej guza - tak zwane stomie odżywcze).

Dobre efekty w takim postępowaniu można osiągnąć, stosując radioterapię lub zabiegową endoskopię. Napromienianie może zmniejszyć guz tak, że nie zamyka on światła przełyku i pokarm przedostaje się do żołądka, a ból towarzyszący chorobie zmniejsza się. Endoskopowo możemy zniszczyć wewnątrzprzełykową część guza za pomocą lasera lub koagulacji, rozszerzyć miejsce zwężenia albo założyć do światła przełyku specjalną protezę - rurkę, która od środka wypełnia przełyk i uniemożliwia jego zamknięcie przez rosnący guz. Jednym ze sposobów endoskopowego niszczenia guza jest terapia fotodynamiczna, polegająca na podaniu choremu środka uczulającego na światło a następnie oświetleniu guza. Właściwą informację o możliwości i miejscu leczenia paliatywnego można uzyskać we wszystkich regionalnych ośrodkach onkologicznych.

W zaawansowanym stadium choroby pozostaje walka z bólem i właściwa pielęgnacja chorego. W większości dużych miast w Polsce działają ośrodki hospicyjne udzielające pomocy w leczeniu bólu i walce z innymi objawami choroby nowotworowej zarówno choremu, jak i jego najbliższej rodzinie. Pomoc medyczna hospicjum może być również udzielana w domu chorego. Informacji o lokalizacji takich ośrodków można zasięgnąć w rejonowej poradni lub na stronie internetowej Polskiej Unii Onkologii (puo.pl).

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie?

Ryzyko niepowodzenia leczenia i nawrotu choroby zależy od jej zaawansowania w chwili postawienia rozpoznania. Dla guzów ograniczonych tylko do błony śluzowej przełyku bez przerzutów do węzłów chłonnych, szansa na wyleczenie sięga nawet 70%, ale spada wraz zaawansowaniem nowotworu i wynosi odpowiednio:

  • przy braku przerzutów do węzłów chłonnych 50—60%,
  • w przypadku wystąpienia przerzutów do węzłów chłonnych - poniżej 22%.

W Polsce odsetek przeżyć 5-letnich wśród chorych z rozpoznanym rakiem płaskonabłonkowym przełyku nie przekracza 5%.

Rehabilitacja chorego

Po zakończeniu leczenia (operacyjnego czy chemioradioterapii) konieczna jest rehabilitacja chorego, która w okresie od kilku do kilkunastu miesięcy stwarza szansę powrotu do pełnej aktywności życiowej, jak również zawodowej (w zależności od wykonywanego wcześniej zawodu w pełnym lub ograniczonym zakresie). Przez okres 5 lat chory podlega ścisłemu nadzorowi onkologicznemu.

Kalendarz badań kontrolnych

Kalendarz badań kontrolnych obejmuje wizyty w poradni onkologicznej co 3 miesiące przez 2 lata i co 6 miesięcy przez kolejne 3 lata. W tracie wizyt kontrolnych, w zależności od stanu chorego i decyzji lekarza mogą być wykonywane badania ultrasonograficze jamy brzusznej i szyi, radiogramy klatki piersiowej, badania morfologii i biochemii krwi, endoskopii przewodu pokarmowego, tomografii komputerowej.

Co trzeba robić po zakończeniu leczenia?

W okresie przed i okołooperacyjnym zazwyczaj chory traci na wadze od kilku do kilkunastu kilogramów. Zanim organizm przyzwyczai się do zmienionej sytuacji dietetycznej, możliwy jest dalszy spadek masy ciała (przez okres kilku miesięcy).

Ilościowe i jakościowe ograniczenia dietetyczne u chorych operowanych sprawiają, że nawet po wielu latach ciężko jest przekroczyć należną im masę ciała. Ze względu na częściowy lub całkowity brak żołądka nie można spożywać obfitych posiłków - konieczne jest jedzenie częste, ale w małych ilościach. Ograniczyć należy pokarmy ciężkostrawne, tłuszcze zwierzęce; może wystąpić nietolerancja mleka.

Podstawowym problemem jest jednak radykalna zmiana zwyczajów: rzucenie palenia papierosów, unikanie alkoholu, regularny i higieniczny tryb życia.

Co robić, aby uniknąć zachorowania?

Pomimo braku jednoznacznych dowodów na dziedziczenie ryzyka zachorowania na raka przełyku, powinniśmy pamiętać, żeby nie przejąć po rodzicach ryzykownych nałogów, co się, niestety, zdarza znacznie częściej, niż nowotwór złośliwy.

Poszukującym informacji internautom proponujemy odwiedzenie także następujących stron:

  • puo.pl (adresy hospicjów i organizacji pacjentów)
  • epid.coi.waw.pl (dane epidemiologiczne - częstość zachorowań na nowotwory w Polsce)
  • coi.waw.pl (m.in. krajowy rejestr przełyku Barretta)
  • cancer.gov (po angielsku, informacje również dla pacjentów - odsyłacz „Patients”).

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

 

Aktualności

  • Rewolucja w leczeniu chorych na WZW C?
    Dzięki nowym lekom możemy wyleczyć prawie 100% chorych na wirusowe zapalenie wątroby typu C (WZW C). To niezwykle ważne, ponieważ w najbliższych latach nie ma nadziei na szczepionkę – ogłosili naukowcy na kongresie Europejskiego Towarzystwa Badań nad Wątrobą (EASL).
  • W Polsce dwukrotnie mniej zakażonych HCV niż sądzono
    W Polsce nie więcej niż 350 tys. osób zostało zakażonych wirusowym zapaleniem wątroby typu C, a nie 700 tys., jak się często podaje – poinformowano we wtorek na konferencji prasowej w NIZP-PZH w Warszawie.
  • Profilaktyczna kolonoskopia w 20 ośrodkach
    20 wybranych ośrodków będzie w 2014 roku wykonywało profilaktyczne badania z użyciem kolonoskopii, służące wczesnemu wykrywaniu raka jelita grubego – powiedział prof. Jarosław Reguła z Warszawy.

Lekarze odpowiadają na pytania

Zobacz, gdzie się leczyć

Lekarz specjalista
Szukaj
Szpitale, przychodnie, gabinety
Szukaj

Zadaj pytanie ekspertowi:

Lekarze komentują