Budowa i funkcje trzustki

Budowa i funkcje trzustkiOceń:
(2.50/5 z 12 ocen)
Prof. dr hab. Andrzej Dąbrowski
II Katedra i Klinika Chirurgii Ogólnej, Gastroenterologicznej i Nowotworów Układu Pokarmowego
Uniwersytet Medyczny w Lublinie
Budowa i funkcje trzustki

Położenie i budowa trzustki

Trzustka jest narządem położonym zaotrzewnowo, w górnej części jamy brzusznej. Składa się z głowy objętej pętlą dwunastnicy oraz trzonu i ogona sięgającego do wnęki śledziony (zobacz: ryc. 1.). Drogi wyprowadzające sok trzustkowy, będący produktem zewnątrzwydzielniczej części trzustki, uchodzą jako przewód trzustkowy główny (przewód Wirsunga) na brodawce dwunastniczej większej, znanej również jako brodawka Vatera, najczęściej łącząc się tam z drogami żółciowymi (przewód żółciowy wspólny). Możliwe jest istnienie przewodu trzustkowego dodatkowego (przewód Santoriniego), który albo uchodzi do dwunastnicy na brodawce dwunastniczej mniejszej, albo łączy się z przewodem Wirsunga.

Funkcje trzustki

Ok. 80—85% masy narządu stanowią pęcherzyki spełniające funkcję zewnątrzwydzielniczą, a pozostałe 15—20% odpowiada za funkcję wewnątrzwydzielniczą. Stanowiące ok. 2% masy narządu wyspy trzustkowe, będące skupiskami komórek dokrewnych A, B, D i PP, wydzielają insulinę, a także glukagon somatostatynę i polipeptyd trzustkowy.

Zewnątrzwydzielnicza funkcja trzustki polega na wytwarzaniu enzymów trawiennych. Tempo syntezy białek w trzustce jest ogromne, gdyż ten stanowiący tylko 0,1% masy ciała narząd wytwarza 13 razy więcej białka niż wątroba i układ siateczkowo-śródbłonkowy, które stanowią łącznie ok. 4% masy ciała. Enzymy są wytwarzane w komórkach pęcherzykowych trzustki, w formie nieczynnych proenzymów, i gromadzone w pęcherzykach nazywanych zymogenami. Wydzielane do światła pęcherzyków trzustkowych, poprzez system przewodów trzustkowych dostają się do dwunastnicy, gdzie ulegają aktywacji i biorą udział w trawieniu poszczególnych składników pokarmu.


Ryc. 1. Położenie i budowa trzustki

Około 80% enzymów soku trzustkowego stanowią enzymy proteolityczne (biorące udział w trawieniu białek): trypsyna, chymotrypsyna, karboksypeptydaza A i B oraz elastaza. Trypsyna powstała w wyniku aktywacji jej prekursora – trypsynogenu może następnie aktywować inne proenzymy.

Do enzymów lipolitycznych soku trzustkowego (biorących udział w trawieniu tłuszczów) należą: lipaza, fosfolipaza i esterazy. Główny enzym tej grupy – lipaza – hydrolizuje triglicerydy do diglicerydów, monoglicerydów i kwasów tłuszczowych.

Enzymem glikolitycznym soku trzustkowego (uczestniczącym w trawieniu cukrów) jest α-amylaza, która hydrolizuje skrobię do maltozy, maltotrioz i dekstryn. Enzymy nukleolityczne – rybonukleaza i dezoksyrybonukleaza hydrolizują wiązania fosfodiestrowe, prowadząc do rozpadu kwasów nukleinowych na oligo- i mononukleotydy.

W czasie spożywania posiłku, nerwy i hormony regulujące funkcję przewodu pokarmowego stymulują wydzielanie proenzymów trzustkowych do przewodu trzustkowego. Na powierzchni błony śluzowej wyścielającej dwunastnicę, w wyniku działania enterokinazy, trypsynogen ulega aktywacji do trypsyny, która następnie kaskadowo aktywuje pozostałe proenzymy obecne w soku trzustkowym.

Ponieważ przedwczesna, wewnątrztrzustkowa aktywacja enzymów może prowadzić do uszkodzenia tego narządu i zapalenia trzustki, istnieje wiele mechanizmów zabezpieczających przed takim procesem. Po pierwsze, nieaktywne proenzymy (czyli prekursory enzymów, które dopiero po zadziałaniu określonych enzymów ulegają zmianie i stają się aktywne) gromadzone są w małych wewnątrzkomórkowych skupiskach zwanych zymogenami, które dzięki niskiemu pH i małemu stężeniu jonów wapnia stanowią środowisko chroniące przed aktywacją. Ponadto, zymogeny są w komórce oddzielone od posiadających zdolność ich aktywacji enzymów lizosomalnych. Innym mechanizmem ochrony trzustki przed samotrawieniem jest synteza trzustkowych inhibitorów trypsyny (czyli substancji hamujących aktywność tego enzymu trawiennego). W pewnych warunkach te mechanizmy ochronne zawodzą, co wyzwala kaskadę reakcji prowadzących do ostrego zapalenia trzustki.

Data utworzenia: 18.03.2010
Udostępnij:

Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu

    • alf
      2016-05-11 23:06
      tak jest b.dobra strona.Pytanie czy można pozbyć się adenomy z brodawki Vatera lub jak z najmniejszą szkodą dla trzustki?odpowiedz
    • ola
      2016-04-10 11:30
      S[poko fajnastrona porzyteczne
      odpowiedz

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

 

Aktualności

  • "Katastrofa dla pacjentów z chorobami wątroby"
    Po wejściu w życie tzw. ustawy o sieci szpitali ryczałtowo z budżetu państwa ma być finansowana nie tylko hospitalizacja, ale też leczenie w specjalistycznych poradniach przyszpitalnych. Ministerstwo Zdrowia w projekcie rozporządzenia przyporządkowało poszczególne poradnie do oddziałów.
  • Profilaktyka marskości wątroby w Wielkiej Brytanii
    W Anglii zalecono lekarzom rodzinnym, żeby kierowali osoby nadużywające alkoholu na badania stanu wątroby, by wcześnie wykryć włóknienie i marskość tego narządu – informuje „BBC News”.
  • Pacjenci potrzebują wsparcia
    Jak wynika z badań zrealizowanych przez Fundację STOMAlife, 83% lekarzy kieruje pacjentów po wyłonieniu stomii pod opiekę pielęgniarki stomijnej. Jaki jest tego powód? Prowadzenie punktów konsultacyjnych leży wyłącznie po stronie organizacji pozarządowych, których zasoby są niezwykle ograniczone.

Lekarze odpowiadają na pytania

Przychodnie i gabinety lekarskie w pobliżu

Leki

Zaprenumeruj newsletter

Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies