Przewlekłe wirusowe zapalenia wątroby

Udostępnij: Share
Prof. dr hab. Jacek Juszczyk1, prof. dr. hab. M. Pawłowska2 (uwagi pediatryczne)
1Katedra i Klinika Chorób Zakaźnych, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu
2Katedra Chorób Zakaźnych i Hepatologii, Uniwersytet Mikołaja Kopernika; Collegium Medicum im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy
Przewlekłe wirusowe zapalenia wątroby

Co to jest i jakie są przyczyny?

Przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby to trwająca ponad 6 miesięcy choroba wątroby charakteryzująca się zmianami martwiczo-zapalnymi. Jest ona wywołana przez przetrwałe zakażenie wirusami zapalenia wątroby typu B (HBV), typu D (HDV) lub typu C (HCV). Wszystkie przewlekłe wirusowe zapalenia wątroby zagrażają powstaniem marskości wątroby i raka wątrobowokomórkowego. Na przebieg tego rodzaju zapaleń mają wpływ liczne czynniki: podłoże genetyczne, płeć (częściej występują u mężczyzn), wiek (łagodniejszy przebieg u dzieci), choroby towarzyszące (np. cukrzyca, otyłość), nadużywanie alkoholu (przyspieszony rozwój włóknienia i marskości wątroby) i inne (np. czas, jaki upłynął od zakażenia: im dłuższy, tym większe ryzyko zaawansowania choroby i jej powikłań).

Jak często występuje przewlekłe wirusowe zapalenia wątroby?

W skali naszego globu przewlekle zakażonych wirusem zapalenia wątroby typu B jest ok. 400 milionów ludzi, spośród których rocznie około 1 mln umiera z powodu zaawansowanych następstw choroby.

W Polsce brakuje dokładnych danych epidemiologicznych odnośnie częstości występowania zakażeń przewlekłych. Przyjmuje się, że przewlekłe zapalenia wątroby wywoływane przez HBV i HCV dotyczą ogółem 1,1 miliona osób (zakażenie HDV występuje jedynie u osób zakażonych również HBV i jest w naszym kraju bardzo rzadkie).

Istotnym czynnikiem prognostycznym rozwoju przewlekłego zapalenia wątroby typu B jest wiek, w którym dochodzi do zakażenia pierwotnego. Przewlekłe zapalenie wątroby rozwija się u ponad 95% noworodków zakażonych HBV w okresie okołoporodowym, natomiast w przypadku dorosłych dotyczy ono zaledwie 10—15% osób zakażonych HBV.

Jak się objawia przewlekłe wirusowe zapalenia wątroby?

Większość chorych nie ma żadnych dolegliwości, a wykrycie zakażenia jest najczęściej „przypadkowe”, tzn. zdarza się w związku z badaniami okresowymi (np. jeśli lekarz stwierdzi zwiększoną aktywność enzymów wątrobowych, a następnie potwierdzi obecność antygenu powierzchniowego wirusa HBV [HBsAg] w przypadku wirusowego zapalenia wątroby typu B lub przeciwciał skierowanych przeciwko wirusowi HCV [anty-HCV] w przypadku WZW typu C), w stacji krwiodawstwa u kandydatów do oddania krwi, podczas pobytu w szpitalu z powodu innej choroby itp.

Wielu chorych mówi, że dopiero po uzyskaniu informacji o zakażeniu uświadamia sobie, iż od bliżej nieokreślonego czasu odczuwa zmęczenie, ma gorsze zdolności koncentracji i\lub obniżony nastrój. Wśród innych objawów osoby z przewlekłym zakażeniem mogą odczuwać nieznaczne pobolewania mięśni i stawów oraz uczucie ucisku pod prawym łukiem żebrowym. Niekiedy pierwszym objawem jest zażółcenie twardówek, co na ogół dowodzi zaawansowanego procesu. Niektórzy chorzy podają, że w przeszłości byli leczeni z powodu „żółtaczki”, często przedstawiając odpowiednią dokumentację. Część pacjentów znajduje się pod ciągłą obserwacją ambulatoryjną w związku z ostrym wirusowym zapaleniem wątroby typu B lub C i kwalifikuje się (po przekroczeniu 6 miesięcy obserwacji) do traktowania ich jako przechodzących w stan zakażenia przewlekłego lub już przewlekle zakażonych.

Co robić w razie wystąpienia objawów?

W razie wystąpienia opisanych objawów należy poddać się opiece specjalistycznej. Wskazane jest zebranie przez pacjenta szczegółowych informacji od rodziny o pobytach w szpitalu czy zabiegach lekarskich w dalekiej przeszłości (w okresie, do którego nie sięga pamięć własna). Zdarza się, że do zakażenia HBV lub HCV doszło bezpośrednio po urodzeniu, w związku z przetoczeniem krwi – przed końcem lat 80. był to czynnik bardzo wysokiego ryzyka zakażenia.

Jak lekarz ustala diagnozę?

Niezależnie od specyfiki obu głównych postaci przewlekłych wirusowych zapaleń wątroby, w diagnostyce stosuje się wspólne metody postępowania. Poza badaniem podmiotowym i przedmiotowym są to: badania biochemiczne, ultrasonografia brzucha, badania serologiczne (oceniające obecność przeciwciał skierowanych przeciwko wirusom zapalenia wątroby) i z zakresu biologii molekularnej (poszukiwanie materiału genetycznego wirusów). W uzasadnionych przypadkach lekarz rozważa przeprowadzenie diagnostycznego nakłucia wątroby. Ponieważ istnieje zagrożenie wystąpieniem raka wątrobowokomórkowego, każdy pacjent raz na 6 miesięcy powinien mieć wykonane USG jamy brzusznej i oznaczoną α-fetoproteinę (AFP).

Szczegółowe informacje na temat leczenia:
Przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B
Przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu C

Udostępnij: Share

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

 

Aktualności

  • Polka zmienia bieg światowej hepatologii
    Niesłychanie rzadko praca młodego polskiego badacza zmienia standardy postępowania w światowej medycynie i zostaje szybko i szeroko doceniona.
  • Wyeliminować WZW C
    Planujemy, że być może w perspektywie 15-20 lat uda nam się wyeliminować problem HCV w Polsce – mówi Igor Radziewicz-Winnicki, wiceminister zdrowia.
  • Przełom w leczeniu WZW C
    Decyzja MZ o finansowaniu od 1 lipca nowej terapii na WZW C jest prawdziwym przełomem w leczeniu tej choroby w Polsce – oceniają eksperci. – Będziemy mogli stosować terapię, która jest skuteczna praktycznie w 100 proc. – podkreśla prof. Robert Flisiak, prezes Polskiego Towarzystwa Hepatologicznego.

Lekarze odpowiadają na pytania

Przychodnie i gabinety lekarskie w pobliżu

Zadaj pytanie ekspertowi: