HCV i przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu C

Udostępnij: Share
prof. dr hab. Jacek Juszczyk, prof. dr. hab. M. Pawłowska (uwagi pediatryczne)
HCV i przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu C
Fot. CDC/ Amanda Mills

Charakterystyczną cechą tej postaci wirusowego zapalenia wątroby jest najczęściej wieloletni brak lub występowanie skąpych objawów subiektywnych choroby, tj.: osłabienia, pobolewania mięśni i stawów, mrowienia, suchości w jamie ustnej, obniżonego nastroju, trudności w koncentracji.

U 2—3% chorych pojawia się zapalenie naczyń, najczęściej pod postacią brunatno-czerwonej siateczki na goleniach. Poza tym przewlekłe zakażenie HCV może być związane z chorobami autoimmunologicznymi (takimi jak zapalenie tarczycy, wątroby, niedokrwistość hemolityczna [z rozpadem krwinek czerwonych]), błoniasto-kłębkowym zapaleniem nerek itd. Rozpoznanie tych stanów wymaga badań specjalistycznych. Marskość wątroby rozwija się w ciągu 20—25 lat u 5—20% zakażonych.

W trakcie obserwacji ambulatoryjnej istotne jest uzyskanie informacji o aktywności aminotransferaz poprzez odpowiednio częste ich oznaczanie. Należy oznaczyć genotyp HCV oraz określić wysokość wiremii, czyli poziom replikacji wirusa. Ocena próbki z nakłucia (biopsji) wątroby, czyli bioptatu jest konieczna do określenia stopnia zaawansowania zapalenia i włóknienia. Obecnie stosuje się w tym celu półilościowy system punktowy (najczęściej pięciostopniowy), przy czym wartość „0” oznacza brak zmian, a „4” – maksymalne ich nasilenie. W ocenie włóknienia 4 punkty są odpowiednikiem marskości wątroby.

Historię naturalną zakażeń HBV i HCV u dzieci charakteryzuje najczęściej długi, bezobjawowy przebieg, niewielka aktywność biochemiczna i histopatologiczna choroby oraz stosunkowo dobra odpowiedź na leczenie. W zakażeniach HBV częstość progresji w PZW typu B jest zdecydowanie wyższa niż u dorosłych, odwrotnie proporcjonalna do wieku zakażenia. Przebieg zakażenia HCV u dzieci, jeszcze częściej niż u dorosłych jest bezobjawowy, aktywność biochemiczna choroby mierzona aktywnością AlAT u większości pozostaje w granicach normy, a zmiany histopatologiczne w wątrobie są mało zaawansowane.

Leczenie przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu C

Podobnie jak w przypadku WZW typu B (zobacz: Przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B), w leczeniu przewlekłego zapalenia wątroby typu C wykorzystuje się interferon α2ainterferon α2b, naturalny interferon α (wstrzyknięcia 3 razy na tydzień), pegylowany interferon α2a lub α2b (wstrzyknięcia 1 raz na tydzień) lub interferon mieszany (naturalny i rekombinowany, wstrzyknięcia 1 raz na tydzień) oraz analogi nukleozydowe/nukleotydowe – w przypadku HCV – rybawirynę (tabletki).

Czas trwania terapii zależy od genotypu HCV: osoby zakażone genotypami 1 i 4 leczy się na ogół przez 48 tygodni, a genotypami 2 i 3 przez 24 tygodnie. Jednakże zakażonych genotypem 2 lub 3 z niską wiremią, która nie jest wykrywalna po 4 tygodniach terapii leczy się 16 tygodni. 24 tygodnie leczy się zakażonych genotypami 1 i 4 z niską wiremią, której nie wykrywa się po 4 tygodniach od wszczęcia terapii. Przez 72 tygodnie leczy się pacjentów zakażonych genotypem 1 lub 4, u których po 12 tygodniach terapii wiremia obniża się o 2 log, a ustępuje po 24 tygodniach leczenia. Leczenie należy przerwać po 12 tygodniach, jeśli wiremia w surowicy krwi zmniejszyła się co najmniej o dwie wartości logarytmiczne (tj. 100-krotnie) lub po 24 tygodniach, jeśli wiremia jest wykrywalna, mimo iż jej obniżenie po 12 tygodniach było wyższe od 2 logarytmów dziesiętnych. Takie postępowanie wynika z tego, że prawdopodobieństwo uzyskania eliminacji wirusa jest minimalne wówczas, gdy stosuje się "sztywne" zasady terapii. W trakcie leczenia konieczna jest kontrola parametrów krwi i aktywności enzymów wątrobowych. Rybawiryna powoduje mniej lub bardziej nasiloną niedokrwistość, a IFN często powoduje zmniejszenie liczby neutrofilów i płytek krwi; wymaga to czasami modyfikowania stosowanych, należnych dawek obu preparatów.

Ocenę ostatecznej efektywności leczenia przeprowadza się bezpośrednio po jego ukończeniu oraz po upływie dalszych 6 miesięcy. Trwałą odpowiedź wirusową po leczeniu skojarzonym PegIFNalfa2 z rybawiryną uzyskuje się u 50—60% pacjentów zakażonych genotypami 1 i 4 oraz u 76—90% osób zakażonych genotypami 2 i 3. Uzyskanie takiej odpowiedzi, badanej po 6 miesiącach od zakończenia leczenia, oznacza w 97–100% gwarancję nie występowania nawrotów zakażenia w przyszłości, co dotyczy zarówno IFNalfa2 rekombinowanego, jak i pegylowanego, stosowanych łącznie z rybawiryną.

Jeżeli nie uzyskuje się sukcesu terapeutycznego, zalecane jest powtórzenie leczenia, ale szanse wyleczenia są znacznie mniejsze niż przy pierwszej próbie.

Pacjenci w wieku rozwojowym stanowią szczególną grupę, w której główne działania leżą w profilaktyce zdrowotnej. Wczesne leczenie zakażeń HBV i HCV u dzieci stwarza największe możliwości eradykacji tych zakażeń. Jest to jednocześnie profilaktyka niekorzystnych następstw klinicznych w postaci marskości wątroby i pierwotnego raka tego narządu. Biorąc przede wszystkim pod uwagę zachęcające wyniki leczenia u dorosłych, wydaje się jak najbardziej uzasadnione podjęcie próby leczenia pacjentów pediatrycznych z przewlekłym zapaleniem wątroby etiologii HBV i HCV z zastosowaniem aktualnie najnowocześniejszych metod terapeutycznych. Należą do nich terapie pegylowanym interferonem oraz nowoczesnymi analogami nukleozydowymi i nukleotydowymi w zakażeniach HBV oraz terapia skojarzona pegylowanym interferonem i rybawiryną w przypadku zakażeń HCV.

Czy możliwe jest cąłkowite wyleczenie?

Bez leczenia przeciwwirusowego samoistne wyleczenie jest zjawiskiem bardzo rzadkim.

Co trzeba robić po zakończeniu leczenia?

Należy prowadzić higieniczny tryb życia. Raz na pół roku trzeba także poddawać się specjalistycznym badaniom kontrolnym. Wszyscy zakażeni HBV lub HCV powinni być systematycznie monitorowani w kierunku raka wątrobowo-komórkowego. Oznaczenie stężenia alfa-fetoproteiny (AFP) oraz badanie ultrasonograficzne wątroby winny być wykonywane w odstępach 24-tygodniowych a wyniki sugerujące zmiany, konsultowane z lekarzem specjalistą.

Co robić, aby uniknąć zakażenia HCV?

Aby nie zachorować na przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby, trzeba unikać wszystkich możliwych czynników ryzyka zakażenia (np. tatuaży).

Udostępnij: Share

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

 

Aktualności

  • Przełom w leczeniu WZW C
    Decyzja MZ o finansowaniu od 1 lipca nowej terapii na WZW C jest prawdziwym przełomem w leczeniu tej choroby w Polsce – oceniają eksperci. – Będziemy mogli stosować terapię, która jest skuteczna praktycznie w 100 proc. – podkreśla prof. Robert Flisiak, prezes Polskiego Towarzystwa Hepatologicznego.
  • Prof. Rydzewska: warto łykać tylko przebadane probiotyki
    Warto stosować probiotyki ponieważ mają one dobroczynny wpływ na cały nasz organizm, nie tylko jelita - uważa krajowy konsultant ds. gastroenterologii prof. Grażyna Rydzewska. Problem jednak w tym, że na rynku jest wiele preparatów słabej wartości.
  • Łódź zainaugurowała program profilaktyki chorób wątroby
    Badania diagnostyczne, zajęcia ruchowe oraz warsztaty dietetyczne złożą się na program profilaktyki chorób wątroby związanych ze stylem życia, który łódzki magistrat zainaugurował w czwartek. Na projekt finansowany z funduszy UE miasto otrzymało 2,6 mln zł.

Lekarze odpowiadają na pytania

Przychodnie i gabinety lekarskie w pobliżu

Zadaj pytanie ekspertowi:

Lekarze komentują