30 września 2014 roku
poczta
zaloguj się
 
Gastrologia - Medycyna Praktyczna: Lekarze pacjentom
medycyna praktyczna dla pacjentów

Rak żołądka

Prof. dr hab. n. med. Krzysztof Marlicz
Katedra i Klinika Gastroenterologii, Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie

Rak żołądka

Co to jest rak żołądka i jakie są jego przyczyny?

Rak żołądka należy do najczęstszych nowotworów złośliwych i stanowi około 90% wszystkich nowotworów tego narządu. Inne nowotwory, które mogą wystąpić w żołądku to: chłoniaki, rakowiaki oraz guzy stromalne.

Badania wskazują, że czynniki środowiskowe odgrywają znacznie większą rolę w powstawaniu nowotworów żołądka niż uwarunkowania genetyczne. Jeżeli jednak w rodzinie były wypadki zachorowania na raka żołądka przed 50. rokiem życia, to ryzyko zachorowania pozostałych członków rodziny jest większe i w takim przypadku należy zgłosić się do najbliższej poradni genetycznej.

Jak często występuje rak żołądka?

Polska należy do krajów, w których rak żołądka występuje stosunkowo często (patrz: tabela poniżej), przede wszystkim u osób w wieku powyżej 50. rż. (częściej u mężczyzn).

Liczba zachorowań i zgonów na raka żołądka w Polsce w 2007 r.
mężczyźnikobietyłącznie
liczba zachorowań341018365246
liczba zgonów358320275610
Raport na podstawie danych Centrum Onkologii

REKLAMA

Jednak na przestrzeni ostatnich lat zaobserwować można stałe zmniejszanie się liczby zachorowań - w latach sześćdziesiątych XX. wieku w Polsce chorobę stwierdzano u 9,5 tysiąca osób rocznie, a już w latach dziewięćdziesiątych – tylko u 6,5 tysiąca.

Podobne trendy zaobserwowano już wcześniej w USA i w krajach Europy Zachodniej. Przyczyny tego zjawiska nie są do końca poznane, a wśród kilku hipotez najbardziej prawdopodobna wydaje się zmiana sposobu przechowywania żywności.

Dawniej stosowane sposoby przechowywania żywności, takie jak solenie, peklowanie i wędzenie, zastąpiono chłodzeniem i zamrażaniem. W ten sposób zmniejszenie częstości zakażeń bakterią Helicobacter pylori (zobacz zdjęcie) wpłynęło na spadek liczby zachorowań na raka żołądka.

Jak się objawia rak żołądka?

Wczesne objawy raka żołądka nie są charakterystyczne. Wśród nich należy wymienić uczucie pełności i bóle w nadbrzuszu, szybko pojawiające się uczucie sytości, utratę apetytu, utratę masy ciała. Jednakże wymienione objawy mogą występować także w przebiegu innych, mniej groźnych chorób.

W przypadku, gdy niepokojące objawy utrzymują się lub nasilają, zaleca się wizytę u lekarza rodzinnego, a w przypadku osób powyżej 45. roku życia wskazane jest wykonanie badania endoskopowego górnego odcinka przewodu pokarmowego (tzw. gastroskopii). Trzeba wiedzieć, że badanie endoskopowe nie musi być bolesne ani nawet nieprzyjemne, jeżeli jest wykonane za pomocą odpowiedniego sprzętu przez doświadczonego lekarza.

Rak żołądka występuje bardzo często (około 5400 nowych zachorowań w Polsce każdego roku). Częściej chorują mężczyźni, aczkolwiek rak żołądka występuje także u kobiet. Objawy, takie jak uczucie pełności w nadbrzuszu, szybko pojawiające się uczucie sytości, utrata apetytu, utrata masy ciała, smoliste stolce i bóle w nadbrzuszu, powinny skłonić do udania się do lekarza.
Wczesne rozpoznanie raka żołądka znacznie zwiększa Twoje szanse na pełne wyleczenie!

Co robić w razie wystąpienia objawów?

Helicobacter pylori
Fot. 1. Helicobacter pylori (ciemne, drobne pałeczki) w śluzie i na powierzchni komórek nabłonkowych żołądka

W przypadku wystąpienia opisanych wyżej objawów raka żołądka należy zgłosić się do lekarza rodzinnego, który skieruje chorego na badania diagnostyczne.

Jak lekarz ustala diagnozę?

Lekarz ustala rozpoznanie raka żołądka wstępnie na podstawie wywiadu, badania przedmiotowego oraz badania panendoskopowego (czyli wziernikowania górnego odcinka przewodu pokarmowego, tzn. przełyku, żołądka i dwunastnicy) albo (obecnie rzadziej) badania radiologicznego górnego odcinka przewodu pokarmowego.

Ostateczne rozpoznanie stawia się na podstawie badania histopatologicznego (czyli mikroskopowego) wyciętego żołądka lub części żołądka, po operacji.

Rak żołądka

Fot. 2. Obrazy endoskopowe zaawansowanego raka żołądka

Jakie są sposoby leczenia?

W przypadku wykrycia raka żołądka, jedynym sposobem leczenia dającym szansę całkowitego wyleczenia jest operacja, która polega na usunięciu żołądka (lub jego znacznej części) i okolicznych węzłów chłonnych. W niektórych przypadkach po operacji stosuje się leczenie uzupełniające (chemioterapię), aczkolwiek skuteczność takiego sposobu leczenia nie jest ostatecznie ustalona i podlega wciąż badaniom klinicznym. Szczególna budowa nowotworów żołądka sprawia, że nie zawsze są one wrażliwe na chemioterapię oraz napromienianie (radioterapię).

W przypadkach, w których rak żołądka jest bardzo zaawansowany (tzn. nie jest możliwe doszczętne wycięcie raka), poza chemioterapią zaleca się często tak zwane chirurgiczne leczenie paliatywne. Leczenie to polega na wykonaniu zespolenia zdrowej części żołądka z jelitem cienkim – w ten sposób powstaje połączenie pozwalające na swobodne przechodzenie jedzenia z żołądka do jelit, z ominięciem miejsca, gdzie znajduje się duży guz nowotworowy.

Wcześnie wykryte ogniska raka żołądka ograniczone do błony śluzowej (tzw. wczesny rak żołądka) próbuje się leczyć za pomocą metod endoskopowych (np. mukozektomii – wycięcia błony śluzowej).

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie?

Najlepsze rokowanie dotyczy chorych na wczesnego raka żołądka (tj. pacjentów, u których naciek raka ograniczony jest do błony śluzowej lub podśluzowej żołądka) – ponad 80% chorych przeżywa 5 lat od operacji. Niestety w Polsce oraz innych krajach Europy i świata (poza Japonią) tę postać raka żołądka wykrywa się tylko u 10—15% chorych. U większości chorych (85—90%) w chwili rozpoznania stwierdza się zaawansowaną postać raka żołądka. W takich przypadkach okres 5 lat przeżywa zaledwie 20—30% chorych.

Chorzy leczeni operacyjnie z powodu raka żołądka pozostają w szpitalu około 10—12 dni, po czym wracają do domu, gdzie przechodzą rekonwalescencję. Zależnie od wieku, chorób współistniejących i osobowości chorego, osiągnięcie pełnej sprawności zajmuje kolejne 2—6 tygodni. Chorzy po zabiegu paliatywnym pozostają w szpitalu krócej i wracają do domu już po kilku dniach od operacji.

Czas przeżycia chorych na raka żołądka, u których nie podjęto próby leczenia operacyjnego ze względu na znaczne zaawansowanie choroby, jest różny i wynosi od kilku tygodni lub miesięcy do kilku lat. Tak różny czas przeżycia zależy zarówno od biologii nowotworu oraz od wieku i stanu ogólnego chorego, ale również - w dużej mierze - od jego postawy psychicznej. Chorzy z dużą wolą życia, wierzący w sukces, cechujący się tzw. pozytywnym myśleniem, żyją dłużej. Nie ma żadnych przesłanek wskazujących na to, że postawa, którą określa się jako „oszczędzanie się” (np. spędzanie wielu godzin w łóżku i unikanie wysiłku), przynosi jakikolwiek pozytywny skutek, dlatego też należy zachęcać chorych do aktywności i podejmowania pracy zawodowej.

Co trzeba robić po zakończeniu leczenia?

Wszyscy chorzy po operacjach (radykalnych i paliatywnych) oraz chorzy nie operowani powinni regularnie zgłaszać się do lekarza rodzinnego, chirurga lub onkologa.

Sposób odżywiania zależy od postaci choroby oraz od zastosowanego leczenia. Po radykalnym wycięciu żołądka posiłki muszą być spożywane często (np. 6 razy dziennie), ale w niewielkich objętościach. Po upływie pewnego czasu od operacji fragment jelita zastępujący wycięty żołądek zaczyna stopniowo poszerzać się, dzięki czemu objętość poszczególnych posiłków może wzrastać. Skład diety nie ma większego znaczenia, oczywiście w pierwszych miesiącach należy spożywać posiłki gotowane, nie smażone, bez ostrych przypraw. Należy również unikać produktów wzdymających (zob. Pokarmy o wysokich i niskich własnościach gazotwórczych).

Chorzy z uogólnioną chorobą nowotworową, u których nie udało się przeprowadzić radykalnej operacji, mają na ogół znacznie upośledzone łaknienie. Z tego powodu, jeżeli tylko wyrażają chęć spożycia posiłku, należy im podać to, na co mają ochotę.

Ważne jest, aby w diecie dominowało białko (mięso, ryby, sery, jajka, mleko), a nie ziemniaki, czy pieczywo. Ponadto – jeżeli to możliwe – należy zachęcać chorych do umiarkowanego wysiłku fizycznego (spacer, robienie zakupów, jazda na rowerze).

Co robić, aby uniknąć zachorowania?

Wydaje się, że spożywanie dużej ilości świeżych, niegotowanych owoców i warzyw zmniejsza ryzyko zachorowania, natomiast spożywanie bardzo mocno solonych potraw zwiększa to ryzyko. Nie zaleca się profilaktycznego wykonywania badań obrazowych, takich jak badanie ultrasonograficzne, badania endoskopowe czy badania rentgenowskie (np. tomografia komputerowa). W przypadku raka żołądka nie znajdują także zastosowania badania przesiewowe, które powszechnie stosowane są w przypadku innych nowotworów (np. jelita grubego, sutka, stercza, szyjki macicy). Również wykonywanie badań krwi w  celu oznaczania markerów nowotworowych nie jest uzasadnione.

Zobacz także

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

 

Aktualności

  • Botoks może pomóc leczyć raka żołądka?
    Botoks, najbardziej znany z zastosowania w medycynie estetycznej – do wygłaszania zmarszczek – może pomóc w leczeniu raka żołądka - wskazują badania na myszach, o których informuje pismo „Science Translational Medicine”.
  • 170 mln ludzi na świecie cierpi na WZW C
    Zgodnie z danymi Światowej Organizacji Zdrowia około 3% światowej populacji, czyli co najmniej 170 mln ludzi, cierpi na wirusowe zapalenie wątroby typu C. W naszym kraju choroba dotyczy około 1,5% mieszkańców. Dziś obchodzony jest Światowy Dzień Wirusowego Zapalenia Wątroby.
  • Bezpłatne testy na HCV w Światowym Dniu Zapalenia Wątroby
    Akcja bezpłatnych badań, które pozwalają stwierdzić, czy dana osoba miała kontakt z groźnym wirusem zapalenia wątroby typu C (HCV) będzie prowadzona w stolicy i 4 innych miastach Polski 28 lipca w Światowym Dniu Zapalenia Wątroby.

Lekarze odpowiadają na pytania

Zobacz, gdzie się leczyć

Lekarz specjalista
Szukaj
Szpitale, przychodnie, gabinety
Szukaj

Zadaj pytanie ekspertowi:

Lekarze komentują