Ultrasonografia endoskopowa (EUS)

Ultrasonografia endoskopowa (EUS)Oceń:
Ultrasonografia endoskopowa (EUS)

Co to jest ultrasonografia endoskopowa (EUS) i na czym polega?

Ultrasonografia endoskopowa (EUS, endosonografia) to metoda badania przewodu pokarmowego łącząca ocenę endoskopową i ultrasonograficzną. Za pomocą specjalnego endoskopu wyposażonego w głowicę USG wykonuje się badanie wnętrza przewodu pokarmowego, jego ścian i sąsiadujących narządów. EUS umożliwia obrazowanie ściany przewodu pokarmowego i narządów przylegających do przełyku, żołądka, dwunastnicy oraz odbytnicy. Podczas badania można wykonać również zabiegi diagnostyczne i terapeutyczne, takie jak drenaż torbieli trzustki czy biopsja zmian w trzustce.

Jakie są wskazania do ultrasonografii endoskopowej?

Ultrasonografia endoskopowa jest przydatna w diagnostyce chorób trzustki, takich jak drobne zmiany ogniskowe, guzy trzustki i przewlekłe zapalenie trzustki.

Oprócz chorób trzustki, ultrasonografia endoskopowa wykorzystywana jest także w ocenie miejscowego zaawansowania nowotworów przewodu pokarmowego, m.in. głębokości naciekania ścian przełyku czy żołądka. Ma to ogromne znaczenie w planowaniu leczenia nowotworów, m.in. kwalifikacji do leczenia poprzedzającego operację, do leczenia endoskopowego, a także w dyskwalifikacji z leczenia chirurgicznego. Możliwość wykonania biopsji zmian ogniskowych znacznie zwiększa skuteczność diagnostyki.

Kolejnymi wskazaniami do ultrasonografii endoskopowej są zmiany podśluzówkowe przewodu pokarmowego i kamica dróg żółciowych. Ocenie w ultrasonografii endoskopowej mogą podlegać także takie struktury, jak narządy znajdujące się w śródpiersiu tylnym (guzy, węzły chłonne, naczynia krwionośne), pęcherzyk żółciowy, wątroba, śledziona, lewe nadnercze i okolice odbytnicy. Oprócz badań diagnostycznych EUS daje możliwość wykonania zabiegów, m.in.:

  • drenażu torbieli trzustki i okołotrzustkowych zbiorników płynu oraz dróg żółciowych,
  • neurolizy splotu trzewnego (w ramach leczenia bólu u chorych z chorobami trzustki).

Jak przebiega ultrasonografia endoskopowa?

Endoskop jest wprowadzany do przewodu pokarmowego przez jamę ustną po wcześniejszym znieczuleniu gardła, podobnie jak w gastroskopii.

Ultrasonografia endoskopowa jest również wykorzystywana do oceny ściany odbytnicy i struktur z nią sąsiadujących. Wtedy aparat jest wprowadzany przez odbyt po uprzednim przygotowaniu wlewkami.

Ultrasonografia endoskopowa
Fot. Zdjęcia wykonane podczas badania EUS

W przypadku konieczności pobrania materiału do badania pod mikroskopem wykonuje się nakłucie igłą biopsyjną. Czasami wskazaniem do ultrasonografii endoskopowej jest wykonanie drenażu torbieli lub innego zbiornika płynu. Pod kontrolą EUS lekarz wybiera miejsce, w którym jest najlepsze przyleganie między zbiornikiem płynu, który ma być nakłuty, a ścianą przewodu pokarmowego. Po nakłuciu zawartość zbiornika zostaje opróżniona do żołądka lub dwunastnicy przez plastikowe albo metalowe dreny.

Ultrasonografia endoskopowa może być wykonywana bez znieczulenia, po premedykacji lub w znieczuleniu ogólnym. Ten ostatni rodzaj znieczulenia konieczny jest zwłaszcza w przypadku zabiegów terapeutycznych, przy których ewentualne poruszenie się pacjenta może się wiązać z niebezpieczeństwem.

Jak przygotować się do ultrasonografii endoskopowej?

Ultrasonografia endoskopowa jest wykonywana u pacjenta pozostającego na czczo.

Zwykle przed planowanym badaniem ultrasonografii endoskopowej wykonuje się badania laboratoryjne, takie jak morfologia krwi, układ krzepnięcia, elektrolity, ewentualne hormony tarczycy.

Czasami przed bardziej inwazyjnymi procedurami lekarz zleci dodatkowe badania, takie jak grupa krwi, aktywność amylazy, stężenie mocznika/kreatyniny, EKG.

Pacjenci chorujący na poważne choroby przewlekłe (np. nadciśnienie tętnicze, padaczka, cukrzyca), którzy wymagają regularnego przyjmowania leków, powinni skonsultować z lekarzem przyjęcie porannej dawki leku. Zwykle można przyjąć poranną dawkę leku, popijając niewielką ilością wody, a w przypadku cukrzycy należy pominąć poranną dawkę zarówno insuliny, jak i doustnych leków przeciwcukrzycowych.

Specjalne przygotowanie koniczne jest u osób przyjmujących leki zmniejszające krzepliwość krwi, takie jak acenokumarol czy warfaryna. Stosowanie tych leków należy przerwać na około 5–7 dni przed badaniem pod opieką lekarza rodzinnego. W zamian należy zastosować heparynę drobnocząsteczkową podawaną podskórnie w dawkach przepisanych przez lekarza.

Bezpośrednio przed planowanym EUS należy wykonać badanie wskaźników krzepnięcia (wskaźnik protrombinowy, INR). Zabiegi terapeutyczne wykonuje się jedynie przy prawidłowych wartościach parametrów układu krzepnięcia.

Jeśli przyjmowane są inne nowsze leki przeciwkrzepliwe (dabigatran, rywaroksaban), a także preparaty kwasu acetylosalicylowego, klopidogrel lub tiklopidyna, również należy je odstawić według wskazań lekarza prowadzącego. W niektórych przypadkach konieczne będzie również podanie heparyny drobnocząsteczkowej i kontrola wskaźników krzepnięcia (APTT, czas protrombinowy).

Jakie są przeciwwskazania do ultrasonografii endoskopowej?

Takie jak do gastroskopii lub kolonoskopii w zależności od drogi dostępu (patrz: odpowiednie rozdziały).

Jakie powikłania mogą wystąpić po wykonaniu ultrasonografii endoskopowej?

Każdy zabieg endoskopowy wiąże się z ryzykiem pewnych powikłań. Ultrasonografia endoskopowa diagnostyczna nie niesie większego ryzyka powikłań niż standardowa gastroskopia. Częstość występowania powikłań zwiększa się w przypadku EUS terapeutycznej z biopsją zmian w trzustce, która związana jest z ryzykiem krwawienia i zapalenia trzustki. Podobnie założenie drenażu jest obarczone ryzykiem powikłań, które mogą wymagać leczenia operacyjnego, takich jak perforacja, krwawienie oraz zakażenie czy przemieszczenie drenu do światła drenowanego zbiornika.
Niekiedy mogą również wystąpić powikłania związane ze znieczuleniem oraz narażenie na promieniowanie RTG.

Jak postępować po ultrasonografii endoskopowej?

Po badaniu należy pozostawać na czczo, dopóki lekarz nie da odpowiednich zaleceń. Bezpośrednio po zabiegu stan pacjenta jest monitorowany, a niezbędne badania biochemiczne są wykonywane w celu wczesnego rozpoznania ewentualnych powikłań. W przypadku występowania niepokojących objawów, np. dolegliwości bólowych, wymiotów, krwi w stolcu lub czarnego stolca, należy to niezwłocznie zgłosić lekarzowi lub pielęgniarce.

Zwykle po ultrasonografii endoskopowej można opuścić szpital w dniu badania. W niektórych przypadkach konieczne jest przedłużenie hospitalizacji.
Jeśli zabieg endoskopowy wykonywany jest w warunkach ambulatoryjnych w znieczuleniu ogólnym, nie wolno prowadzić pojazdów mechanicznych w tym dniu i konieczna jest opieka drugiej osoby przy powrocie do domu.

Data utworzenia: 11.02.2016
Udostępnij:
Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

 

Aktualności

  • Wyleczyć zespół jelita drażliwego
    Aktywowanie odpowiednich receptorów u osób cierpiących na zespół jelita drażliwego może sprawić m.in., że ich organizm nie będzie się uodparniał na działanie leków. Może to być krokiem do stworzenia metody leczenia zespołu jelita drażliwego, a nie tylko łagodzenia jego objawów.
  • List otwarty ws. biologicznego leczenia dzieci z chorobą Leśniowskiego-Crohna
    Dotyczy dzieci dotkniętych chorobą Leśniowskiego-Crohna, które wymagają leczenia Humirą (Adalimumabem), jak także wszystkich innych dzieci z NZJ pozostających na terapii biologicznej i leczonych w ramach JGP
  • "Katastrofa dla pacjentów z chorobami wątroby"
    Po wejściu w życie tzw. ustawy o sieci szpitali ryczałtowo z budżetu państwa ma być finansowana nie tylko hospitalizacja, ale też leczenie w specjalistycznych poradniach przyszpitalnych. Ministerstwo Zdrowia w projekcie rozporządzenia przyporządkowało poszczególne poradnie do oddziałów.

Lekarze odpowiadają na pytania

Przychodnie i gabinety lekarskie w pobliżu

Leki

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies