Gastroskopia

Udostępnij:
Gastroskopia

Co to jest gastroskopia i na czym polega?

Gastroskopia to endoskopowe badanie górnego odcinka przewodu pokarmowego, w tym przełyku, żołądka, opuszki i części zstępującej dwunastnicy. Z tego powodu w literaturze fachowej używa się również nazw „endoskopia górnego odcinka przewodu pokarmowego”, „ezofagoduodenoskopia” i „panendoskopia”.

Gastroskopia to najskuteczniejsza metoda diagnostyczna górnego odcinka przewodu pokarmowego, pozwalająca na pobranie wycinków z błony śluzowej w celu oceny histopatologicznej badanych zmian. W trakcie gastroskopii można także ocenić obecność bakterii Helicobacter pylori w przewodzie pokarmowym, a także wykonać wiele zabiegów terapeutycznych, takich jak poszerzanie zwężeń przewodu pokarmowego, usuwanie polipów czy tamowanie krwawienia.

Jakie są wskazania do gastroskopii?

Wskazaniem do gastroskopii jest podejrzenie choroby górnego odcinka przewodu pokarmowego. Gastroskopia pozwala na jej rozpoznanie, ocenę stopnia zaawansowania, pobranie materiału do badania histopatologicznego czy mikrobiologicznego oraz ocenę skuteczności leczenia. Wskazaniem do badania jest także konieczność endoskopowego leczenia niektórych chorób górnego odcinka przewodu pokarmowego.

Objawami, które mogą wskazywać na chorobę górnego odcinka przewodu pokarmowego, są m.in. zgaga i inne objawy refluksu żołądkowo-przełykowego (zwłaszcza problemy z przełykaniem), a także bóle w nadbrzuszu i dolegliwości dyspeptyczne (nudności, wymioty, pełność poposiłkowa, odbijanie). Objawy te stanowią wskazanie do gastroskopii zwłaszcza wtedy, gdy występują u osób po 45. roku życia i towarzyszą im objawy alarmowe, takie jak niewyjaśnione zmniejszenie masy ciała, brak apetytu czy niedokrwistość.

Wskazaniem do gastroskopii są wszelkie objawy krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego (smoliste stolce, krwawe wymioty, dodatni wynik testu na krew utajoną w kale, niedokrwistość, niedobór żelaza).

Gastroskopię wykonuje się również w diagnostyce celiakii, przed planowanymi zabiegami operacyjnymi (np. usunięcie pęcherzyka żółciowego), lub u osób z dodatnim wywiadem rodzinnym w kierunku chorób nowotworowych górnego odcinka przewodu pokarmowego.

Jak przebiega gastroskopia?

Gastroskopia jest badaniem nieprzyjemnym dla pacjenta, ale niebolesnym. Niebolesne jest również pobieranie wycinków z błony śluzowej przewodu pokarmowego. Badanie trwa od kilku do kilkunastu minut i jest zwykle przeprowadzane w pozycji leżącej na lewym boku. Po miejscowym znieczuleniu gardła za pomocą lidokainy w aerozolu zakłada się między szczęki plastikowy ustnik. Następnie lekarz wprowadza do jamy ustnej gastroskop, a pacjent wykonuje ruch połykowy. Moment przechodzenia aparatu do przełyku może być nieprzyjemny, ale odpowiednia współpraca pacjenta z lekarzem zmniejsza dyskomfort. Podczas gastroskopii pomocne może być skupienie się na regularnym oddechu, co zmniejsza pojawiający się często odruch wymiotny.

Gastroskopia

Instrument służący do badania (endoskop) jest każdorazowo specjalnie dezynfekowany, dlatego zakażenie chorego w trakcie badania jest mało prawdopodobne. Wycinki błony śluzowej pobiera się sterylnymi szczypczykami, co również zabezpiecza przed zakażeniem. Materiał pobrany podczas gastroskopii jest wysyłany do współpracującej z pracownią endoskopową pracowni patologii i oceniany pod mikroskopem. Wynik badania histopatologicznego jest zwykle gotowy po 2 tygodniach. Wynik testu ureazowego w kierunku zakażenia Helicobacter pylori znany jest już po kilkunastu minutach po badaniu.

Gastroskopia Gastroskopia
Fot. Obraz endoskopowy (na zdjęciu po prawej stronie widoczny guz żołądka)

Czasami konieczne jest przeprowadzenie badania z zastosowaniem sedacji, a nawet znieczulenia ogólnego. Jest to zazwyczaj konieczne przy terapeutycznych zabiegach endoskopowych. Sedacja polega na podaniu leków uspokajających, ułatwiających przeprowadzenie gastroskopii i zmniejszających uczucie dyskomfortu pacjenta w trakcie badania.

Jak przygotować się do gastroskopii?

Przed gastroskopią należy powstrzymać się od jedzenia i picia co najmniej przez 8 godzin, ale w razie przyjmowania na stałe rano niezbędnych leków można je połknąć, popijając niewielką ilością wody. Kilka godzin przed badaniem nie należy palić papierosów ani żuć gumy. Bezpośrednio przed badaniem należy wyjąć protezy zębowe. Jeżeli przyjmuje się leki zmniejszające krzepliwość krwi, przed planowanymi podczas gastroskopii zabiegami niektóre z nich należy odstawić albo zamienić na inne preparaty. Można to zrobić jedynie po konsultacji z lekarzem.

Jakie są przeciwwskazania do gastroskopii?

Przeciwwskazaniem do gastroskopii są ciężkie choroby, które sprawiają, że ryzyko wykonania badania przewyższa wynikające z niego korzyści. Do chorób takich zalicza się ciężką niewydolność serca lub oddechową, ostry zespół wieńcowy i zawał serca. Przeciwwskazaniem do endoskopii jest również podejrzenie perforacji przewodu pokarmowego. Badanie wymaga pisemnej zgody pacjenta.

Jakie powikłania mogą wystąpić po wykonaniu gastroskopii? Jak postępować po gastroskopii?

Jako procedura inwazyjna gastroskopia obarczona jest ryzykiem wystąpienia powikłań. Występują one jednak niezwykle rzadko. Powikłania gastroskopii mogą wystąpić zarówno w trakcie badania, jak i po jego zakończeniu (nawet po kilkunastu dniach); niekiedy konieczne jest wówczas przeprowadzenie innych, dodatkowych badań diagnostycznych i leczenie, w tym również leczenie zabiegowe. W rzadkich przypadkach powikłania mogą zagrażać życiu pacjenta. Powikłania można podzielić na te związane z podaniem znieczulenia oraz związane z samym zabiegiem gastroskopii.

Powikłania znieczulenia są częstsze. Mogą być związane z wystąpieniem krwiaka w miejscu wkłucia, zapalenia żył, niepożądanego działania leków stosowanych przy sedacji (np. depresja układu oddechowego i zaburzenia zachowania czy obniżenie ciśnienia, tachykardia, zaburzenia rytmu serca), a także z bólem gardła czy aspiracją treści do płuc po miejscowym znieczuleniu.

Powikłania sercowo-naczyniowe występują w przypadku około 0,1% badań i są jednymi z częstszych komplikacji. Poza lekami stosowanymi w sedacji (depresja ośrodka oddechowego, tachykardia, obniżenie ciśnienia) przyczyną może być samo wprowadzanie endoskopu i powietrza do przewodu pokarmowego, skutkujące niedotlenieniem, zaburzeniami rytmu serca, obniżeniem ciśnienia tętniczego. Ryzyko poważnych zaburzeń rytmu serca, zawału i zatrzymania czynności serca występuje u chorych z chorobą serca i zwiększa się u osób starszych.

Ryzyko bakteriemii przy diagnostycznej gastroskopii jest niewielkie i wynosi około 3–4%, ale zwiększa się w przypadku procedur zabiegowych, np. poszerzania przełyku (45%). Rzadko powoduje jakiekolwiek objawy, a niezmiernie rzadko powikłania odległe, takie jak sepsa, ropnie narządowe czy zapalenie wsierdzia.

Innym powikłaniem jest mechaniczne uszkodzenie ściany przewodu pokarmowego, czyli perforacja, występująca bardzo rzadko, z częstością 0,02–0,2%. Do tej komplikacji dochodzi częściej podczas procedur zabiegowych (np. poszerzania zwężeń), może nastąpić ona w każdym miejscu anatomicznego zwężenia górnego odcinka przewodu pokarmowego lub w miejscu zmienionym przez proces chorobowy.

Krwawienia stanowią powikłanie około 0,15% zabiegów, a ryzyko ich wystąpienia zwiększa się u chorych z zaburzeniami krzepnięcia, przyjmujących leki przeciwkrzepliwe, zwłaszcza w procedurach zabiegowych dużego ryzyka, takich jak polipektomia, koagulacja laserem, poszerzanie zwężeń, biopsja cienkoigłowa oraz leczenie żylaków żołądka i przełyku.

Bezobjawowe zwiększenie aktywności amylazy we krwi może pojawiać się nawet u 6–12% chorych, którzy przebyli endoskopię. Ostre zapalenie trzustki po diagnostycznych procedurach endoskopowych jest rzadkie.

Z powodu miejscowego znieczulenia gardła i ryzyka zadławienia przez pół godziny po badaniu nie wolno przyjmować pokarmów i płynów. W razie wystąpienia niejasnych objawów należy niezwłocznie zgłosić je pielęgniarce lub lekarzowi.

Jeżeli zabieg endoskopowy wykonywany jest w znieczuleniu, po badaniu nie wolno prowadzić pojazdów mechanicznych i konieczna jest opieka drugiej osoby przy powrocie do domu.

Udostępnij:
Dodając komentarz akceptujesz regulamin

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

 

Aktualności

  • Porcja pączków to duże wyzwanie dla naszego ciała
    Zjedzenie dużej porcji pączków to duże wyzwanie dla kilku narządów – żołądka, trzustki i wątroby. Jeden pączek nie zaszkodzi, 3 mogą już być zbytnim obciążeniem – przestrzega w Tłusty Czwartek ordynator Oddziału Gastroenterologii i Hepatologii Centralnego Szpitala Klinicznego w Katowicach prof. Marek Hartleb.
  • Pierwszy Polak nagrodzony Rising Star Award
    Dr hab. Jakub Fichna - przewodniczący Akademii Młodych Uczonych - otrzymał Rising Star Award, nagrodę przyznawaną przez Komitety Narodowy i Naukowy United European Gastroenterology. Jest pierwszym Polakiem, który otrzymał tę nagrodę.
  • Coraz więcej stomii u dzieci i nastolatków
    Coraz więcej dzieci i nastolatków wymaga wyłonienia stomii, czyli połączenia światła jelita lub dróg moczowych z powierzchnią brzucha – podkreślają eksperci. Niezależnie od przyczyn tej operacji, daje ona zawsze szansę na normalne życie - przekonują.

Lekarze odpowiadają na pytania

Przychodnie i gabinety lekarskie w pobliżu

Zadaj pytanie ekspertowi:

Lekarze komentują

Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies