27 listopada 2014 roku
poczta
zaloguj się
 
Gastrologia - Medycyna Praktyczna: Lekarze pacjentom
medycyna praktyczna dla pacjentów

Przewlekłe zapalenie trzustki - objawy, postępowanie, rokowania

03.01.2013

Pytanie nadesłane do redakcji

Witam! Niestety, po konsultacji z lekarzami wszystko wskazuje na to, że mam przewlekłe zapalenie trzustki. Mam biegunki tłuszczowe oraz bóle charakterystyczne dla tej choroby. Lekarze wstrzymują się z dokładną diagnozą do momentu przeprowadzenia badań, ale już informują mnie, że raczej jest to PZT... Problem polega na tym, że mimo młodego wieku (27 lat) i spożywania, wydaje mi się, nieprzesadnie wielkich ilości alkoholu, występują u mnie biegunki tłuszczowe, które świadczą o znacznej niewydolności trzustki. A to z kolei (w tym wieku...) świadczy o toksycznej odmianie PZT. USG, TK nie wykazały (póki co) zwapnień, złogów czy torbieli itp. Ogólnie, w badaniach obrazowych nie wykryto żadnych patologii trzustki. Lekarze nie chcą mówić nic na temat rokowań, dopóki nie przejdę badań (a trwać to będzie pewnie latami). Dlatego pytam tutaj. Jakie są rokowania w przypadku tej choroby? Znalazłem w internecie wiele opracowań na ten temat - niestety, są od siebie dość różne (od takich, w której mało kto przeżywa 7 lat po diagnozie, po takie, informujące o przeżywalności 50% w ciągu 20 lat). Nie wiem, których się trzymać i jak wygląda to w praktyce... Zaznaczam, że zamierzam w 100% przestrzegać restrykcyjnej diety oraz stosować się do wszelkich możliwych zaleceń lekarzy. Z góry serdecznie dziękuję za odpowiedź.

Odpowiedziała

REKLAMA

lek. med. Magdalena Przybylska-Feluś
Oddział Kliniczny Kliniki Gastroenterologii i Hepatologii
Szpital Uniwersytecki w Krakowie

Przewlekłe zapalenie trzustki (PZT) to proces zapalny o charakterze przewlekłym prowadzący do postępującego i nieodwracalnego uszkodzenia miąższu trzustki i tym samym do upośledzenia jej funkcji zewnątrzwydzielniczej (odpowiadającej za trawienie pokarmów) oraz wewnątrzwydzielniczej (odpowiadającej za produkcję hormonów, jak np insulina).

Potencjalnych przyczyn PZT jest wiele, najczęstsze to szkodliwy efekt działania alkoholu, zmiany wtórnie do ?zatkania? przewodu trzustkowego, nawracające epizody ostrego zapalenia trzustki. Rzadsze przyczyny to obecność mutacji genetycznych, mukowiscydoza, zaburzenia metaboliczne (np. zbyt duże stężenie wapnia lub lipidów), wady anatomiczne, zaburzenia immunologiczne.

Typowe objawy PZT to:

  • ból w nadbrzuszu o różnym natężeniu, często nasilający się po alkoholu i po błędach dietetycznych,
  • objawy upośledzenia czynności zewnątrzwydzielniczej trzustki, czyli objawy upośledzonego trawienia i jego skutki: stolce tłuszczowe, niedożywienie, niedobór witamin rozpuszczalnych w tłuszczach
  • objawy upośledzonej czynności wewnątrzwydzielniczej trzustki, jak cukrzyca lub upośledzona tolerancja glukozy

Diagnostyka PZT opiera się na wywiadzie, odchyleniach w badaniu fizykalnym, zmianach w badaniach obrazowych (USG, tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny - do każdego z tych badań są pewne wskazania i przeciwwskazania). Rozpoznanie we wczesnych stadiach może być trudne z uwagi np. na brak zmian w badaniach obrazowych.

W diagnostyce PZT stosuje się także badania laboratoryjne lub czynnościowe (np. ocena stężenia elastazy w stolcu).

Diagnostyka różnicowa obejmuje inne przyczyny bólu brzucha oraz biegunki tłuszczowej. Zagadnienie bólu brzucha jest dość rozległym zagadnieniem, które wymaga uzupełnienia wywiadu, badania fizykalnego i/lub badań obrazowych. Przyczyny biegunki tłuszczowej poza przewlekłym zapaleniem trzustki obejmują inne przyczyny upośledzonego trawienia, jak np. stany zapalne jelita cienkiego.

Postępowanie w PZT polega przede wszystkim na:

  • unikaniu czynników sprawczych, np. alkoholu
  • całkowitym zaprzestaniu spożywania alkoholu (niezależnie od przyczyny PZT), w tym miejscu należy się dygresja co dokładnie rozumiemy przez "nieprzesadne spożywanie alkoholu"
  • leczeniu przyczynowym w niektórych typach PZT
  • leczeniu przeciwbólowym
  • suplementacji enzymów trzustkowych (pozwala na zredukowanie zaburzeń trawienia i wchłaniania, wykazano także działanie przeciwbólowe)
  • wyrównywanie zaburzeń węglowodanowych (poprzez odpowiednią dietę i/lub insulinoterapię)
  • zapobieganiu niedożywieniu lub leczeniu go
  • leczeniu powikłań PZT.

Co do rokowania trudno się wypowiadać, nie znając pełnego wywiadu oraz dokładnych wyników badań dodatkowych. Rokowanie i przeżywalność jest bardzo indywidualną cechą, która zależy od wielu czynników, jak np. przyczyna choroby, aktualne zaawansowanie, obecność powikłań, wieku rozpoznania, innych chorób czy predyspozycji genetycznych. Te cechy także tłumaczą tak duży rozkład wyników w literaturze.

Ponieważ ta choroba z definicji jest przewlekła, wymagająca okresowej kontroli medycznej warto porozmawiać ze swoim lekarzem prowadzącym na temat rozpoznania, dalszego planu terapeutycznego bądź obaw co do rokowania.

Piśmiennictwo:

Indeks leków Medycyny Praktycznej
Konturek S. (red.): Gastroenterologia i hepatologia kliniczna. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006.
Szczeklik A. (red.): Choroby wewnętrzne t. I. Medycyna Praktyczna, Kraków 2007.

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

 

Aktualności

  • Rak trzustki - trudny przeciwnik
    Rak trzustki jest wciąż uważany za jeden z najgroźniejszych nowotworów złośliwych. Ryzyko zachorowania na niego można jednak w istotny sposób obniżyć poprzez unikanie otyłości, palenia papierosów czy nadużywania alkoholu – przekonują eksperci.
  • WZW typu C już niedługo wyleczalne w 100%
    Wirus HCV może powodować raka wątroby i jej śmiertelną niewydolność. Nowe leki, choć na razie zbyt drogie, mogą być przełomem dla ludzi, którzy przeważnie chorują nie z własnej winy – mówili lekarze na konferencji w dniu świadomości o zapaleniach wątroby.
  • Botoks może pomóc leczyć raka żołądka?
    Botoks, najbardziej znany z zastosowania w medycynie estetycznej – do wygłaszania zmarszczek – może pomóc w leczeniu raka żołądka - wskazują badania na myszach, o których informuje pismo „Science Translational Medicine”.

Lekarze odpowiadają na pytania

  • Przyczyny powiększenia wymiarów trzustki
    Wróciłam z zagranicznych wakacji z tępym bólem brzucha ulokowanym w prawym podżebrzu (ból wystąpił po wypiciu alkoholu). Wstępny wywiad z lekarzem i dostałam skierowanie na USG, które wykazało powiększoną głowę trzustki, niejednorodną o nieostrych obrysach.
  • Czarny śluz w stolcu
    Niepokoi mnie pewien objaw, jakim jest co jakiś czas prawie czarny śluz w stolcu. Czego może to być objaw?
  • Ból po laparoskopii
    Jestem 7. dzień po laparoskopowym usunięciu pęcherzyka żółciowego, oprócz dolegliwości bólowych w ranach pooperacyjnych i bólu pod prawym żebrem przy wdechu (chociaż bardziej nazwałabym to skurczem), dziś zauważyłam, że stolec jest zielony. Nie jadłam nic takiego. Czy to normalne po takiej operacji?

Zobacz, gdzie się leczyć

Lekarz specjalista
Szukaj
Szpitale, przychodnie, gabinety
Szukaj

Zadaj pytanie ekspertowi:

Lekarze komentują