23 września 2014 roku
poczta
zaloguj się
 
Gastrologia - Medycyna Praktyczna: Lekarze pacjentom
medycyna praktyczna dla pacjentów

Stolec – zmieniony wygląd

dr n. med. Włodzimierz Zych
Klinika Gastroenterologii i Hepatologii
Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, Warszawa
Stolec – zmieniony wygląd

Jaki jest prawidłowy wygląd stolca?

Prawidłowy stolec jest uformowany lub ma konsystencję półmiękką, bez niestrawionych resztek pokarmu; nie powinien brudzić muszli klozetowej po spuszczeniu wody.

Jakie są przyczyny zmienionego wyglądu stolca?

Ocena konsystencji, barwy czy domieszek do stolca może być ważną wskazówką, sugerującą istnienie różnych chorób, opisanych poniżej.

Zmiany konsystencji stolca

Stolec luźny, połyskliwy

Stolec luźny, połyskliwy, z trudem spłukujący się z muszli klozetowej, z widocznymi kropelkami tłuszczu na jego powierzchni lub w wodzie ma najpewniej charakter stolca tłuszczowego.

Takie zjawisko występuje w ciężkiej niewydolności trzustki (zobacz: Przewlekłe zapalenie trzustki), w raku trzustki, ale także w chorobach jelita cienkiego (np. w chorobie trzewnej).

W takiej sytuacji zaleca się potwierdzenie tłuszczowego charakteru stolca przez pomiar dobowego wydalania tłuszczu w stolcu zbieranym przez 3 doby przy standardowej diecie zawierającej 100 gramów tłuszczu. Dodatni wynik skłania do poszukiwania chorób trzustki i do leczenia preparatami enzymów trzustkowych lub jelitowych.

Stolec pienisty, strzelający

REKLAMA

Stolec pienisty, strzelający jest najczęściej wyrazem zakażenia jelit, występuje też w zaburzeniach trawienia lub wchłaniania.

Stolec ołówkowaty

Stolec ołówkowaty – pod tym pojęciem rozumie się stolec uformowany, ale o bardzo wąskiej średnicy, przypominającej nawet średnicę ołówka (stąd nazwa).

Taka zmiana może być następstwem zwężenia odbytnicy przez raka, czy rzadziej - przez zmiany zapalne, bliznowate w okolicy odbytu. Jest to ważny sygnał do badań lekarskich, z których najprostsze to badanie palcem przez odbyt.

Zmiany barwy stolca

Stolec czarny, smolisty

Barwa ta pochodzi z domieszki krwi, która uległa przemianom chemicznym. Zwykle źródło krwawienia w przypadku stolca smolistego znajduje się w żołądku lub dwunastnicy. Jeżeli treść jelitowa przechodzi powoli a wynaczynienie nie jest obfite, źródło krwawienia może także znajdować się w początkowym odcinku jelita grubego, czyli w kątnicy, w pobliżu wyrostka robaczkowego. Aby zweryfikować, czy czarna barwa stolca zależy od domieszki krwi, można wykonać test na obecność krwi utajonej. Ten dość prosty test jest dostępny w wielu aptekach bez recepty.

Potwierdzenie obecności krwi utajonej w stolcu, nadającej mu barwę czarną, oznacza konieczność rychłej wizyty lekarskiej. Na ogół lekarz zleca oznaczenie morfologii krwi i stężenia żelaza oraz rutynowe badania endoskopowe przewodu pokarmowego. W większości przypadków przynoszą one rozstrzygnięcie co do źródła krwawienia. Rzadziej sięga się po bardziej wyrafinowane metody diagnostyczne.

Ciemna, nawet czarna barwa stolca może być też zależna od leczenia preparatami żelaza, bizmutu czy zażywania węgla lekarskiego. W takim przypadku test na krew utajoną w stolcu wypadnie negatywnie, bez konieczności dalszych badań.

Stolec jasny, żółtawy lub barwy gliny

Takie zmiany barwy stolca towarzyszą utrudnieniu wydalania do światła przewodu pokarmowego żółci wytwarzanej w wątrobie. To zjawisko określa się mianem cholestazy. Przeszkoda w odpływie żółci może być zlokalizowana na poziomie od komórki wątrobowej do tzw. brodawki dwunastniczej, przez którą żółć wpływa do dwunastnicy. Cholestazie często towarzyszy żółtaczka, ściemnienie barwy moczu do brunatnej włącznie oraz uogólniony świąd skóry.

Biały stolec

Biały stolec występuje po badaniu kontrastowym przewodu pokarmowego z podaniem doustnym barytu. To kontrast może nadać pierwszej partii stolca barwę białą.

Luźny zielonkawy stolec

Luźny zielonkawy stolec najpewniej oznacza infekcję jelitową. Biegunka (zobacz: Biegunka) i gorączka jako objawy towarzyszące, uzupełniają obraz chorobowy.

Domieszki patologiczne

Domieszka krwi

Świeża krew powlekająca stolec lub obecna tylko na papierze toaletowym najczęściej zależy od choroby hemoroidalnej.

Krew przemieszana ze stolcem lub skrzepy krwi wskazują na źródło krwawienia położone w świetle jelita.

W obu tych przypadkach konieczne jest badanie lekarskie i wziernikowanie jelita, o zasięgu zależnym od okoliczności. Należy dążyć do wyjaśnienia przyczyny krwawienia jelitowego, a co najmniej - do wykluczenia raka jelita grubego jako jego źródła.

Domieszka śluzu

Domieszka śluzu powlekającego stolec może być wyrazem jedynie zaburzeń czynnościowych lub miernie nasilonego zapalenia jelita. Za tą możliwością przemawia dodatkowo domieszka krwi lub ropy.

Obecność pasożytów

Obecność pasożytów lub ich fragmentów (np. człony tasiemca) w sposób jednoznaczny skłania do badania parazytologicznego stolca i wdrożenia odpowiedniego leczenia.

Zmieniony wygląd stolca w pytaniach i odpowiedziach

Czy śluz w stolcu dorosłego człowieka to objaw choroby? » lek. Magdalena Przybylska-Feluś
Krew w stolcu » dr hab. n. med. Małgorzata Zwolińska-Wcisło
Od czego zależy objętość i długość stolca? » lek. Magdalena Przybylska-Feluś

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

 

Aktualności

  • Botoks może pomóc leczyć raka żołądka?
    Botoks, najbardziej znany z zastosowania w medycynie estetycznej – do wygłaszania zmarszczek – może pomóc w leczeniu raka żołądka - wskazują badania na myszach, o których informuje pismo „Science Translational Medicine”.
  • 170 mln ludzi na świecie cierpi na WZW C
    Zgodnie z danymi Światowej Organizacji Zdrowia około 3% światowej populacji, czyli co najmniej 170 mln ludzi, cierpi na wirusowe zapalenie wątroby typu C. W naszym kraju choroba dotyczy około 1,5% mieszkańców. Dziś obchodzony jest Światowy Dzień Wirusowego Zapalenia Wątroby.
  • Bezpłatne testy na HCV w Światowym Dniu Zapalenia Wątroby
    Akcja bezpłatnych badań, które pozwalają stwierdzić, czy dana osoba miała kontakt z groźnym wirusem zapalenia wątroby typu C (HCV) będzie prowadzona w stolicy i 4 innych miastach Polski 28 lipca w Światowym Dniu Zapalenia Wątroby.

Lekarze odpowiadają na pytania

Zobacz, gdzie się leczyć

Lekarz specjalista
Szukaj
Szpitale, przychodnie, gabinety
Szukaj

Zadaj pytanie ekspertowi:

Lekarze komentują