Zatrucie pokarmowe

Zatrucie pokarmoweOceń:
(3.67/5 z 6 ocen)
lek. Magdalena Przybylska-Feluś
Zatrucie pokarmowe
Fot. iStockphoto

Zatrucie pokarmowe to występowanie ostrych objawów po spożyciu pokarmów skażonych pewnymi bakteriami lub toksynami bakteryjnymi, pasożytami albo substancjami chemicznymi.

Potocznie mianem zatrucia pokarmowego określa się także większość przypadków nieżytu żołądkowo-jelitowego, które w rzeczywistości są najczęściej spowodowane zakażeniem wirusowym niezwiązanym ze spożyciem określonego pokarmu.

Najczęstszym czynnikiem sprawczym zatruć pokarmowych są bakterie SalmonellaCampylobacter lub egzotoksyny bakteryjne (np. produkowane przez gronkowca), rzadziej bakterie z grupy Clostridium czy Bacillus cereus. Okres od spożycia pokarmu do wystąpienia objawów jest różnie długi i wynosi w zależności od patogenu od kilku godzin do kilku dni.

Jak często występuje zatrucie pokarmowe?

Wg danych Głównego Inspektoratu Sanitarnego opublikowanych w 2014 roku w Polsce odnotowano 9740 przypadków zatrucia pokarmowego, w tym 8206 spowodowanych salmonelozą, 68 spowodowanych zakażeniem gronkowcami, 29 jadem kiełbasianym i 16 Clostridium perfringens. Dla porównania, w tym samym roku odnotowano ponad 50 tysięcy wirusowych zakażeń jelitowych.

Od 2005 roku obserwuje się stałe zmniejszanie się częstości występowania zatruć pokarmowych z Polsce, które obecnie są dwukrotnie rzadsze niż 10 lat temu.

Jak się objawia zatrucie pokarmowe?

Objawy zatrucia pokarmowego są nagłe i obejmują nudności, wymioty, często bóle lub dyskomfort brzucha, biegunkę o różnym nasileniu, możliwa jest domieszka świeżej krwi w stolcu.

W większości przypadków objawom ze strony przewodu pokarmowego towarzyszą: osłabienie, stan podgorączkowy lub gorączka i uczucie rozbicia.

W wywiadzie chorzy podają spożycie potencjalnie skażonego pokarmu, spożycie posiłku w miejscach zorganizowanego żywienia (np. przyjęcie, wesele, bar itd.). Często problem dotyczy wielu osób spożywających te same posiłki. Najczęstszym powikłaniem biegunki, wymiotów i nudności jest odwodnienie, które objawia się m.in. wzmożonym pragnieniem, suchością w jamie ustnej, suchością skóry, przyspieszoną akcją serca, niższym ciśnieniem, zmniejszeniem ilości wydalanego moczu.

Co robić w przypadku wystąpienia objawów zatrucia pokarmowego?

Objawy zatrucia pokarmowego czy nieżytu żołądkowo-jelitowego są bardzo powszechne. Wiele osób z lekkimi objawami nie zgłasza się do lekarza.

W leczeniu stosuje się nawadnianie, przy czym preferowana jest próba nawadniania doustnego. W celu nawodnienia stosuje się doustne płyny nawadniające (dostępne bez recepty). Jeśli te preparaty są nieosiągalne lub nietolerowane (np. ze względu na smak), konieczne jest spożywanie chłodnych płynów (wody, słabej herbaty). Przy uporczywych objawach, braku poprawy lub pogorszeniu stanu pacjenta konieczne może być nawadnianie dożylne, które jest możliwe jedynie na SOR lub w szpitalu.

W postępowaniu leczniczym stosuje się także dietę opartą na produktach zawierających skrobię. Pokarmy można spożywać po skutecznym nawodnieniu. Szczegóły nawadniania oraz diety zostały podane poniżej.

Objawy wymagające pilnego kontaktu z lekarzem to:

  • znaczne zmniejszenie ilości wydalanego moczu lub brak oddawania moczu,
  • bardzo niskie ciśnienie tętnicze, zasłabnięcie, zaburzenia świadomości.

Do lekarza należy się zgłosić również w przypadku braku poprawy oraz objawów przedłużających się lub narastających w czasie bądź utrzymujących się pomimo leczenia. Do lekarza powinny się zgłosić również osoby z chorobami przewlekłymi przewodu pokarmowego lub z innymi obciążeniami oraz osoby starsze.

W jaki sposób lekarz ustala rozpoznanie zatrucia pokarmowego?

Ze względu na dużą częstość występowania wirusowych zakażeń jelitowych lekarz zwykle bierze pod uwagę to rozpoznanie, a zatrucie pokarmowe potwierdza się po izolacji czynnika chorobotwórczego ze stolca lub toksyny z podejrzanych posiłków albo pokarmów. Podejmując decyzję o ewentualnym pobraniu stolca lub próbek pokarmów do badań, lekarz bierze pod uwagę wywiad, w którym pacjent podaje np. spożycie określonych pokarmów w niedawnej przeszłości.

W przypadku infekcji wirusowych określenie patogenu ze stolca jest możliwe, ale jest czasochłonne i stosunkowo drogie. Badania takie nie są rutynowo wykonywane.

U pacjentów, którzy zgłaszają się do lekarza lub do SOR z powodu nasilonych dolegliwości żołądkowo-jelitowych, często wykonuje się badania laboratoryjne mające na celu określenie stopnia odwodnienia, zaburzeń elektrolitowych, funkcję nerek itd.

Jakie są metody leczenia zatrucia pokarmowego?

Większość chorych można leczyć w domu lub w warunkach ambulatoryjnych.
W przypadku odwodnienia lekkiego i umiarkowanego nawadnianie można prowadzić w formie doustnej i tu kluczowe znaczenie ma rodzaj płynów. Podstawą jest doustny płyn nawadniający o odpowiednim składzie. Preparaty takie są dostępne w aptekach bez recepty. Doustne płyny nawadniające są lepiej tolerowane, gdy są schłodzone i spożywane małymi porcjami (np. kilka łyków co 5–10 minut).

Data utworzenia: 15.12.2015
strona 1 z 2
Zatrucie pokarmoweOceń:
(3.67/5 z 6 ocen)
Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

Aktualności

  • Wzrost zakażeń WZW typu A w Polsce
    W porównaniu do zeszłego roku, obecnie obserwuje się znaczący wzrost liczby zachorowań na wirusowe zapalenie wątroby typu A (WZW-A) - informuje Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny.
  • Łodzianie będą mogli przebadać się pod kątem zakażenia HCV
    Ponad 1,3 tys. łodzian będzie mogło przebadać się pod kątem zakażenia HCV. Profilaktycznym badaniom sfinansowanym przez magistrat będą mogli poddać się wszyscy - także nieubezpieczeni w NFZ - mieszkańcy miasta w wieku 25-59 lat.
  • Ostrożnie cieszmy się wysypem grzybów
    W ostatnich tygodniach w mediach społecznościowych krąży wiele zdjęć zadowolonych grzybiarzy i ich pokaźnych zbiorów. Takiego wysypu grzybów nie było od dawna. Warto pamiętać o zagrożeniach związanych z zatruciem grzybami - pisze "Gazeta Polska Codziennie".

Lekarze odpowiadają na pytania

Przychodnie i gabinety lekarskie w pobliżu

Leki

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies