Zespół krótkiego jelita

Zespół krótkiego jelitaOceń:
(4.12/5 z 8 ocen)
dr med. Edyta Santorek-Strumiłło
Uniwersytet Medyczny w Łodzi
Zespół krótkiego jelita

Co to jest i jakie są przyczyny?

Zespół krótkiego jelita (short bowel syndrome – SBS) to stan, w którym doszło do nagłego wyłączenia funkcji jelita cienkiego (związanego z chorobą powodującą jego uszkodzenie albo chirurgicznym usunięciem całego jelita lub jego części), prowadzącego do znacznego ograniczenia przyswajania składników odżywczych, co wiąże się z niemożnością prawidłowego funkcjonowania organizmu. Zespół krótkiego jelita prowadzi do ciężkiego upośledzenia wchłaniania składników odżywczych i wody. Wiąże się z wystąpieniem wyniszczających biegunek, w wyniku których wydzielanie i utrata płynów w odpowiedzi na pokarm przewyższa ilość przyjmowaną. Efektem tego jest niedożywienie i wystąpienie zaburzeń wodno-elektrolitowych powodujących skrajne wyniszczenie, a w przypadku braku leczenia prowadzących do śmierci chorego.

Trudno dokładnie określić długość jelita cienkiego, które zapewni właściwe wchłanianie – jest to zależne od ogólnego stanu zdrowia, choroby podstawowej, wieku chorego, zachowania lub niezachowania jelita grubego, a także stanu anatomicznego i funkcjonalnego pozostawionego odcinka jelita. Na stan chorego duży wpływ ma również to, czy pozostawiono zastawkę krętniczo-kątniczą Bauchina (między jelitem cienkim a grubym), która stanowi naturalną barierę między florą bakteryjną jelita grubego a światłem jelita cienkiego.

Zespół krótkiego jelita może wystąpić u dorosłych chorych, którzy mają <150–200 cm czynnego jelita cienkiego. Minimalna długość jelita pozwalająca na odżywianie doustne zależy od stanu i zdolności wchłaniania pozostałych odcinków przewodu pokarmowego; szansę na odzyskanie autonomii pokarmowej po kilku latach żywienia pozajelitowego stwarza 50–60 cm jelita cienkiego w połączeniu z jelitem grubym lub 100–115 cm u chorych bez jelita grubego.

Najczęstsze przyczyny zespołu krótkiego jelita to:

  • martwica jelita pochodzenia naczyniowego (zator, zakrzep tętniczy lub żylny)
  • rozległe resekcje z innych przyczyn (choroba Leśniowskiego i Crohna, nowotwór, uraz i inne)
  • ciężkie zaburzenia wchłaniania (np. popromienne zapalenie jelit lub celiakia oporna na leczenie) powodujące czynnościowy zespół krótkiego jelita
  • przetoki (zewnętrzne – powodujące utratę treści pokarmowej, i wewnętrzne – powodujące ominięcie części jelita cienkiego przez pokarm).

Jak często występuje zespół krótkiego jelita?

Według dostępnych danych statystycznych w Polsce na zespół krótkiego jelita (niezależnie od jego przyczyny) cierpi 6 osób na milion, a w USA częstość występowania zespołu krótkiego jelita jest znacznie większa i wynosi 40 osób na milion.

Jak się objawia zespół krótkiego jelita?

Aby zrozumieć zaburzenia związane z zespołem krótkiego jelita, należy zapoznać się z podstawami funkcji jelitowych (trawienie, wchłanianie, metabolizm). W obrębie dwunastnicy i pierwszych 120–150 cm jelita czczego odbywa się całkowite trawienie oraz wchłanianie białek, węglowodanów, tłuszczów i innych składników. Oprócz spożywanych płynów do jelita cienkiego dostaje się około 6–8 l soków trawiennych, z czego wchłaniane jest około 80% płynów. W dwunastnicy wchłaniane są witaminy rozpuszczalne w wodzie, w jelicie czczym wapń, żelazo, magnez, cynk, fosfor, aminokwasy i peptydy, kwasy tłuszczowe, witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, cukry proste, woda oraz elektrolity, dodatkowo produkowane są hormony jelitowe (sekretyna, cholecystokinina), w jelicie krętym wchłaniane są sole kwasów żółciowych oraz witaminy B12 i grupa witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K), w kątnicy zaś krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe.

Objawy związane z zespołem krótkiego jelita można podzielić na dwie grupy:

  • powikłania wczesne: wyniszczające długotrwałe biegunki prowadzące do zaburzeń wodno-elektrolitowych, odwodnienia i kwasicy metabolicznej, ciężkie niedożywienie, niedobory pokarmowe, wyniszczenie
  • powikłania późne: choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy (spowodowana nadmiernym wydzielaniem kwasu solnego), kwasica mleczanowa, kamica nerkowa, kamica żółciowa, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia rytmu serca, niedokrwistość z niedoboru żelaza, zaburzenia krzepnięcia, tężyczka, osteopenia, a w konsekwencji osteoporoza, zaburzenia psychiczne.

Co robić w przypadku wystąpienia objawów?

Jeśli nie wprowadzi się odpowiedniego leczenia żywieniowego, zespół krótkiego jelita jest stanem zagrożenia życia w związku z przewlekłym niedożywieniem. Należy pamiętać, że jest to skutek i wynik innych chorób jamy brzusznej, które praktycznie zawsze wiążą się z pobytem chorego w szpitalu. Ponieważ objawy zespołu krótkiego jelita występują w trakcie hospitalizacji, rozpoznanie jest ustalane przez lekarza prowadzącego pacjenta na oddziale, a pacjent opuszczając szpital, powinien być już wyedukowany co do swojej choroby i sposobu odżywiania. Powinien również zostać objęty opieką specjalistycznej poradni leczenia żywienia pozajelitowego i dojelitowego. Takie poradnie znajdują się praktycznie w każdym większym mieście w Polsce, a ich adresy są dostępne w szpitalach i u lekarzy pierwszego kontaktu.

W jaki sposób lekarz ustala rozpoznanie?

Lekarz ustala rozpoznanie na podstawie informacji o chorobie podstawowej i/lub rozległości resekcji jelita cienkiego oraz grubego. Ponadto na zespół krótkiego jelita wskazuje wystąpienie w okresie pooperacyjnym obfitych wyniszczających biegunek, prowadzących do zaburzeń wodno-elektrolitowych, które korelują z zakresem rozległości resekcji przewodu pokarmowego.

Pomocne może być również wykonanie dodatkowych badań laboratoryjnych z pobranej próbki krwi i moczu, takich jak morfologia krwi, biochemia, w tym stężenie ważnych mikroelementów (np. magnezu, cynku, selenu), badanie ogólne moczu oraz dobowa zbiórka moczu, które pozwolą na zaobserwowanie niedoborów składników odżywczych związanych z zaburzeniami wchłaniania. Należy jednak zaznaczyć, że podstawowym parametrem są objawy kliniczne (biegunki), stan ogólny pacjenta oraz postępujące objawy odwodnienia i wyniszczenia.

Jakie są metody leczenia?

Data utworzenia: 11.09.2012
strona 1 z 2
Zespół krótkiego jelitaOceń:
(4.12/5 z 8 ocen)
Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu
    • kruk
      2016-09-05 15:26
      Zespół krótkiego jelita na jezyk niemieckiodpowiedz

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

Aktualności

  • Wzrost zakażeń WZW typu A w Polsce
    W porównaniu do zeszłego roku, obecnie obserwuje się znaczący wzrost liczby zachorowań na wirusowe zapalenie wątroby typu A (WZW-A) - informuje Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny.
  • Łodzianie będą mogli przebadać się pod kątem zakażenia HCV
    Ponad 1,3 tys. łodzian będzie mogło przebadać się pod kątem zakażenia HCV. Profilaktycznym badaniom sfinansowanym przez magistrat będą mogli poddać się wszyscy - także nieubezpieczeni w NFZ - mieszkańcy miasta w wieku 25-59 lat.
  • Ostrożnie cieszmy się wysypem grzybów
    W ostatnich tygodniach w mediach społecznościowych krąży wiele zdjęć zadowolonych grzybiarzy i ich pokaźnych zbiorów. Takiego wysypu grzybów nie było od dawna. Warto pamiętać o zagrożeniach związanych z zatruciem grzybami - pisze "Gazeta Polska Codziennie".

Lekarze odpowiadają na pytania

Przychodnie i gabinety lekarskie w pobliżu

Leki

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies