Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (colitis ulcerosa)

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (colitis ulcerosa)

Co to jest wrzodziejące zapalenie jelita grubego i jakie są przyczyny choroby?

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (łac. colitis ulcerosa, ang. ulcerative colitis) należy do tzw. nieswoistych chorób zapalnych jelit. W przebiegu choroby proces zapalny obejmuje błonę śluzową i podśluzową jelita grubego. W większości przypadków wrzodziejące zapalenie jelita grubego ma przebieg przewlekły, a długie okresy remisji są przerywane ostrymi nawrotami.

Objawy pojawiają się po raz pierwszy zwykle między 15. a 25., a rzadziej między 55. a 65. rokiem życia.

Dokładna przyczyna choroby nie jest znana. We wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego obserwuje się aktywację układu immunologicznego z naciekiem błony śluzowej przewodu pokarmowego przez liczne komórki odpowiedzi immunologicznej, ale antygen wyzwalający te zjawiska pozostaje nieznany. Czynnikami wywołującymi nieprawidłową odpowiedź immunologiczną mogą być antygeny pokarmowe i zwykle niepatogenne drobnoustroje.

Jak często występuje wrzodziejące zapalenie jelita grubego?

W krajach Europy zachorowalność na wrzodziejące zapalenie jelita grubego wynosi ok. 10 przypadków na 100 000 ludności rocznie. Zachorowalność w Polsce szacuje się na około 700 przypadków rocznie. 15% krewnych pierwszego stopnia osób chorujących na nieswoiste choroby zapalne jelit również cierpi na te choroby; ryzyko zachorowania wynosi 8,9% u potomstwa, 8,8% u rodzeństwa i 3,5% u rodziców. Częstość występowania wrzodziejącego zapalenia jelita grubego u krewnych osób cierpiących na chorobę Leśniowskiego i Crohna również jest zwiększona.

Jak się objawia wrzodziejące zapalenie jelita grubego?

Dominującym objawem colitis ulcerosa jest biegunka, często krwista. Stolec może być oddawany często, ale o małej objętości, co jest wynikiem zmian zapalnych w odbytnicy. Często obserwuje się również: ból brzucha (zwykle w dolnym lewym kwadrancie brzucha lub w odbytnicy), gorączkę, osłabienie i zmniejszenie masy ciała.

W przypadku zajęcia samej odbytnicy może się pojawić tylko krwista biegunka z towarzyszącym niekiedy silnym parciem, bólem i nietrzymaniem stolca. U starszych pacjentów sporadycznie może występować zaparcie jako wynik skurczu odbytu.

U większości chorych na wrzodziejące zapalenie jelita grubego choroba przebiega łagodnie. Jedynymi objawami mogą być: biegunka i krwawienie. Nie stwierdza się także żadnych nieprawidłowości w badaniu fizykalnym. Choroba o średniej aktywności, która występuje u około 1/3 pacjentów, charakteryzuje się 5–6 krwistymi stolcami dziennie, bólami brzucha, tkliwością powłok brzucha, podwyższoną temperaturą i osłabieniem.

Ciężki przebieg dotyczy około 20% chorych na wrzodziejące zapalenie jelita grubego i objawia się oddawaniem ponad 6 krwistych stolców dziennie, znacznym osłabieniem, zmniejszeniem masy ciała, wysoką temperaturą, zwiększeniem częstotliwości rytmu serca, obniżeniem ciśnienia tętniczego, znaczną tkliwością w obrębie jamy brzusznej, osłabieniem perystaltyki, niedokrwistością i małym stężeniem albumin w surowicy. Wzdęcie brzucha w ciężkiej postaci choroby może nasuwać podejrzenie toksycznego rozdęcia jelita grubego.

Ważne

W chorobach zapalnych jelit występują także objawy pozajelitowe dotyczące skóry, stawów i oczu. Mogą im towarzyszyć także inne bardzo rzadkie choroby autoimmunologiczne, takie jak zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa czy stwardniające zapalenie dróg żółciowych.

Co robić w przypadku wystąpienia objawów?

W przypadku krwawienia z przewodu pokarmowego, nawracającej biegunki, bólów brzucha, gorączki lub niewyjaśnionego i niezamierzonego zmniejszenia masy ciała należy zgłosić się do lekarza pierwszego kontaktu w celu przeprowadzenia odpowiedniej diagnostyki.

Osoby, u których rozpoznano wrzodziejące zapalenie jelita grubego, i u których wystąpiło zaostrzenie objawów choroby, powinny niezwłocznie zgłosić do lekarza, który zadecyduje o konieczności leczenia szpitalnego lub o kontynuacji terapii w warunkach ambulatoryjnych. Wrzodziejące zapalenie jelita grubego o ciężkim przebiegu może prowadzić do wystąpienia zagrażających życiu powikłań. Nasilone krwawienia z przewodu pokarmowego może prowadzić do znacznej niedokrwistości i konieczności przetoczenia krwi. Może dojść do rozszerzenia się światła jelita i tzw. toksycznego rozdęcia okrężnicy.

Toksyczne rozdęcie okrężnicy

Objawami tego powikłania są: gorączka >38°C, tętno >120/min, liczba białych krwinek >10 500/µl, odwodnienie, zaburzenia świadomości, zaburzenia elektrolitowe, obniżenie ciśnienia tętniczego, wzdęcie oraz ból i osłabiona perystaltyka. Toksyczne rozdęcie okrężnicy występuje zwykle u chorych z zajęciem całego jelita grubego, w niedługim czasie od zachorowania. Perforacja jelita grubego może wikłać toksyczne rozdęcie jelita grubego bądź występować niezależnie w ciężkiej postaci choroby.

W jaki sposób lekarz ustala rozpoznanie?

Na początku diagnostyki nieswoistych chorób zapalnych jelit należy wykluczyć infekcyjną przyczynę objawów. Trzeba zbadać kał w poszukiwaniu leukocytów, a także wykonać z niego posiew i hodowlę w kierunku Campylobacter, Shigella, Salmonella, Yersinia i innych drobnoustrojów oraz badania w kierunku Clostridium difficile.

Obraz endoskopowy colitis ulcerosa

Ryc. 1. Obraz endoskopowy colitis ulcerosa
Źródło: Szczeklik A. (red.): Choroby wewnętrzne. Wyd. 3. Kraków 2011

Badaniem, które pozwala na ustalenie ostatecznego rozpoznania i ocenę rozległości zmian, jest endoskopia jelita grubego z pobraniem wycinków do badania histopatologicznego (zob. ryc.). W przebiegu choroby zmiany zapalne rozpoczynają się w odbytnicy i w sposób nieprzerwany rozciągają się w kierunku pozostałych odcinków jelita grubego. Łagodna postać choroby charakteryzuje się powierzchownymi nadżerkami, zatarciem rysunku naczyniowego błony śluzowej, jej granulowaniem, kruchością i wysiękiem zapalnym. W ciężkiej postaci mogą dominować głębokie owrzodzenia i obszary obnażonej błony śluzowej, pozbawionej nabłonka. Postać przewlekła choroby charakteryzuje się wygładzeniem fałdów błony śluzowej i rozwojem pseudopolipów zapalnych.

Pseudopolipy nie są zmianami przedrakowymi i nie muszą być usuwane w ramach profilaktyki raka jelita grubego.

Diagnostyka obrazowa (zdjęcie przeglądowe jamy brzusznej, tomografia komputerowa, ultrasonografia jamy brzusznej) służy do diagnostyki zmian pozajelitowych i powikłań colitis ulcerosa.

W badaniu histopatologicznym materiału biopsyjnego z jelita grubego za wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego przemawiają: kręty przebieg i atrofia krypt, ostry i przewlekły naciek zapalny błony podstawnej oraz kosmkowa powierzchnia błony śluzowej.

Jakie są sposoby leczenia?

Data utworzenia: 13.01.2012
Data aktualizacji: 20.03.2014
strona 1 z 2
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (colitis ulcerosa)Oceń:
(3.73/5 z 40 ocen)
Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu
    • Arkadiusz
      2018-06-17 21:44
      A czy colitis ulcerosa nie jest przypadkiem przeciwwskazaniem bezwzględnym do badań z użyciem kontrastu ?odpowiedz
    • Andrzej z Oławy
      2018-03-30 13:31
      od 8 lat choruję na colitis, dodatkowo jestem po przeszczepie nerki, już prawie 5 lat, dodatkowo nadczynność przytarczyc i inne. Po przeszczepie nerki trochę się uspokoiło, wszak leki imunosupresyjne łagodzą przebieg choroby. Pozdrawiam.odpowiedz
    • Krzysztof
      2017-11-23 08:45
      Czy podczas remisji powinienem zażywać przypisane lekarstwa (Salazopiryn EN 3x2, Ac. Folicum 0,015)? Pytam dlatego, iż nie miałem częstych biegunek, tylko silne bóle brzucha i krwawienie, a po zażyciu pierwszej dawki 2 tab. (nawet jednej) Salazopiryny, miałem skutki uboczne w postaci nie do zniesienia swędu czy swędzenia penisa, a dokładniej sam żołądź z napletkiem zaczerwieniały, opuchły i swędziało okropnie przez kilka godzin. Żadne moczenie w rumianku nie pomagało.odpowiedz
    • ja
      2017-10-11 08:27
      4 lata koszmaru, w końcu została mi jedna alternatywa, usunięcie jelita, olałem lekarzy i lekarstwa, które mi nie pomagały, poszperałem trochę w necie i dzisiaj jestem jak młody bóg, co mi pomogło? to o czym się oficjalnie w medycynie nie mówiodpowiedz
      • Kinga
        2018-04-19 15:19
        co w takim razie ci pomoglo? Napisz bo moze ktos by sprobowal.odpowiedz
      • Monika
        2018-04-18 15:30
        Mozna wiecej I info.odpowiedz
      • w
        2018-04-13 17:13
        proszę o kontakt na priv wiolla.kom@wp.plodpowiedz
      • Sylwia
        2018-03-15 18:06
        Wszyscy bardzo będziemy wdzięczni za poradę, powoli wszyscy tracimy nadzieje że będzie dobrze...po tylu próbach leczenia... ;/odpowiedz
      • Sylwia
        2018-03-15 17:57
        Witam, Czy mógłbyś napisać co ci pomogło? Od kilku lat zmagam się z tym problemem i żadne leki nie pomagają będę bardzo wdzięczna za odpowiedź? Pozdrawiam Sylwiaodpowiedz
      • Aaa
        2018-03-09 14:31
        Tzn..??? Co ci pomoglo..??? Wszyscy chca wiedziec a odpiwiedzi nie udzieliles..jakies ziola..???sa rozne od marihuany po inne..odpowiedz
      • mama Jagoda
        2018-02-15 15:58
        mój syn na 19 lat i cierpi na wrzodziejące zapalenie jelita wywołane przez cloctidium dificile.Nie wiem gdzie mam sie udac .przecież nie moze leżec non stop w szpitalu.Pomózcieodpowiedz
      • Kuba
        2017-11-22 23:32
        Mam nadzieje że to nie żarty i naprawdę jesteś w stanie coś sensownego zasugerować. Kłopoty mam od 5 lat podobno po antybiotykach. Proszę o kontkt waran77@wp.pl Pozdrawiam Kubaodpowiedz
        • Magda
          2018-04-16 19:46
          Jeśli dolegliwości zaczęły się po antybiotykach, to potwierdza to najnowsze badania, że przyczyną może być dysbioza. W tym celu najlepiej odbudować florę bakteryjną. Tzn porządny probiotyk plus zdrowa dieta. Polecam poczytać książki typu "Historia wewnętrzna", " Food Pharmacy" i temu podobne. Sięgnąć do medycyny św. Hildegardy, Zrobic sobie post dr Dąbrowskiej. Jest wiele naturalnych sposobów wyjścia z tego schorzenia. Pozdrawiam i życzę zdrowia.odpowiedz
      • agata
        2017-11-21 22:19
        proszę o kontakt ,bo mam ten sam problemodpowiedz
      • jojo
        2017-11-17 15:22
        poproszę o kontakt na pryw Jacek_kowalski@interia.plodpowiedz
    • kłk
      2017-08-01 08:56
      a co z zaparciami? szukam informacji o dietach, czyms co pomoże pozbyć się tego problemu (wypróżnienia raz na 3-4dni), znajduje że nie zalecana jest kawa, pełnoziarniste pieczywo, orzechy, siemie lniane... na ile stosować się do tych "internetowych zaleceń dietetycznych" czy może mogę sama eksperymentować z np. czopkami glicerynowymi lub innymi środkami przeczyszczającymi (choć to kurde stan zapalny jelita grubego..) nie wiem co robic :/odpowiedz
      • Fiona
        2018-02-06 21:51
        Też tak miałam,aż hemoroidów się dorobiłam,a to dopiero prawdziwy kłopot,aż mój lekarz dał mi sprawdzony ,,przepis"..Zawsze piłam ok 2-3 l wody dziennie jednak okazało się ,że to zbyt mało...A robi się tak;pijemy na czczo od 2-3 szklanek ciepłej wody-duszkiem!-i lecisz po ok 2 godz do kibelka i tak fajnie masz,bez wysiłku:)Później pijesz sobie soczki,najlepiej rozcieńczone wodą,minerałkę,lekką herbatkę,lekką kawę-co chcesz-byle 2-3 litry dziennie.Szybko wchodzisz w ten wodny nałóg i pozbywasz się kłopotu,wzdęć itp:))odpowiedz
    • Marcysia
      2016-10-01 01:09
      Witam, czy mając chorobę wrzodziejące zapalenie jelita grubego można ćwiczyć? Chodzi mi o Fit and Jump czyli skakanie na trampoline przez 45 minut.odpowiedz
      • kaśka
        2018-06-14 16:17
        oczywiście - ruch to zdrowie! oprócz żywności energię daje nam ruch... poza tym ruch usprawnia krążenie, oddychanie, trawienie, oczyszczanie - pobudza układ odpornościowy-limfatyczny do działania.... pot należy natychmiast spłukać, by toksyny się nie wchłonęły ponownie...odpowiedz
      • Chorowitek
        2017-01-17 01:02
        Cześć, mam wzjg od 6 lat. Grałem zawodowo w koszykówkę jednak wraz z ukończeniem liceum zakończyłem gre. Teraz sporadycznie chodzę na hale grac w piłkę nożna, czasami w koszykówkę i wszystko jest ok. Ta choroba to nie jest paraliż ciała:) Jednak wiadomo, wszystko z głowa!odpowiedz
    • Adam
      2016-07-19 14:10
      Czytałem, że na wrzodziejące zapalenie jelita grubego z bardzo dobrym skutkiem stosuje się immunomodulin. Ktoś stosował?odpowiedz
      • Asia
        2017-01-04 17:03
        Spróbuj diety SCD wyleczyła mojego syna z wzjg, bardzo pomagaodpowiedz
        • Aga
          2017-01-27 22:46
          Witam chciałam zapytać co to za dieta??? I czy pani mogłaby mi coś więcej napisać???odpowiedz
        • Maria
          2017-01-10 14:10
          Witaj Asiu, 3 miesiące temu zdiagnozowano u mojego synka wzjg. Synek ma 2 latka. Jest obecnie na sterydach: encortonie, wlewki z corhydronu oraz dodatkowo od niedawna pentasa. Niestety nie możemy wyjść z choroby. Synek jest na diecie, dostaje zaledwie kilka produktów: mleko Puramino, kaszka Sinlac, ryżowa i ryżowo_bananowa, obiad to albo słoik do 6 miesiąca( tylko 3 rodzaje) albo gotowany indyk,ryż i marchewka. Co to jest za dieta o której piszesz? Ile lat ma twój synek? Czy ktoś ustawia tą dietę czy biorę porostu wytyczne z internetu?odpowiedz
          • ALEKSANDRA
            2017-11-20 14:16
            Witam czy jest możliwość skontaktowania sie z Pania w celu wymiany spostrzeżen związanych z tą chorobą u takiego Maluszka, bo sama jestem Mamą dwulatki z taką diagnoząodpowiedz
          • Ja
            2017-11-06 08:21
            A czy przy tej chorobie ob crp jest podwyższone?odpowiedz
          • Klara
            2017-02-16 22:15
            Witam. Mam 22 lata i choruję od 9 lat. Przy diagnozowaniu spędziłam 4 miesiące w szpitalu. Przy WZJG wzbrobiony jest alkohol, a zalecana jest dieta ubogoresztkowa. Jestem w remisji i nie stosuje się do diety, ale przy spożywaniu jedzenia z wysoką zawartością błonnika występuje krew. Dlatego odradzam spożywanie takich produktów.odpowiedz

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

Aktualności

  • Skuteczność probiotyku zależy od obecnych w nim mikroorganizmów
    Właściwości zdrowotne probiotyków zależą od tego, czy zawierają one szczep bakterii bądź drożdżaków o skuteczności potwierdzonej badaniami - mówili eksperci we wtorek na spotkaniu prasowym w Warszawie. Większość probiotyków nie spełnia tych wymagań, zaznaczyli.
  • Chorzy na NZJ potrzebują wsparcia społecznego
    Chorzy na nieswoiste zapalenie jelita, m.in. chorobę Leśniowskiego-Crohna, potrzebują wsparcia ze strony społeczeństwa i decydentów, by zachować aktywność w życiu prywatnym i zawodowym – przekonują lekarze i pacjenci.
  • 19 maja - Światowy Dzień NZJ
    Pikniki z wielkimi bitwami na papier toaletowy, spotkania edukacyjne oraz podświetlone na fioletowo budynki – 19 maja cierpiący na wrzodziejące zapalenie jelita grubego i chorobę Leśniowskiego-Crohna w Polsce i za granicą świętują Światowy Dzień Nieswoistych Zapaleń Jelita (NZJ).

Lekarze odpowiadają na pytania

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.