Przewlekłe zapalenie trzustki

Prof. dr hab. Andrzej Dąbrowski
Uniwersytet Medyczny w Białymstoku
Przewlekłe zapalenie trzustki

Co to jest i jakie są przyczyny?

Przewlekłe zapalenie trzustki (PZT) to długotrwały, przewlekły proces zapalny toczący się w miąższu trzustki, prowadzący do nieodwracalnych zmian morfologicznych w obrębie tego narządu. Procesowi temu towarzyszy ból brzucha oraz postępująca niewydolność zewnątrz- i wewnątrzwydzielniczej funkcji trzustki. We wczesnym okresie choroby zmiany w trzustce widoczne są wyłącznie w badaniu histologicznym (ocena preparatu pod mikroskopem). W zaawansowanych przypadkach dochodzi do włóknienia trzustki ze zwapnieniami, zanikiem miąższu i poszerzeniem przewodów trzustkowych.

Najczęstszą przyczyną przewlekłego zapalenia trzustki (ok. 80% przypadków) jest nadużywanie alkoholu. Jest mało prawdopodobne, aby u osób, które piją w umiarkowany sposób (dwie jednostki alkoholu dziennie dla mężczyzn i jedna dla kobiet, gdzie 1 jednostka to odpowiednik ok. 25 ml wódki), rozwinęło się PZT. Z drugiej strony, PZT rozwija się tylko u 5—10% alkoholików, co oznacza, że oprócz nadużywania alkoholu, o rozwoju choroby decydują również predyspozycje genetyczne.

Oprócz alkoholu, za ważny czynnik sprzyjający powstaniu i rozwojowi PZT, uznano także palenie papierosów.

Rzadką, lecz ostatnio coraz lepiej rozpoznawaną postacią PZT, w przeszłości zaliczaną do grupy idiopatycznych zapaleń trzustki, jest autoimmunologiczne zapalenie trzustki.

Inne, rzadkie przyczyny przewlekłego zapalenia trzustki to m.in.:

  • wysokokaloryczna dieta z dużą zawartością białka i tłuszczu
  • wady rozwojowe trzustki
  • zmiany przewlekle utrudniające odpływ soku trzustkowego (pourazowe, pozapalne, nowotworowe).

Jak często występuje przewlekłe zapalenie trzustki?

Przewlekłe zapalenie trzustki nie jest tak częste jak ostre zapalenie trzustki i występuje z częstością 2—9 przypadków na 100 000 mieszkańców na rok. W niektórych przypadkach trudno jest jednak rozdzielić nawracające epizody ostrego zapalenia trzustki od przewlekłego zapalenia trzustki. Z drugiej strony wiadomo, że w przebiegu zapalenia trzustki wywoływanego nadużywaniem alkoholu, powtarzające się epizody OZT prowadzą do rozwoju PZT.

Jak się objawia przewlekłe zapalenie trzustki?

U większości pacjentów z PZT głównym objawem jest ból brzucha. Ból jest często bardzo silny, pojawia się okresowo – najczęściej w śródbrzuszu, w związku z posiłkiem lub niezależnie od jedzenia, zwykle trwa wiele godzin, może być opasujący lub promieniować do pleców. Napady bólu mogą pojawiać się na wiele lat przed ustaleniem rozpoznania choroby. W niektórych przypadkach ból odczuwany jest w sposób przewlekły. U większości chorych ból znika lub zmniejsza swoje nasilenie w ciągu 5—25 lat trwania choroby. W PZT wywołanym nadużywaniem alkoholu nasilenie bólu może zmniejszyć abstynencja.

Inne objawy związane z PZT to utrata masy ciała spowodowana strachem przed jedzeniem, które wyzwala lub nasila dolegliwości bólowe, i biegunka (stolce tłuszczowe) będąca wynikiem zewnątrzwydzielniczej niewydolności trzustki.

W większości przypadków standardowe badanie przedmiotowe (fizykalne) nie pomaga w ustaleniu rozpoznania PZT z powodu braku objawów charakterystycznych dla tej choroby.


Ryc. 1. W czasie napadu bólu przyjmij pozycję, która zmniejszy jego odczuwanie - ułóż się na lewym boku w pozycji skulonej, z kolanami blisko klatki piersiowej

W czasie napadu bólu pacjenci mogą przyjmować pozycje, które zmniejszają jego odczuwanie (ułożenie na lewym boku, pozycja skulona z kolanami blisko klatki piersiowej). Czasami podczas badania przedmiotowego jamy brzusznej może być wyczuwalny bolesny opór lub masa guza w nadbrzuszu, co sugeruje obecność torbieli rzekomej lub guza zapalnego. Pacjenci z zaawansowaną chorobą mogą mieć cechy znacznego niedożywienia.

Aktywność amylazy i lipazy bywa w PZT lekko podwyższona. W późnym okresie choroby zanik miąższu trzustki pośrednio prowadzi do normalizacji lub obniżenia aktywności tych enzymów w surowicy. Z powodu dużej rezerwy czynnościowej trzustki, klasyczne objawy niewydolności tego narządu – biegunka tłuszczowa i cukrzyca rozwijają się dopiero po wielu latach trwania PZT, gdy zniszczeniu ulegnie >90% trzustki.

Data utworzenia: 18.03.2010
Data aktualizacji: 27.03.2017
strona 1 z 2
Przewlekłe zapalenie trzustkiOceń:
(3.29/5 z 24 ocen)
Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu
    • Andrzejbialucha1986@o2.pl
      2017-10-03 06:46
      Bardzo proszę o pomoc mam 30lat i od 2013r choruje po przebytym ostrym zapaleniu trzustki stwierdzono przewlekłe zapalenie i w dalszym przebiegu torbiele rzekome które z powodu zbywania mnie i zwlekania lekarzy doprowadziło do ich pęknięcia i po laparatami i drenażu po trzech miesiącach miała być poprawa nie było zastosowano ECPW i protezę przewodu wirsunga niestety nikt mnie nie poinformował i nie wymieniał protezy od czasu tamtego zabiegu dopiero miesiąc temu gdy stan się wciąż pogarsza zrobili mi kolejne badanie I stwierdzono ze jest problem z usunięciem dzisiaj będą próbować raz jeszcze usunąć protezę niestety obawiam się że tym lekarzom się to nie uda potrzebuje pomocy specjalisty nie stać mnie na prywatne leczenie i zmuszony jestem liczyć na pomoc tutejszego szpitala który cały czas.bagatelizowal mnie od początku mam zaawansowane przewlekłe zapalenie trzustki z zwapnienieniamii i proteza która się zrosła nie wymieniana proszę o pomoc gdzie mogę szukać specjalisty by nie doprowadzić do chirurgicznego usuwania ?odpowiedz
      • ewa
        2017-11-11 13:40
        w katowicach ligocie jast oddzial chirurgii przewodu pokarmowego.ordynatorem jest dr mrowiec.pracuja tam specjalisci .sproboj isc na wizyte prywatna moze cie pokieruja i pomogaodpowiedz
    • Piotr34
      2017-03-13 13:31
      Mam pzt i biorę kreon 25000 czy jest ten lek jakoś refundowany?odpowiedz
      • Agda
        2017-08-13 15:42
        Refundowany tylko w przypadku mukowiscydozy i po resekcji trzustki.odpowiedz
    • Ania ze Slaska
      2017-02-13 12:02
      Moja Mama ma przewlekle zapalenie trzustki ale NIGDY NIE PILA ALKOHOLU I NIGDY NIE PALILA PAPIEROSOW! Kilka lat temu miala usuniety woreczek zolciowy wraz z kamieniami, od tamtej pory miewala zielone biegunki, ostre bole brzucha ktore poczatkowo byly diagnozowame jako stany przedzawalowe... Teraz stale nawracaja ostre bole brzucha i biegunki. Najwyzszy poziom amylazy miala 1200 we krwi... Wtedy tez dzieki bardzo mlodej Pani Dr zostala zdiagnozowana. Bierze kreon, ipp i nospe przy bolu. Bardzo mi Jej szkoda, meczy sie okrutnie a ma 47lat. Moj dziadek zmarl na raka trzustki, najstarsza siostra mamy tez jest niepalaca abstynentka i tez ma pzt, z tym ze duzo lagodniejsze. Nie wiem juz jak pomoc Mamie. Mam niepelnoletnie rodzenstwo, bardzo sie boje, szczegolnie po tym jak wyzej przeczytalam o smiertelnosci przez ta chorobe...odpowiedz
      • Anonim
        2017-09-13 21:49
        Z naturalnych sposobów leczenia to olej z czarnuszki, ponoć jest przeciwnowotworowy oraz zioła, które stymulują proces trawienia np. ziele karczocha, ziele i korzeń mniszka, ziele ostropestu plamistego. Dodatkowo mieszanka z ziół: srebrnik, dziurawiec, ziele ogórecznika, liść mięty pieprzowej, liść borówki czernicy, kwiat nagietka, korzeń goryczki, tylko należy sie upewnić czy się nie ma uczulenia na coś. No i oczywiście naprawde duże dawki witaminy C leczą masę chorób m.in włąśnie zapalenie trzustki(proszę sobie o tym dokładnie poczytać, niby witaminka a jakże skutecznia). Także pietruszka wspomaga trzustkę.odpowiedz
    • k
      2016-05-20 16:39
      No i się potwierdza znowu mam krążące kompleksy immunologiczne c1q powyżej normy norma laboratoryjna tego badania w tym laboratorium co mam robione jest < 16 ug Eq/ml ujemne, graniczne 16 - 18 ug Eq/ml jako graniczne a > 18 ug Eq/ml dodatnie a mój wynik to 29.80 znaczek H (High) ug Eq/ml do tego przeciwciała ANA 1024 gdy norma jest do 160odpowiedz
    • kris
      2016-04-24 13:27
      A i jeszcze zapomnialem dodac ze trzustka w USG byla bez zmian ogniskowychodpowiedz
    • kris
      2016-04-24 13:22
      A jak ja mam poziom IGG4 3,21d/l a norma w laboratorium w ktorym to wykonywano przewiduje dla tego badania 2,01d/l to może być to przewlekle zapalenie trzustki na tle autoimmunologicznym. Dodam, że miałem tez wykonywanie przeciwciala ANA i mialem je w mianie 1:1024 gdy norma przewiduje 1:80 oraz też mialem krazace kompleksy immunologiczne C1Q nie pamietam wyniku i norm ale tez bylo powyzej normy. Obecnie w USG widac zmiany na trzustce granicznej wielkosci, o widocznej strukturze zrazikowej i stluszczenowe. Z dolegliwosci to miewam czasami pobolewanie w plecach oraz z przodu tam gdzie trzustka bardziej pieczenie niz bol, a jak juz bol to raczej niewielki i staly w nadbrzuszu. Enzymy trzustkowe to glownie mam podniesiona w niewielkim stopniu powyzej normy lipaze trzustkowa. I tu znowu w tym samym laboratorium norma 78U/l a ostatnie badanie lipazy to 81U/l a najwyzsze jakie mialem w tym laboratorium to ok 112U/l w tym ze robie to badanie srednio 2 razy w roku, a np. amylaze we krwi to nigdy nie mialem powyzej normy. Z innych badan istotnych na trzustke to okresowo mam podniesione trojglicerydy norma 150U/l a u mnie ostatnio bylo 254U/l. Fosfotaze alkaiczna mam zawsze w normie bilirubine tez w normie, Cukier ostatnio na czczo 90U/l gdy norma w tym laboratorium wynosi 99U/l. Alat Aspat tez w normie choc czasami lubi mi podskoczyc pod sama gorna granice np. mam w badaniu alat 24U/l a potem przy innym badaniu potrafi podskoczyc pod sama granice 48U/l. np. dechydrogenaze l-mleczanowa norma to 220U/l a ja mialem w 2013 roku 200U/l. A przy foreazie bialek mialem nieznacznie podniesione beta 2 globuliny. Jestem 8 lat po usunieciu pecherzyka zolciowego z powodu kamieni zółtych w woreczku pecherzyk byl o charakterze przewleklego zapalenia zolciowego w USG byl przecherzykiem cienkościennym z duza liczba drobnych kamieni tak w granicach od 5mm do 7mm mam refluks zolciowy do zoladka po usunieciu tych kamieni a takze ostatnio w badaniu cala blone zoladka zaczerwieniona. z lekow przyjmuje proursan 2x250mg kreon 2x 25000j/m oraz 40mg pantoprazol. Głowne moje pytanie to czy ten opis pasuje do autoimmunologicznego zapalenie trzustki. Dodam ze mam aktualnie 51 lat a juz pamietam z wszesnej mlodosci takie zagazowane jelita na wysokosci zoladka i trzustki i wzdecia ze do posilku zawsze popuszczalem guzik dla ulgi. Acha kolonoskopia w 2012 roku bez zmian zapalnych tylko pojedyncze uchylki na calej dlugosci jelita grubegoodpowiedz

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

Aktualności

  • Chorzy na NZJ potrzebują wsparcia społecznego
    Chorzy na nieswoiste zapalenie jelita, m.in. chorobę Leśniowskiego-Crohna, potrzebują wsparcia ze strony społeczeństwa i decydentów, by zachować aktywność w życiu prywatnym i zawodowym – przekonują lekarze i pacjenci.
  • 19 maja - Światowy Dzień NZJ
    Pikniki z wielkimi bitwami na papier toaletowy, spotkania edukacyjne oraz podświetlone na fioletowo budynki – 19 maja cierpiący na wrzodziejące zapalenie jelita grubego i chorobę Leśniowskiego-Crohna w Polsce i za granicą świętują Światowy Dzień Nieswoistych Zapaleń Jelita (NZJ).
  • Prehistoryczny wirus zapalenia wątroby typu B
    Zidentyfikowano i zsekwencjonowano wirusa zapalenia wątroby typu B w kościach sprzed siedmiu tys. lat z obszaru Europy – donoszą naukowcy na łamach pisma „eLife”.

Lekarze odpowiadają na pytania

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies