Ostre wirusowe zapalenie wątroby (WZW)

Ostre wirusowe zapalenie wątroby (WZW)Oceń:
(3.71/5 z 14 ocen)
Prof. dr hab. Jacek Juszczyk1, prof. dr. hab. M. Pawłowska2 (uwagi pediatryczne)
1Katedra i Klinika Chorób Zakaźnych, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu
2Katedra Chorób Zakaźnych i Hepatologii, Uniwersytet Mikołaja Kopernika; Collegium Medicum im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy
Ostre wirusowe zapalenie wątroby (WZW)
Fot. CDC/Amanda Mills

Co to jest i jakie są przyczyny?

Ostre wirusowe zapalenie wątroby to ostra martwica i zapalenie wątroby wywołane przez wirusy. Obecnie znanych jest sześć czynników wirusowych pierwotnie uszkadzających wątrobę:

  1. wirus zapalenia wątroby typu A (HAV)
  2. wirus zapalenia wątroby typu E (HEV)
  3. wirus zapalenia wątroby typu B (HBV)
  4. wirus zapalenia wątroby typu C (HCV)
  5. wirus zapalenia wątroby typu D (HDV)
  6. wirus zapalenia wątroby typu G (HGV)

Spośród wirusów pierwotnie uszkadzających wątrobę, w Polsce najczęściej występują zakażenia HAV, HBV i HCV, natomiast zakażenia HEV i HDV są bardzo rzadkie. Wirusowe zapalenia wątroby mogą także wywoływać wirusy z rodziny Herpesviridae: cytomegalowirus (CMV), wirus Epsteina i Barr (EBV) i inne. Należy dodać, że wirus HDV ma wyjątkowe właściwości, ponieważ jego materiał genetyczny jest umieszczony w materiale „zapożyczonym” od wirusa HBV; zakażenie następuje jedynie jednocześnie z HBV lub jako nadkażenie HDV u osoby już zakażonej HBV.

Najczęstsze przyczyny WZW

HAV i HEV przenoszą się drogą pokarmową, dlatego nazywane są „chorobami brudnych rąk”. Zakażenie HAV następuje poprzez bliski kontakt z chorym lub (pośredni) z jego stolcem (także w niezauważalnych gołym okiem ilościach, np. w toalecie), droga pokarmową - przez spożywanie owoców morza (zwłaszcza skorupiaków i surowych ostryg), przez skażone igły u narkomanów, a także poprzez kontakty seksualne (zwłaszcza homoseksualne).

Zakażenie HEV jest szczególnie niebezpieczne u kobiet w ciąży – w III trymestrze ciąży śmiertelność z powodu nadostrego zapalenia wątroby sięga 25%.

HBV i HCV są przenoszone na skutek skażenia nimi różnego rodzaju przyrządów medycznych i niemedycznych (np. podczas wykonywania tatuażu czy zabiegów kosmetycznych), którymi naruszana jest ciągłość skóry. Obecnie ryzyko zakażenia na skutek przetoczenia krwi lub jej pochodnych jest minimalne w związku z rygorystycznym, bardzo skutecznym systemem kontroli tych produktów i wynosi ono w krajach rozwiniętych 1:200 000 lub poniżej. Największe ryzyko zakażenia poprzez kontakty seksualne dotyczy HBV, o wiele mniejsze jest już w przypadku HCV, a najmniejsze w odniesieniu do HAV.


Ryc. 1. Wirus HBV Źródło: PHIL.CDC.GOV

Wirus HBV ze względu na szczególną budowę swojego materiału genetycznego może integrować się z materiałem genetycznym komórki wątrobowej gospodarza, będąc przez to formą bardzo trudną usuwalną. Białka otoczki i rdzenia wirusa pobudzają układ odpornościowy zakażonej osoby do wytwarzania różnego rodzaju przeciwciał, których używa się do monitorowania przebiegu zakażenia i leczenia choroby.

W przypadku zakażenia HCV, HBV oraz HDV proces zapalny może przejść w przewlekłe zapalenie wątroby, które z kolei grozi marskością. HBV wywołuje czasem także zmiany pozawątrobowe: kłębuszkowe zapalenie nerek, guzkowe zapalenie tętnic i inne zespoły, HCV natomiast - krioglobulinemię mieszaną, kłębuszkowe zapalenie nerek, autoimmunologiczne zapalenie wątroby i in HBV i HCV mają własności wywoływania raka wątrobowokomórkowego.

Wirusy HBV, HDV i, o wiele rzadziej, HCV mogą przenosić się z kobiety w ciąży na jej płód oraz okołoporodowo. Do tego typu zakażeń może dochodzić zarówno u dzieci matek, które chorują na ostre wirusowe zapalenie wątroby typu B podczas ciąży, jak i noworodków matek zakażonych przewlekle HBV. Ciąża u kobiet zakażonych ma zazwyczaj taki sam przebieg jak u niezakażonych. Ryzyko zakażenia noworodka matki, która ma dodatki antygen HBe wynosi około 90%, a HBeAG-ujemnej HBsAG-dodatniej - około 10%. Podanie noworodkowi po urodzeniu immunoglobuliny przeciwko HBsAg zmniejsza to ryzyko około 10-krotnie.

Ryzyko zakażenia noworodka WZW typu C wynosi od 2 do 7%.

Przewlekłe zakażenie HBV czy HCV u matki nie stanowi przeciwwskazania do karmienia naturalnego. Matka zakażona HBV czy HCV może karmić dziecko piersią, jednak w przypadku zakażenia WZW typu B, należy zaszczepić niemowlę przeciwko tej chorobie.

Okresy wylęgania (czas od chwili zakażenia do wystąpienia objawów uszkodzenia wątroby) są następujące:

  • HAV 15—49 dni
  • HEV 15—65 dni
  • HBV 28—160 dni
  • HDV 21—140 dni
  • HCV 15—160 dni.

Jak często występuje wirusowe zapalenie wątroby?

Obecnie w Polsce do zakażeń HAV dochodzi najczęściej u osób w wieku 25-29 lat. Rocznie choruje kilkadziesiąt osób (zapadalność w 2015 r. wynosiła 0,13 na 100 000). Jest to zasadnicza różnica w porównaniu z początkiem lat 70., kiedy rocznie rejestrowano w naszym kraju przeszło 65 000 zachorowań z zapadalnością 196 na 100 000! W grupie osób do 15. roku życia przeciwciała anty-HAV stwierdza się obecnie tylko u 7%. Pozostała populacja nie posiada odporności na zakażenie HAV, co stwarza ryzyko zachorowań w razie przywleczenia zakażenia z zagranicy.

Pomimo wprowadzonych od 1996 roku obowiązkowych szczepień ochronnych przeciwko WZW typu B dla wszystkich noworodków (zobacz: Szczepienie przeciwko WZW typu B) oraz, w kolejnych latach, szczepień nastolatków i znacznego obniżenia zapadalności na tę chorobę, nadal rejestruje się nowe przypadki zakażeń HBV. W skali globalnej zakażeniu HBV uległo dwa miliardy ludzi, z czego około 240 milionów pozostaje zakażonych przewlekle. W Polsce zapadalność na przewlekle WZW typu B w 2015 roku wynosiła około 9 na 100 000 osób.

Zakażenia HCV na świecie dotyczą około ok. 65-85 milionów ludzi. W Polsce przyjmuje się, że zakażonych jest około 200 000 osób. Około 0,9-1,9% polskiej populacji ma przeciwciała anty-HCV. Większość zakażeń związanych jest z pobytem w szpitalu lub leczeniem ambulatoryjnym.

Zakażenia HDV i HEV występują rzadko (pojedyncze przypadki).

Jak się objawia ostre wirusowe zapalenie wątroby?

Potocznie wirusowe zapalenie wątroby często nazywane jest żółtaczką. Z punktu widzenia medycznego jest to jednak określenie mylne. Po pierwsze dlatego, że żółtaczka nie jest chorobą, lecz objawem mającym bardzo liczne przyczyny. Po drugie, zdecydowana większość wirusowych zapaleń wątroby przebiega bez żółtaczki. Na jednego chorego na wirusowe zapalenie wątroby z żółtaczką przypada 5—15 chorych bez żółtaczki. Bardzo często zakażeniu wirusami zapalenia wątroby nie towarzyszą żadne objawy, które odczuwałby pacjent. U licznych chorych są one bardzo słabo zaznaczone. Mogą polegać na ogólnym złym samopoczuciu, niedającym się obiektywnie wytłumaczyć zmęczeniu, trudnościach w koncentracji i/lub w wypełnianiu codziennych obowiązków. U zakażonych z żółtaczką na około 2—3 tygodnie przedtem mogą wystąpić objawy przypominające grypę, względnie: brak łaknienia, krótkotrwałe wymioty i, rzadziej, biegunka. W tym okresie mogą pojawić się również, mniej lub bardziej nasilone, bóle stawów i mięśni oraz pobolewania pod prawym łukiem żebrowym. Krótkotrwałe wysypki na skórze zdarzają się rzadko. U dzieci z umiejscowieniem pozawątrobowym WZW B, może występować także zespół Gianotti-Crosti czy kłębuszkowe zapalenie nerek. Pojawienie się żółtaczki wyprzedza o 1—2 dni wyraźne ściemnienie moczu i rozjaśnienie stolca.

Data utworzenia: 17.03.2010
strona 1 z 2
Ostre wirusowe zapalenie wątroby (WZW)Oceń:
(3.71/5 z 14 ocen)
Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu
    • metaforalilith@o2.pl
      2016-12-07 02:47
      Wyrazy uznania za świetny artykuł i bardzo potrzebny! Choć podejrzewam że zrozumiały raczej przez personel szpitali...i fanatyków interesujących się medycyną. Przykład? Proszę : " U noworodków eksponowanych wewnątrzmacicznie na antygeny HBV dochodzi do indukcji tolerancji immunologicznej...." Kochani, około 90% czytelników ucieknie od takiego tekstu, bo wymaga on jednak trochę wiedzy, choćby o epidemiologii. Niemniej uznanie za orkę na ugorze...odpowiedz
      • Alli
        2017-09-13 16:18
        Jak nie wiadomo o co chodzi to wiadomo o co chodzi ;) A kto mi napisze jaką dawkę aluminium zawiera szczepionka WZW?odpowiedz

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

Aktualności

  • Wzrost zakażeń WZW typu A w Polsce
    W porównaniu do zeszłego roku, obecnie obserwuje się znaczący wzrost liczby zachorowań na wirusowe zapalenie wątroby typu A (WZW-A) - informuje Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny.
  • Łodzianie będą mogli przebadać się pod kątem zakażenia HCV
    Ponad 1,3 tys. łodzian będzie mogło przebadać się pod kątem zakażenia HCV. Profilaktycznym badaniom sfinansowanym przez magistrat będą mogli poddać się wszyscy - także nieubezpieczeni w NFZ - mieszkańcy miasta w wieku 25-59 lat.
  • Ostrożnie cieszmy się wysypem grzybów
    W ostatnich tygodniach w mediach społecznościowych krąży wiele zdjęć zadowolonych grzybiarzy i ich pokaźnych zbiorów. Takiego wysypu grzybów nie było od dawna. Warto pamiętać o zagrożeniach związanych z zatruciem grzybami - pisze "Gazeta Polska Codziennie".

Lekarze odpowiadają na pytania

Przychodnie i gabinety lekarskie w pobliżu

Leki

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies