Autoimmunologiczne zapalenie wątroby

Autoimmunologiczne zapalenie wątrobyOceń:
(2.50/5 z 8 ocen)
Prof. dr hab. Marta Wawrzynowicz-Syczewska
Katedra i Klinika Chorób Zakaźnych i Hepatologii
Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie
Autoimmunologiczne zapalenie wątroby

Co to jest i jakie są przyczyny?

Autoimmunologiczne zapalenie wątroby (AZW) to przewlekła choroba miąższu wątroby. Nieleczona nieuchronnie prowadzi do zniszczenia struktury oraz pogorszenia czynności narządu i, w efekcie, do marskości wątroby.

Przyczyna choroby jest nieznana. Uważa się, że u jej podłoża leżą predyspozycje genetyczne osoby chorej do tak zwanej reakcji z autoagresji, czyli do ataku komórek układu odpornościowego na własne białka, zlokalizowane w tym przypadku na komórkach wątrobowych. Nie wiadomo dokładnie, w którym momencie rozpoczyna się taki atak oraz co jest jego czynnikiem wyzwalającym (nie wyklucza się, że może to być wirus, bakteria bądź związek chemiczny, np. leki). Efektem tego są widoczne w mikroskopie świetlnym nacieki z komórek zapalnych w tkance wątrobowej i ogniska martwicy miąższu wątroby, czyli skupiska obumarłych komórek wątrobowych, zastępowanych z czasem przez tkankę włóknistą. Cały proces, raz uruchomiony, toczy się stale przez wiele lat, prowadząc do postępującego włóknienia wątroby. Choroba ma tendencję do przebiegania rzutami, z okresami zaostrzeń i samoistnego przygasania reakcji zapalnej, ale nigdy nie ustępuje całkowicie, jeżeli nie zostanie wdrożone odpowiednie leczenie przeciwzapalne.

Dowodem genetycznego podłoża tej choroby jest jej częste współwystępowanie z ym schorzeniami autoimmunologicznymi (np. chorobami tarczycy czy stawów), zachorowania na AZW lub inne choroby autoimmunologiczne wśród bliskich krewnych oraz warunkowany genetycznie typowy układ tak zwanych antygenów zgodności tkankowej, który obserwuje się u dużej części chorych.

Cechą charakterystyczną choroby jest zwiększone stężenie gammaglobulin w osoczu i obecność krążących przeciwciał, skierowanych przeciwko własnym antygenom (autoprzeciwciał), co jest czasami podstawą do podziału AZW na różne typy kliniczne.

Jak często występuje autoimmunologiczne zapalenie wątroby?

Szacuje się, że choroba ta u przedstawicieli rasy białej występuje z częstością 0,1—1,9 przypadków na 100 000 mieszkańców. Kobiety chorują 4 razy częściej od mężczyzn. Zachorowania mogą wystąpić w każdym wieku, ale najczęściej mają miejsce w okresie pokwitania oraz od 40. do 60. roku życia.

Jak się objawia autoimmunologiczne zapalenie wątroby?

Przebieg choroby jest zróżnicowany, od bezobjawowego do bardzo ciężkiego, w zależności od wieku, typu AZW i (prawdopodobnie) płci (choć często brak jest jakichkolwiek powiązań).

Najczęściej AZW przebiega pod postacią skąpoobjawowego przewlekłego zapalenia wątroby, gdzie żaden objaw nie jest charakterystyczny i nie stanowi podstawy do rozpoznania. Zwykle dominującą, a niekiedy jedyną i bagatelizowaną skargą chorego jest znużenie, utrudniające codzienną aktywność i nasilające się w ciągu dnia. Ponadto, chorzy mogą sporadycznie skarżyć się na nieokreślone pobolewania lub uczucie ciężaru w prawym podżebrzu, wzdęcia, zaburzenia łaknienia, świąd skóry, a u młodych kobiet mogą pojawić się zaburzenia hormonalne w postaci wzmożonego owłosienia, nieregularnych miesiączek czy nasilonego trądziku. W postaci przewlekłej rozpoznanie AZW bywa trudne i jest często przypadkowe.

Objawowe autoimmunologiczne zapalenie wątroby cechuje się mniej lub bardziej nasiloną żółtaczką i innymi dolegliwościami, przypominającymi ostre wirusowe zapalenie wątroby (nudności, wymioty, jadłowstręt, gniotący ból w nadbrzuszu, męczliwość, bóle stawów, mięśni, stan podgorączkowy) i z tą chorobą musi być przede wszystkim różnicowane.

Czasami przebieg objawowego AZW bywa tak burzliwy i ciężki, że prowadzi szybko do niewydolności wątroby. Dawniej były to przypadki śmiertelne, obecnie są wskazaniem do przeszczepienia wątroby.

Bywa też, że początek i wieloletni przebieg są całkowicie bezobjawowe aż do momentu rozpoznania marskości wątroby.

Co robić w razie wystąpienia objawów?

Pojawienie się żółtaczki (żółte zabarwienie skóry, białkówek oczu i ciemna barwa moczu), niezależnie od przyczyny, wymaga zawsze zgłoszenia się do lekarza. Na ogół niezbędna jest konsultacja specjalistyczna, zatem lekarz pierwszego kontaktu zwykle kieruje pacjenta do poradni hepatologicznej albo do oddziału szpitalnego o takim profilu. W przypadku żółtaczki połączonej ze znacznie nasilonymi objawami ogólnymi (znaczne osłabienie, wymioty, krwawienie ze śluzówek nosa i jamy ustnej, zaburzenia świadomości - splątanie, powiększanie obwodu brzucha, drżenie rąk) zgłoszenie do lekarza powinno być niezwłoczne, a często wskazane jest nawet wezwanie pogotowia ratunkowego.

Uwaga! Nie należy czekać do samoistnego ustąpienia objawów ani na własną rękę przyjmować żadnych leków, które mogą dodatkowo pogarszać czynność wątroby.

Jak lekarz ustala diagnozę?

Wykluczenie innych chorób

Żółtaczka i/lub nieprawidłowe aktywności takich enzymów wątrobowych, jak aminotransferaza alaninowa = ALT (inne określenie to GPT) i aminotransferaza asparaginianowa = AST (GOT), stanowią najczęstszą podstawę do różnicowania.

Wywiad

W pierwszym rzędzie obowiązuje zebranie starannego wywiadu od pacjenta lub jego rodziny na temat aktualnych dolegliwości i zdarzeń poprzedzających zachorowanie, które mogłyby mieć związek z wymienionymi zaburzeniami. Lekarz musi ustalić, czy podobne epizody zdarzały się w przeszłości, czy występowały podobne zachorowania w najbliższym otoczeniu chorego lub w jego rodzinie, czy chory był w ostatnich kilku miesiącach poddawany zabiegom z naruszeniem ciągłości naturalnych barier ochronnych, jakimi są skóra i śluzówki (inwazyjne zabiegi medyczne, tatuaże, kolczykowanie, itp.), czy zachorowanie ma związek z błędem dietetycznym, spożywaniem alkoholu, przyjmowaniem w ostatnim czasie leków, ziół, odżywek, czy chory wyjeżdżał do krajów strefy tropikalnej itd.

Po wykluczeniu zakażeń wirusowych (które najczęściej powodują ostre i przewlekłe zapalenie wątroby), a także tła toksycznego i kamicy dróg żółciowych (zobacz: Kamica przewodowa), należy uwzględnić AZW jako możliwą przyczynę zachorowania, zwłaszcza gdy pacjentem jest kobieta z objawami innych schorzeń autoimmunologicznych albo zaburzeń hormonalnych. Wśród badań laboratoryjnych największą wartość diagnostyczną ma stwierdzenie zwiększonego stężenia immunoglobulin w osoczu, a w szczególności immunoglobulin klsy IgG (co najmniej 1,5 x górny zakres normy) oraz obecności krążących autoprzeciwciał. Do najczęściej spotykanych należą: przeciwciała przeciwjądrowe (ANA), przeciwko mięśniom gładkim (ASMA), przeciwko antygenowi mikrosomalnemu wątroby i nerek (anty-LKM), i antygenowi rozpuszczalnemu wątroby (anty-SLA). Inne są dużo rzadsze. Obecność ANA i ASMA cechuje tzw. typ I AZW (dawniej zwany toczniopodobnym), który głównie występuje u kobiet w średnim i starszym wieku, a w typie II, młodzieńczym, częściej obecne są anty-LKM. Należy podkreślić, że brak podwyższonego stężenia immunoglobulin klsy IgG czyni rozpoznanie AZW wątpliwym.

Biopsja wątroby


Ryc. 1. AZW - widoczny naciek zapalny w przestrzeni wrotnej


Ryc. 2. AZW - liczne komórki plazmatyczne w nacieku zapalnym (strzałki)
Źródło: „Choroby wewnętrzne” pod red. prof. A. Szczeklika, Medycyna Praktyczna, Kraków 2006
Data utworzenia: 17.03.2010
strona 1 z 2
Autoimmunologiczne zapalenie wątrobyOceń:
(2.50/5 z 8 ocen)
Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu
    • Natalia
      2016-05-04 20:14
      Czy z rozpoznanym autoimmunologicznym zapaleniem wątroby w okresie remisji od ponad 10 lat mogę wykonać tatuaż?odpowiedz

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

Aktualności

  • Wzrost zakażeń WZW typu A w Polsce
    W porównaniu do zeszłego roku, obecnie obserwuje się znaczący wzrost liczby zachorowań na wirusowe zapalenie wątroby typu A (WZW-A) - informuje Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny.
  • Łodzianie będą mogli przebadać się pod kątem zakażenia HCV
    Ponad 1,3 tys. łodzian będzie mogło przebadać się pod kątem zakażenia HCV. Profilaktycznym badaniom sfinansowanym przez magistrat będą mogli poddać się wszyscy - także nieubezpieczeni w NFZ - mieszkańcy miasta w wieku 25-59 lat.
  • Ostrożnie cieszmy się wysypem grzybów
    W ostatnich tygodniach w mediach społecznościowych krąży wiele zdjęć zadowolonych grzybiarzy i ich pokaźnych zbiorów. Takiego wysypu grzybów nie było od dawna. Warto pamiętać o zagrożeniach związanych z zatruciem grzybami - pisze "Gazeta Polska Codziennie".

Lekarze odpowiadają na pytania

Przychodnie i gabinety lekarskie w pobliżu

Leki

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies