Ostra niewydolność wątroby

Ostra niewydolność wątrobyOceń:
(3.57/5 z 7 ocen)
prof. dr hab. Anna Boroń-Kaczmarska
Ostra niewydolność wątroby

Co to jest i jakie są przyczyny?

Ostra niewydolność wątroby (ONW) to nagłe, szybkie pogorszenie się czynności wątrobyu chorych bez marskości, prowadzące w ciągu <26 tygodni d początku objawow do wystąpienia encefalopatii wątrobowej i zaburzeń w zakresie osoczowych czynników krzepnięcia wyrażających się wartością INR ≥1,5. Skrót INR oznacza międzynarodowy wskaźnik znormalizowany (czasu protrombinowego) (ang. international normalized ratio). Jest to wskaźnik czynności układu krzepnięcia, który ulega charakterystycznym zmianom u osób z zaburzeniami czynności wątroby (nieprawidłowym wytwarzaniem osoczowych czynników krzepnięcia II, VII, IX, X), z towarzyszącymi zaburzeniami psychicznymi (encefalopatia), u których nie stwierdzano wcześniej choroby wątroby i u których choroba ujawniła się w okresie krótszym niż 26 tygodni (zobacz także: Samokontrola INR).

Ostra niewydolność wątroby może się rozwinąć:

  • w przebiegu zakawwątrobyżenia wirusem HBV, rzadziej typu HAV, HCV lub innymi wirusami powodującymi zapalenie wątroby
  • z powodu zatrucia lekami (najczęściej paracetamolem) lub toksynami (najczęściej toksyną muchomora sromotnikowego)
  • w następstwie zakrzepicy żył wątrobowych i innych chorób wątroby (np. przewlekłego autoimmunologicznego zapalenia wątroby, choroby Wilsona) i ogólnoustrojowych (np. wstrząsu lub sepsy).

Czasami do ostrej niewydolności wątroby dochodzi w wyniku równoczesnego działania kilku różnorodnych czynników.

Jak często występuje ostra niewydolność wątroby?

Ostra niewydolność wątroby to jeden z najbardziej dramatycznych zespołów klinicznych obserwowanych w praktyce. Częstość jej występowania wynosi 0,1—5% i zależy od przyczyny choroby wątroby. Śmiertelność w przebiegu ostrej niewydolności wątroby sięga 30—80% i również wykazuje ścisłą zależność od przyczyn choroby. Tak wysoka śmiertelność powodowana jest głębokimi zaburzeniami układu krążenia i ośrodkowego układu nerwowego, rozwojem niewydolności nerek oraz zaburzeniami metabolicznymi.

Jak się objawia ostra niewydolność wątroby?

Wszyscy chorzy z klinicznymi i laboratoryjnymi objawami ostrego zapalenia wątroby o średnio ciężkim lub ciężkim przebiegu klinicznym wymagają starannej obserwacji klinicznej i częstych oznaczeń czasu protombinowego. Należy zwracać szczególną uwagę, czy chorzy ci nie mają zaburzeń świadomości (nawet ledwie zauważalnych). Przy stwierdzeniu zaburzenia świadomości i wydłużenia czasu protrombinowego o około 4—6 sekund lub więcej (INR≥1,5) rozpoznawana jest ostra niewydolność wątroby.

Lekarz powinien zebrać dokładny wywiad chorobowy, zwłaszcza w odniesieniu do narażenia na zakażenie wirusami o szczególnym powinowactwie do komórek wątroby (pierwotnie hepatotropowymi, np. HAV, HBV, HCV) oraz przyjmowania leków lub substancji toksycznych (alkohol, narkotyki). Przy utrudnionym kontakcie z chorym (objawy encefalopatii) wskazane jest podjęcie próby uzyskania informacji dotyczących przebiegu choroby wątroby od rodziny, zwłaszcza w odniesieniu do ewentualnej przyczyny ostrej niewydolności wątroby.

W badaniu fizykalnym lekarz zwraca uwagę na zaburzenia psychiczne oraz na ewentualne objawy przewlekłej choroby wątroby. Żółtaczka jest częstym, ale nie zawsze występującym objawem uszkodzenia wątroby. Nie zawsze można też wyznaczyć granice wątroby poprzez opukiwanie, gdyż w wyniku sporego uszkodzenia hepatocytów dochodzi do zmniejszenia masy tego narządu. Powiększona wątroba może być natomiast wyczuwalna we wczesnej fazie wirusowego zapalenia wątroby.

Co robić w razie wystąpienia objawów?

Choroby wątroby przebiegają na ogół bez dolegliwości bólowych. Gdy tylko pojawi się żółtaczka (nawet o słabym nasileniu) i zwłaszcza, gdy towarzyszy jej dyskomfort w jamie brzusznej (pobolewanie, uczucie rozciągania), chory przedawkował leki lub ma objawy zaburzeń psychicznych, należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza.

Warto zauważyć, że w krajach rozwiniętych najczęstszą przyczyną ostrej niewydolności wątroby jest przedawkowanie paracetamolu. Paracetamol jest powszechnie stosowanym lekiem o działaniu przeciwgorączkowym i przeciwbólowym, ale ma też działanie hepatotoksyczne (toksycznie działa na wątrobę), zależne od dawki. Powszechne zalecenia dopuszczają przyjęcie do 10 gramów tego leku na dobę. Obserwowano jednak ostrą niewydolność wątroby już po przyjęciu 3—4 g na dobę.

Jak lekarz ustala diagnozę?

Ostrą niewydolność wątroby rozpoznaje się w oparciu o dane z wywiadu ogólnego, wywiad epidemiologiczny (czyli dotyczący kontaktu z czynnikami zakaźnymi i toksycznymi) i obraz kliniczny. Konieczne jest przeprowadzenie szeregu badań wspierających rozpoznanie kliniczne, w tym przede wszystkim parametrów układu krzepnięcia, a także innych, takich jak: ocena biochemicznych wykładników uszkodzenia miąższu wątroby (aktywność aminotransferaz alaninowej i asparaginianowej, fosfatazy alkalicznej i γ-glutamylotranpeptydazy), pełna morfologia krwi z rozmazem, stężenie glukozy w surowicy, gazometria we krwi tętniczej, grupa krwi, stężenie paracetamolu i ewentualnie innych leków lub narkotyków, badania serologiczne w kierunku zakażeń wirusami HAV, HBV, HCV, testy na chorobę Wilsona (zmniejszone stężenie ceruloplazminy i miedzi w surowicy, podwyższone dobowe wydalanie miedzi z moczem), autoprzeciwciała, test ciążowy u kobiet. Wskazane jest także oznaczenie stężenia amoniaku we krwi tętniczej.

Jakie są sposoby leczenia?

Przyczyna ostrej niewydolności wątroby jest najlepszym wskaźnikiem prognostycznym, mającym istotne znaczenie w wyborze najskuteczniejszej terapii.

Tabela 1. Przyczyny i sposoby leczenia ostrej niewydolności wątroby
Zatrucie paracetamolem Jeżeli przyczyną wystąpienia objawów ostrej niewydolności wątroby jest zatrucie paracetamolem, a zwłaszcza jeżeli znany jest czas przyjęcia tego leku, choremu podaje się węgiel aktywowany doustnie. Preparat ten wykazuje największą skuteczność przy zastosowaniu od 1 do 3—4 godzin po zatruciu.
Podanie węgla powinno poprzedzać zastosowanie N-acetylocysteiny, która stosowana w odpowiednio dużych dawkach jest antidotum na zatrucie paracetamolem. Lek ten należy podać choremu jak najszybciej – jeżeli jest to możliwe, w czasie do 48 godzin od zatrucia,doustnie lub przez sondę żołądkową, ewentualnie dożylnie.
Uwaga! N-acetylocysteina w dużych dawkach stosowanych w zatruciu paracetamolem ma bardzo silne działanie i może być stosowana jedynie na zlecenie i pod ścisłym nadzorem lekarza. Takie zastosowanie acetylocysteiny należy odróżnić od jej stosowania w standardowych (stosunkowo małych) dawkach jako leku rozrzedzającego wydzielinę oskrzelową w terapii zakażeń dróg oddechowych.
Zatrucie grzybami W Polsce najczęstszą przyczyną ostrej niewydolności wątroby jest zatrucie muchomorem sromotnikowym. Ze względu na brak dostępnych testów diagnostycznych rozpoznających toksynę muchomora sromotnikowego, rozpoznanie ustalane jest na ogół w oparciu o wywiad oraz objawy ostrego nieżytu żołądkowo-jelitowego (nudności i wymioty, biegunka, kurczowy ból brzucha) występujące kilka godzin lub dni po zjedzeniu grzybów.
Jeżeli w chwili przyjmowania chorego do szpitala wymienione dolegliwości utrzymują się, wskazane jest płukanie żołądka, ewentualne podanie węgla aktywowanego z niezbędnym uzupełnieniem niedoborów wodno-elektrolitowych. Powszechnie stosowane i akceptowane leczenie uwzględnia stosowanie penicyliny G i sylibininy/sylimaryny.
Stan chorych po zatruciu muchomnorem sromotnikowym jest zwykle bardzo ciężki i wymaga leczenia w oddziele intensywnej opieki medycznej, a ze względu na dużą śmiertelność konieczne jest podjęcie starań o przeszczepienie wątroby.
Wirusowe zapalenie wątroby Wirusowe zapalenie wątroby stosunkowo często przebiega wśród objawów ostrej niewydolności wątroby. W USA około 12% przypadków ostrej niewydolności wątroby spowodowanych jest zakażeniem wirusami o szczególnym powinowactwie do komórek wątroby, najczęściej HBV i HAV.
Wśród chorych z ostrą niewydolnością wątroby są także pacjenci, u których doszło do reaktywacji zakażenia wirusem HBV – zwykle w przebiegu chemioterapii lub leczenia immunosupresyjnego.
Choroba Wilsona Przeczytaj artykuł
Autoimmunologiczne zapalenie wątroby Autoimmunologiczne zapalenie wątroby, podobnie jak choroba Wilsona, może się po raz pierwszy objawiać się jako ostra niewydolność. Konieczne jest szybkie ustalenie jej przyczyny ostrej i, po potwierdzeniu procesu autoimmunologicznego, rozpoczęcie leczenia glikokortykosteroidami.
Zobacz:Autoimmunologiczne zapalenie wątroby
Ostre niedotlenienie wątroby Zespół, opisywany jako „wątroba wstrząsowa”, występuje w przypadku dysfunkcji serca z okresem znacznego zmniejszenia objętości krwi krążącej (hipowolemii)/obniżenia ciśnienia tętniczego krwi (hipotensji). W przebiegu ostrego niedotlenienia wątroby aktywność aminotransferaz jest nieco zwiększona i stabilizuje się szybko po wyrównaniu zaburzeń układu krążenia. Niekiedy w przebiegu tego zespołu występują zaburzenia czynności nerek i cechy martwicy mięśni. Przeszczepienie wątroby jako metoda lecznicza stosowane jest w tych przypadkach bardzo rzadko.
Zespół Budda i Chiariego Zespół Budda i Chiariego (ostra zakrzepica żył wątrobowych) może także przebiegać wśród objawów ostrej niewydolności wątroby. Objawy zespołu to ból brzucha, wodobrzusze i powiększenie wątroby (hepatomegalia). Rozpoznanie stawiane jest w oparciu o badania obrazowe (tomografia komputerowa, ultrasonografia dopplerowska jamy brzusznej, flebografia - badanie żył z użyciem środka kontrastowego, rezonans magnetyczny z flebografią). Przy znacznej niewydolności wątroby leczeniem z wyboru jest przeszczepienie wątroby.

Ogólne zalecenia terapeutyczne

Data utworzenia: 17.03.2010
strona 1 z 2
Ostra niewydolność wątrobyOceń:
(3.57/5 z 7 ocen)
Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

Aktualności

  • Wzrost zakażeń WZW typu A w Polsce
    W porównaniu do zeszłego roku, obecnie obserwuje się znaczący wzrost liczby zachorowań na wirusowe zapalenie wątroby typu A (WZW-A) - informuje Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny.
  • Łodzianie będą mogli przebadać się pod kątem zakażenia HCV
    Ponad 1,3 tys. łodzian będzie mogło przebadać się pod kątem zakażenia HCV. Profilaktycznym badaniom sfinansowanym przez magistrat będą mogli poddać się wszyscy - także nieubezpieczeni w NFZ - mieszkańcy miasta w wieku 25-59 lat.
  • Ostrożnie cieszmy się wysypem grzybów
    W ostatnich tygodniach w mediach społecznościowych krąży wiele zdjęć zadowolonych grzybiarzy i ich pokaźnych zbiorów. Takiego wysypu grzybów nie było od dawna. Warto pamiętać o zagrożeniach związanych z zatruciem grzybami - pisze "Gazeta Polska Codziennie".

Lekarze odpowiadają na pytania

Przychodnie i gabinety lekarskie w pobliżu

Leki

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies