Autoimmunologiczne zapalenie żołądka

Autoimmunologiczne zapalenie żołądkaOceń:
(4.33/5 z 3 ocen)
lek. Magdalena Przybylska-Feluś
Autoimmunologiczne zapalenie żołądka
Fot. iStockPhoto

Co to jest autoimmunologiczne zapalenie żołądka?

Autoimmunologiczne zapalenie żołądka to przewlekły proces zapalny błony śluzowej żołądka, w efekcie którego dochodzi do zaniku błony śluzowej tego narządu. Ogólnie termin „autoimmunologiczny” wiąże się z występowaniem przeciwciał przeciwko własnym komórkom i tkankom.

Autoimmunologiczne zapalenie żołądka wiąże się z obecnością przeciwciał skierowanych przeciwko komórkom okładzinowym żołądka (komórki te są odpowiedzialne m.in. za produkcję kwasu solnego oraz czynnika wewnętrznego koniecznego do wchłaniania witaminy B12 w jelicie krętym) i/lub przeciwko czynnikowi wewnętrznemu.

Z powodu uszkodzenia komórek okładzinowych dochodzi do bezkwaśności soku żołądkowego oraz zaburzeń wchłaniania witaminy B12.

Przyczyny autoimmunologicznego zapalenia żołądka pozostają niejasne, ale wskazuje się na pewną predyspozycję genetyczną. Dodatkowo u osób z chorobami autoimmunologicznymi istnieje większa skłonność do współwystępowania innych przeciwciał i na przykład autoimmunologiczne zapalenie żołądka częściej współistnieje z zapaleniem tarczycy typu Hashimoto, zespołem Sjögrena i innymi chorobami autoimmunologicznymi.

W przebiegu autoimmunologicznego zapalenia żołądka przeciwciała przeciwko komórkom okładzinowym żołądka wiążą się z mechanizmem odpowiedzialnym za produkcję kwasu solnego. Stwierdza się także nacieki zapalne w błonie śluzowej żołądka.

Zmiany typowe dla autoimmunologicznego zapalenia żołądka zlokalizowane są w trzonie żołądka, w niewielkim stopniu w części odźwiernikowej (czyli w okolicy przejścia pomiędzy żołądkiem a dwunastnicą). Autoimmunologiczne zapalenie żołądka, według dostępnych danych, występuje u około 5% wszystkich chorych z przewlekłym zapaleniem żołądka.

Jakie są objawy autoimmunologicznego zapalenia żołądka?

Autoimmunologiczne zapalenie żołądka przez długi czas pozostaje bezobjawowe. Objawy związane są z rozwojem niedokrwistości (anemii) makrocytarnej (z tzw. dużymi krwinkami), która pojawia się z powodu niedoboru witaminy B12.

Objawy początkowo są niespecyficzne – mogą występować w przebiegu wielu różnych chorób. Objawy wynikające z niedokrwistości to między innymi bladość (w niedokrwistości z niedoboru witaminy B12 skóra ma lekko żółtawy kolor, sprawia wrażenie woskowej). Pacjenci skarżą się na łatwą męczliwość, osłabienie, czasami senność bądź gorszą koncentrację. Niedokrwistość (niezależnie od przyczyny) może prowadzić do uczucia szybkiej akcji serca, a w cięższych przypadkach duszności.

U około połowy osób z niedokrwistością z niedoboru witaminy B12 obserwuje się zmniejszenie masy ciała. Objawy ze strony przewodu pokarmowego, które mogą występować w niedoborze witaminy B12 i tym samym w autoimmunologicznym zapaleniu żołądka, to zaburzenia w odczuwaniu smaku, pieczenie języka, objawy dyspeptyczne (nudności, uczucie pełności, dyskomfortu w jamie brzusznej).

Witamina B12 jest bardzo ważna dla prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego, dlatego jej niedobory prowadzą do objawów ze strony tego układu. Niedobór tej witaminy powoduje między innymi uczucie drętwienia kończyn, kłucia w obrębie palców, osłabienie siły mięśniowej, w cięższych przypadkach dochodzi do zaburzeń widzenia. W badaniu fizykalnym lekarz może stwierdzić osłabienie odruchów nerwowych.

Co robić w przypadku wystąpienia objawów autoimmunologicznego zapalenia żołądka?

Objawy występujące w przebiegu autoimmunologicznego zapalenia żołądka oraz rozwijających się wtórnie do niego niedoborów witaminy B12 są niespecyficzne. Objawy wskazujące na niedokrwistość wymagają jej potwierdzenia lub wykluczenia. W przypadku szybko narastających objawów konieczna jest przyspieszona diagnostyka.

Stwierdzenie niedokrwistości (niezależnie od jej rodzaju) wymaga wyjaśnienia jej przyczyn. Nagłe pojawienie się objawów neurologicznych (np. brak czucia w kończynie, trudności z poruszaniem, asymetria ruchów, niedowłady, zanik widzenia) wymaga pilnego kontaktu z lekarzem, w tym wezwania pogotowia ratunkowego lub zgłoszenia się do szpitala (na izbę przyjęć, SOR).

Uporczywe objawy dyspeptyczne (nudności, wymioty, odbijania, uczucie ciężkości, dyskomfortu czy bólu w jamie brzusznej) wymagają zgłoszenia się do lekarza pierwszego kontaktu w celu rozszerzenia diagnostyki.

W jaki sposób lekarz ustala rozpoznanie autoimmunologicznego zapalenia żołądka?

Autoimmunologiczne zapalenie żołądka rozpoznaje się na podstawie stwierdzenia przeciwciał oraz typowych zmian mikroskopowych w wycinkach z błony śluzowej żołądka. Aby pobrać wycinki tkanki z żołądka, należy wykonać gastroskopię (badanie endoskopowe).

W przypadku występowania objawów neurologicznych i niedokrwistości makrocytarnej konieczne jest oznaczenie stężenia witaminy B12 we krwi. Stwierdzenie niedokrwistości makrocytarnej wymaga określenia stężenia witaminy B12 i kwasu foliowego (drugiej przyczyny tego rodzaju anemii) we krwi. U 90% chorych na autoimmunologiczne zapalenie żołądka stwierdza się przeciwciała przeciwko komórkom okładzinowym, u 50% przeciwko czynnikowi wewnętrznemu; mogą występować również przeciwciała przeciwko kompleksowi czynnik wewnętrzny – witamina B12.

Ponieważ autoimmunologiczne zapalenie żołądka wiąże się z nieco większym ryzykiem rozwoju zmian nowotworowych żołądka, w razie uporczywych lub utrzymujących się pomimo leczenia objawów dyspeptycznych albo utraty masy ciała należy się zgłosić do lekarza.

Jakie są metody leczenia autoimmunologicznego zapalenia żołądka?

Leczenie autoimmunologicznego zapalenia żołądka obejmuje dożywotnią pozajelitową (czyli nie doustną) suplementację witaminy B12 w przypadku stwierdzenia niedokrwistości. Niestety nie ma możliwości leczenia przyczynowego, gdyż stosowanie leków immunosupresyjnych, czyli tłumiących powstawanie przeciwciał przeciwko własnym tkankom, jest nieskuteczne.

Suplementacja witaminy B12 ma charakter objawowy, jest włączana, gdy rozwija się niedokrwistość. Metody pomocnicze mają bardzo ograniczone znaczenie. Ze względu na niedobór czynnika wewnętrznego koniecznego do wchłaniania witaminy B12 w dalszych odcinkach przewodu pokarmowego postępowanie dietetyczne mija się z celem.

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie autoimmunologicznego zapalenia żołądka?

Całkowite wyleczenie autoimmunologicznego zapalenia żołądka nie jest możliwe. Rozpoznanie wymaga okresowej oceny morfologii, czasami stężenia witaminy B12 we krwi, a w przypadku stwierdzenia niedokrwistości konieczna jest jej suplementacja.

Autoimmunologiczne zapalenie żołądka wiąże się z 3–5-krotnie większym ryzykiem rozwoju raka gruczołowego żołądka, dlatego konieczne jest regularne zgłaszanie się do kontroli lekarskiej.

Co trzeba robić po zakończeniu leczenia autoimmunologicznego zapalenia żołądka?

Leczenie jest bezterminowe, wymaga dożywotniej suplementacji witaminy B12.

Co robić, aby uniknąć zachorowania na autoimmunologiczne zapalenie żołądka?

Nie istnieją żadne metody profilaktyki.

Data utworzenia: 01.12.2015
Udostępnij:
Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

 

Aktualności

  • Endoskopia wczesnego raka jelita grubego pozwala uniknąć rozległych operacji
    Zastosowanie techniki endoskopowej w leczeniu wczesnego raka przewodu pokarmowego pozwala uniknąć obciążających dla pacjenta operacji - podkreślali eksperci - uczestnicy warsztatów zorganizowanych w Łodzi z udziałem światowej klasy specjalistów z Japonii.
  • Kampania „Szczęśliwa wątroba, szczęśliwy Ty”
    Polacy niewiele wiedzą o tym, jak ważna dla naszego zdrowia jest wątroba – twierdzą organizatorzy rozpoczynającej się kampanii edukacyjnej „Szczęśliwa wątroba, szczęśliwy Ty”. Kampania ma zwiększyć świadomość Polaków na temat istotnej roli tego narządu.
  • Druk wątroby 3D ułatwi operacje
    Student medycyny Uniwersytetu Jagiellońskiego Jan Witowski opracował innowacyjną, prawdopodobnie najtańszą na świecie metodę druku modeli wątroby 3D. Wydrukowane egzemplarze już pomagają operować pojedynczych pacjentów.

Lekarze odpowiadają na pytania

Przychodnie i gabinety lekarskie w pobliżu

Leki

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies