Helicobacter pylori

Helicobacter pyloriOceń:
(3.25/5 z 8 ocen)
dr hab. n. med. Piotr Kopiński
NZOZ "Atopia", Kraków
Krakowska Wyższa Szkoła Promocji Zdrowia
<i>Helicobacter pylori</i>

Co to jest bakteria Helicobacter pylori i na czym polega jej związek z wrzodami żołądka i dwunastnicy?

Helicobacter pylori (w skrócie H. pylori, znana również pod dawną nazwą Campylobacter pylori), to bakteria, którą wykryto stosunkowo późno. Odkrycia Helicobacter pylori w ludzkiej błonie śluzowej żołądka dokonali w roku 1982 dwaj australijscy uczeni, Marshall i Warren. Nazwa Helicobacter (od łac. helix – spirala) nawiązuje do charakterystycznego kształtu bakterii, który prawdopodobnie ułatwia jej przenikanie w głąb błony śluzowej układu pokarmowego.

Helicobacter pylori wykrywa się przede wszystkim w dalszej części żołądka, określanej jako odźwiernik (łac. pylorus, stąd drugi człon nazwy bakterii), która przechodzi w dwunastnicę. Nieco później wykazano, że Helicobacter pylori może zakażać także inne tkanki, np. wątrobę lub oko. Naukowcy stwierdzili, że bakteria występuje u osób z przewlekłym zapaleniem błony śluzowej żołądka i z wrzodami żołądka. Dużą niespodzianką było odkrycie, że istnieje bakteria dostosowana do przeżycia w żołądku człowieka, ponieważ dotychczas zakładano, że kwas solny żołądka stwarza środowisko wybitnie nieprzyjazne bakteriom – po prostu odkaża pokarm, co jest jednym z jego głównych fizjologicznych zadań. W przypadku Helicobacter pylori spostrzeżono jednak, że kolonizuje ona śluzówki o niskim pH (odczynie kwaśnym). Kwas nie tylko nie szkodził bakterii, lecz wręcz wydawał się niezbędny do jej rozwoju.

W toku dalszych badań naukowych stwierdzono, że istnieje związek pomiędzy obecnością Helicobacter pylori w górnym odcinku przewodu pokarmowego a wrzodami żołądka i dwunastnicy. Należy jednak pamiętać, że samo zakażenie bakterią nie jest równoznaczne z rozwojem choroby wrzodowej. Niemal połowa ludzkości (więcej w krajach rozwijających się) jest zakażona Helicobacter pylori (w Polsce około 80% dorosłych i około 30% dzieci). Tymczasem na chorobę wrzodową żołądka i dwunastnicy zapada 5–10% dorosłej populacji. Oznacza to, że tylko u około co dziesiątej osoby zakażonej Helicobacter pylori rozwinie się choroba wrzodowa. Ponadto u części osób cierpiących na chorobę wrzodową nie stwierdza się Helicobacter pylori. Dotyczy to około 20% przypadków wrzodów żołądka i 30% wrzodów dwunastnicy. Nie można więc uznać Helicobacter pylori za przyczynę wszystkich wrzodów żołądka i dwunastnicy.

Zakażenie układu pokarmowego przez Helicobacter pylori przebiega zwykle bezobjawowo, tylko w nielicznych przypadkach pojawiają się objawy typowe dla zapalenia żołądka, ból w nadbrzuszu (czyli górnej części brzucha), nudności i wymioty, zwykle bez gorączki.

Podsumowując, należy przyjąć, że stara zasada, iż nie ma wrzodu trawiennego bez kwasu, pozostaje aktualna. Natomiast ryzyko pojawienia się choroby dramatycznie zwiększa się u osób zakażonych Helicobacter pylori (lub będących jej nosicielami).

Wrzód żołądka jest stanem przednowotworowym, dlatego zakażenie Helicobacter pylori może sprzyjać rozwojowi raka żołądka. W sumie zakażenie Helicobacter pylori niemal dwukrotnie zwiększa całkowite ryzyko zachorowania na raka żołądka.

Natomiast rak z reguły nie rozwija się w dwunastnicy. Powody nie są do końca jasne, ale w epidemiologii przewodu pokarmowego człowieka często występuje rak jelita grubego i odbytu, rak żołądka oraz rak przełyku, natomiast rak jelita cienkiego (w tym dwunastnicy) jest rzadkością. O ile więc zakażenie Helicobacter pylori sprzyja chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy oraz w mniejszym stopniu rakowi żołądka, o tyle nie grozi powstaniem raka dwunastnicy, który praktycznie się nie zdarza.

Dlaczego Helicobacter pylori jest groźnym czynnikiem chorobotwórczym?

Komórki błony śluzowej żołądka produkują kwas solny i trawienie pokarmów w żołądku odbywa się w warunkach niskiego pH, ale nie są one w pełni odporne na działanie kwasu. Dlatego w prawidłowych warunkach pokryte są cienką warstewką ochronnego śluzu. Niesteroidowe leki przeciwzapalne, np. kwas acetylosalicylowy (aspiryna), uszkadzają śluzówkę żołądka i prowadzą do rozwoju wrzodów między innymi dlatego, że hamują syntezę prostaglandyn, które z kolei aktywują w żołądku produkcję śluzu. Bakteria umie dostosować się do miejscowych warunków panujących w żołądku, zwłaszcza w odźwierniku. Unika obszarów ze skrajnie niskim pH, a więc światła żołądka z dala od jego ściany. Migruje za to w stronę komórek ściany żołądka (nabłonka błony śluzowej), gdzie wnika w warstwę śluzu pokrywającego komórki.

Helicobacter pyloriŹródło: Wikimedia.org

U osób wydzielających większe ilości kwasu solnego bakteria chętniej kolonizuje odźwiernik, zwłaszcza miejsce przejścia żołądka do dwunastnicy. Unika w ten sposób trzonu żołądka, gdzie pH jest wyraźnie niskie (odczyn silnie kwaśny). Kiedy natomiast wydzielanie kwasu solnego jest mniejsze, Helicobacter pylori kolonizuje cały żołądek.

Przemieszczanie się bakterii ma charakter czynny, zachodzi dzięki charakterystycznemu kształtowi, a także obecności witek. Następnie Helicobacter pylori przylega do komórek nabłonka, a nawet do nich wnika. Ważnym czynnikiem decydującym o skutkach zakażenia Helicobacter pylori jest sposób, w jaki reaguje na bakterię układ immunologiczny. Innym znanym toksycznym produktem metabolizmu Helicobacter pylori jest amoniak. Jest on słabą zasadą, służy więc bakterii do zobojętniania kwasu solnego w jej najbliższym otoczeniu i ułatwia jej przeżycie. Powstaje z mocznika, a enzym, którego używa Helicobacter pylori, nosi nazwę „ureaza” (od łacińskiego słowa urea, czyli mocznik). Ureaza rozkłada mocznik do dwutlenku węgla i amoniaku. Aktywność ureazy wydzielanej przez Helicobacter pylori stanowi podstawę ważnego testu wykrywającego tę bakterię.

Data utworzenia: 22.12.2015
strona 1 z 2
Helicobacter pyloriOceń:
(3.25/5 z 8 ocen)
Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu
    • gosc
      2017-11-08 01:55
      Jak komuś antybiotyki pomogą na Helicobacter pylori to super. Jeśli nie, to warto spróbować kwaśnej diety , kiszona kapusta, ocet, wędzona makrela. Pić często herbatę z mięty pieprzowej i przed snem rzuć surowy plasterek imbiru. Pić także od czasu do czasu wodę po ogórkach lub kiszonej kapuście. Można też spróbować gorzkich sałatek. Należy zrezygnować, przynajmniej na tydzień ze słodyczy i innych " nie kwaśnych " rzeczy, czy owoców i ostrych przypraw.odpowiedz
    • Joanna
      2016-05-02 17:16
      Witam. 10 dni temu pod wpływem dużego stresu zaczęły się moje kłopoty z żołądkiem. Przestałam jeść i dostałam rozwolnienie. Po 5 dniach zdecydowałam się na gastroskopie. Okazało się ze mam h.pylori +++. Biorę antybiotyki od 5 dni (Ospamox i Metronidazol) do tego Control i Enterol. Nadal mam jadłowstręt, do tego bardzo źle się czuje po tych antybiotykach. Czy mogę zamienić Metronidazol na Klabax? Czy dzięki temu będę mogła jeść. Schudłam już 6 kg :(odpowiedz

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

Aktualności

  • Wzrost zakażeń WZW typu A w Polsce
    W porównaniu do zeszłego roku, obecnie obserwuje się znaczący wzrost liczby zachorowań na wirusowe zapalenie wątroby typu A (WZW-A) - informuje Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny.
  • Łodzianie będą mogli przebadać się pod kątem zakażenia HCV
    Ponad 1,3 tys. łodzian będzie mogło przebadać się pod kątem zakażenia HCV. Profilaktycznym badaniom sfinansowanym przez magistrat będą mogli poddać się wszyscy - także nieubezpieczeni w NFZ - mieszkańcy miasta w wieku 25-59 lat.
  • Ostrożnie cieszmy się wysypem grzybów
    W ostatnich tygodniach w mediach społecznościowych krąży wiele zdjęć zadowolonych grzybiarzy i ich pokaźnych zbiorów. Takiego wysypu grzybów nie było od dawna. Warto pamiętać o zagrożeniach związanych z zatruciem grzybami - pisze "Gazeta Polska Codziennie".

Lekarze odpowiadają na pytania

Przychodnie i gabinety lekarskie w pobliżu

Leki

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies