Dyspepsja

Prof. dr hab. med. Krzysztof Marlicz1, prof. dr hab. Krzysztof Fyderek2 (uwagi pediatryczne)
1Katedra i Klinika Gastroenterologii, Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie
2Klinika Pediatrii Gastroenterologii i Żywienia, Uniwersytecki Szpital Dziecięcy w Krakowie
Dyspepsja

Co to jest dyspepsja i jakie są jej przyczyny?

Słowo dyspepsja pochodzi z języka greckiego i oznacza dosłownie złe trawienie.

Terminem tym oznacza się zespół objawów polegających na występowaniu więcej niż jednej z następujących dolegliwości: poposiłkowego uczucia pełności, wczesnego uczucia sytości, bólu lub uczucia pieczenia w nadbrzuszu.

Dyspepsję można zasadniczo podzielić na organiczną (czyli wtórną do innej choroby) i czynnościową.

Przyczynami dyspepsji organicznej są określone choroby (choroba wrzodowa żołądka lub dwunastnicy, choroba refluksowa przełyku, rzadziej przewlekłe zapalenie trzustki czy dróg żółciowych, dyspepsja może też być objawem nowotworu, szczególnie raka żołądka). Dyspepsja bywa też działaniem niepożądanym niektórych leków przyjmowanych przewlekle, jak np. niesteroidowych leków przeciwzapalnych, leków przeciwreumatycznych, preparatów żelaza i potasu, niekiedy antybiotyków.

Jeżeli nie udaje się wykryć żadnej choroby lub innego czynnika powodującego dyspepsję, lekarz ustala rozpoznanie dyspepsji czynnościowej.

Przyczyny dyspepsji czynnościowej nie są wyjaśnione. Przyjmuje się różne hipotezy (np. zaburzona kurczliwość pewnych odcinków przewodu pokarmowego, osłabiona reakcja przewodu pokarmowego na pewne bodźce zewnętrzne i inne).

Obecnie wyróżnia się dwie kategorie dyspepsji czynnościowej – zespół zaburzeń poposiłkowych i zespół bólu w nadbrzuszu.

Jak często występuje dyspepsja?

Dyspepsja występuje bardzo często, na całym świecie. Uważa się, że 20–30% populacji miewa okresowo (częściej) lub stale (rzadziej) opisywane dolegliwości. U około 40% wykrywa się konkretne (wyżej wymienione) przyczyny, a większość (ok. 60%) traktuje się jako osoby cierpiące na dyspepsję czynnościową.

Jak się objawia dyspepsja?

Dyspepsja charakteryzuje się występowaniem więcej niż jednej z następujących dolegliwości: poposiłkowego uczucia pełności, wczesnego uczucia sytości, bólu lub uczucia pieczenia w nadbrzuszu.

Objawy powyższe mają charakter przewlekły – trwają co najmniej 3 miesiące (niekoniecznie w stałym codziennym nasileniu, ale objaw musi być uciążliwy, czyli taki, który wpływa na zwykłą aktywność). Jeżeli objawy te trwają nieprzerwanie kilka godzin czy dni, nie używa się wówczas dla ich określenia pojęcia dyspepsji.

Co robić w razie wystąpienia objawów?

Ból w środkowym nadbrzuszu, względnie wspomniany wcześniej dyskomfort w tej okolicy, jest uczuciem przykrym, ale na ogół niezbyt mocno nasilonym, tak że dopiero po paru tygodniach czy miesiącach pacjent zdaje sobie sprawę, że dzieje się z nim coś niedobrego i umacnia się w nim przekonanie o konieczności pozbycia się dolegliwości. Wizyta u lekarza rodzinnego jest wówczas jak najbardziej wskazana. Na tym etapie nie mają sensu poszukiwania lekarza specjalisty (gastroenterologa), a tym bardziej wzywanie pogotowia czy zgłaszanie się do szpitala.

Jak lekarz ustala rozpoznanie dyspepsji?

Dokładnie zebrany wywiad, czyli spokojna i rzeczowa rozmowa lekarza z pacjentem, potrafi wiele wyjaśnić (choroby współistniejące, przyjmowanie leków itp.), ale na ogół nie rozstrzyga, czy mamy do czynienia z dyspepsją organiczną, czy też czynnościową. Zwykle proponuje się badanie endoskopowe przełyku, żołądka i dwunastnicy. Należy je wykonać pilnie, jeżeli dyspepsji towarzyszą tzw. objawy alarmowe (niezamierzona utrata masy ciała, nocne bóle brzucha, żółtaczka, krwawienie z przewodu pokarmowego, niedokrwistość, zaburzenia połykania, wymioty lub guz w nadbrzuszu) oraz u pacjentów po 45. roku życia.

Pomocne jest także badanie ultrasonograficzne jamy brzusznej. Badania morfologiczne i biochemiczne krwi niewiele wnoszą do rozpoznania. Badanie serologiczne krwi na obecność Helicobacter pylori (często wykonywane przez samych pacjentów dzięki intensywnej promocji medialnej) nie jest przydatne, bo nie świadczy o aktualnym zakażeniu tą bakterią, a ponadto jej rola w powstawaniu dyspepsji nie jest wcale pewna.

U dzieci wskazaniem do pogłębienia diagnostyki jest występowanie tzw. objawów alarmujących (m.in.: zaburzeń połykania, krwawienia z przewodu pokarmowego, bólu budzącego dziecko, przewlekłej biegunki, zmian okołoodbytniczych, zahamowania tempa wzrostu, opóźnień dojrzewania itp.).

Jakie są sposoby leczenia dyspepsji?

Data utworzenia: 12.03.2010
Data aktualizacji: 28.11.2017
strona 1 z 2
DyspepsjaOceń:
(3.58/5 z 12 ocen)
Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu
    • konował
      2018-03-10 00:41
      Lek z grupy SSRI - sertralina nie jest skuteczna w leczeniu dyspepcji czynnościowej co wykazało badanie kliniczne: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3496890/ Badania wskazują za to na skuteczność leczenia lekami trójcyklicznymi przeciwdepresyjnytmi ale te mają skutki uboczne znaczne niekiedy - np. clomipramina powoduje suchość w ustach i zaparcia w większych dawkach niż minimalne dawki. Od suchości w ustach moga psuć się zęby, dodatkowo clomipramina ma działanie kardiotoksyczne i powoduje duże pocenie się szczególnie latem. Pozatym leczyć dyspepcje lekami przeciwdepresyjnymi u których nie ma żądnej stwierdzonej choroby czy zaburzeń psychicznych jest nieuzasadnione - no i leki przeciwdepresyjne trzeba odstawiać BARDZO powoli żeby uniknąć skutków odstawiennych ale tego to nawet psychiatrzy nie przestegają a potem pacjent żle się czuje i nie wie co się z nim dzieje - można tego uniknąć jesli psychiatra jest kompetentnym lekarzem, a już na pewno gastrolog niech sie nie bierze za leczenie lekami takimi chyba ze rzeczywiscie ma pojecie o wprowadzaniu takich leku i odstawianiu w co wątpie szczerze. Na dyspepcje dobre są te zioła co pisze w artykule - ja moge polecic preparat Verdin. Niekiedy pomocny był Duspatalin. Nie polecam metoclop[ramidu bo to lek nauroleptyczny (blokuje receptor lub receptory dopaminowe) i rośnie po nim prolaktyna.odpowiedz
    • janryszard53gmail.com.pl
      2017-01-18 18:27
      Moje pytanie jest proste ! Szkodzą mi potrawy zimne i zimne picie. Mam z tym problem od kilku lat. Szczególnie zimą ! Objawy nadmierne pocenie się ból w uszach i lekki ból w mostku. Odczuwam jak by mi było zimno w pięty ? Co z tego że ja zadam pytanie ? Jak nie będzie odpowiedzi !odpowiedz
      • Qwerty
        2017-05-06 14:34
        Te objawy są prawdopodobnie nie powiązane żadną wspólna jednostką chorobową i wskazują ew. na przewrażliwienie. Zimnych pokarmów unikać, jeśli szkodzą.odpowiedz

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

Aktualności

  • Chorzy na NZJ potrzebują wsparcia społecznego
    Chorzy na nieswoiste zapalenie jelita, m.in. chorobę Leśniowskiego-Crohna, potrzebują wsparcia ze strony społeczeństwa i decydentów, by zachować aktywność w życiu prywatnym i zawodowym – przekonują lekarze i pacjenci.
  • 19 maja - Światowy Dzień NZJ
    Pikniki z wielkimi bitwami na papier toaletowy, spotkania edukacyjne oraz podświetlone na fioletowo budynki – 19 maja cierpiący na wrzodziejące zapalenie jelita grubego i chorobę Leśniowskiego-Crohna w Polsce i za granicą świętują Światowy Dzień Nieswoistych Zapaleń Jelita (NZJ).
  • Prehistoryczny wirus zapalenia wątroby typu B
    Zidentyfikowano i zsekwencjonowano wirusa zapalenia wątroby typu B w kościach sprzed siedmiu tys. lat z obszaru Europy – donoszą naukowcy na łamach pisma „eLife”.

Lekarze odpowiadają na pytania

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies