Żółtaczka

ŻółtaczkaOceń:
(2.59/5 z 17 ocen)
dr n. med. Włodzimierz Zych
Klinika Gastroenterologii i Hepatologii
Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, Warszawa
Żółtaczka
Fot. phil.cdc.gov

Co to jest żółtaczka?

Żółtaczka nie jest chorobą tylko objawem, który może występować w przebiegu wielu różnych chorób. Jest to żółte zabarwienie skóry i białkówek oczu spowodowane odkładaniem się w tkankach nadmiaru bilirubiny. Bilirubina to fizjologiczny żółty barwnik będący produktem degradacji hemoglobiny zawartej w zużytych (starych) krwinkach czerwonych oraz niektórych białek (np. mioglobiny występującej w mięśniach). Prawidłowe stężenie bilirubiny wynosi 1 mg/dl lub 17 µmoli/dl. Żółtaczka jest ewidentna po trzykrotnym przekroczeniu normy, czyli przy ok. 3 mg/dl lub 50 µmoli/dl. Mniejsze, ale przekraczające normę stężenie bilirubiny określa się mianem stanu podżółtaczkowego.

Bilirubina występuje w surowicy krwi w dwóch postaciach (frakcjach). Dominująca jest postać niezwiązana, zwana też wolną lub niesprzężoną. Jest ona nierozpuszczalna w wodzie. We krwi przenoszona jest w połączeniu z białkiem albuminą. W tej postaci dociera do wątroby, gdzie wytwarzana jest druga jej forma, bilirubina związana, czyli sprzężona z resztami cukrowymi, tzw. glukuronianami. Dzięki temu połączeniu postać związana jest rozpuszczalna w wodzie. Bilirubina związana jest wydalana do żółci i po przemianach chemicznych w jelitach opuszcza organizm z kałem.

Czasami u osób spożywających dużo soku marchwiowego, bogatego w barwnik – karoten, zauważa się zmianę koloru skóry na żółtopomarańczową. Wynika to z odkładania się karotenu w skórze. W odróżnieniu od żółtaczki nie dochodzi wówczas do zażółcenia białkówek.

Jakie mogą być przyczyny żółtaczki?

Żółtaczka jest objawem wielu chorób o całkowicie odmiennej naturze. Zwiększone stężenie bilirubiny w krwi prowadzące do zażółcenia skóry i białkówek, może być wynikiem jej nadmiernego wytwarzania, zahamowania metabolizmu lub utrudnionego wydalania.

  • Nadmierne wytwarzanie:
    • przyspieszony rozpad prawidłowych krwinek czerwonych (hemoliza, rozległe krwiaki, uszkodzenie i rozpad dużej masy włókien mięśniowych)
  • Zahamowanie metabolizmu:
    • zapalenia wątroby - wirusowe, alkoholowe, polekowe, inne, wrodzona mniejsza aktywność enzymów metabolizujących (zespól Gilberta)
  • Utrudnione wydalanie:
    • mechaniczna przeszkoda odpływu żółci (kamienie w przewodach żółciowych, guzy dróg żółciowych i guzy trzustki), cholestaza, czyli zahamowanie wypływu żółci z komórek wątroby lub z drobnych przewodów żółciowych (w przebiegu zapalenia wątroby, po lekach)

Żółtaczka może być też objawem zaawansowanego uszkodzenia wątroby, czyli marskości.

Jakie mogą być inne objawy towarzyszące żółtaczce?

Utrudnienie wypływu żółci z wątroby, czy to na skutek przeszkody mechanicznej czy cholestazy, może być połączone ze świądem skóry. Może on wystąpić przed ujawnieniem się żółtaczki, równocześnie z nią lub później. Często, zanim dojdzie do zauważalnego zażółcenia skóry występuje ściemnienie moczu, który przybiera barwę ciemnego piwa lub herbaty. Nieco później w tym typie żółtaczki dochodzi do odbarwienia stolca, który może mieć wygląd gliniasty.

Czy po wystąpieniu żółtaczki powinniśmy się zgłosić do lekarza?

Tak. Nie ma wątpliwości, że żółtaczka jest objawem istotnym, choć jak wspomniano wcześniej, może mieć banalne przyczyny. Niemniej w każdym przypadku żółtaczki należy się zgłosić do lekarza, który na podstawie badań określi jej przyczynę i znaczenie dla naszego zdrowia.

Jakie badania wykonuje się w celu stwierdzenia przyczyny żółtaczki?

Tak jak w każdym przypadku badania lekarskiego ważne znaczenie mają wywiady oraz badanie przedmiotowe. Następnie należy potwierdzić czy żółte zabarwienie skóry i oczu to istotnie żółtaczka. Służy temu badanie krwi określające stężenie bilirubiny całkowitej i jej frakcji, związanej i niezwiązanej. Wykonuje się także inne badania krwi, takie jak aktywność enzymów wątrobowych i markery wirusowych zapaleń wątroby. Pozwalają one na potwierdzenie lub wykluczenie zakażenia wirusowego czy etiologii zapalnej. Są pomocne w przypadku cholestazy lub żółtaczki mechanicznej. Jeśli przeważa stężenie bilirubiny niezwiązanej, co nasuwa podejrzenie wzmożonego wytwarzania bilirubiny, wykonuje się badania krwi sprawdzające hipotezę hemolizy, czyli wzmożonego rozpadu krwinek czerwonych.

Kolejnym badaniem jest ultrasonografia jamy brzusznej. Może ona pokazać poszerzenie przewodów żółciowych, a niekiedy potwierdza obecność kamieni (złogów), czyli mechaniczne tło żółtaczki. Może także sugerować rozlane uszkodzenie wątroby (tzw. stłuszczenie czy marskość) i wykazywać jego odległe następstwa. Rzadziej potrzebne są inne badania obrazujące jak tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny. W wybranych przypadkach diagnostykę uzupełnia biopsja wątroby oraz specjalistyczne badania krwi.

Jak się leczy choroby przebiegające z żółtaczką?

Data utworzenia: 18.04.2012
strona 1 z 2
ŻółtaczkaOceń:
(2.59/5 z 17 ocen)
Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu
    • Bozena
      2017-08-29 20:11
      BilirBilirubina 26.6 umol/l co oznacza aminotransferaza alaninowa 22.0u/lodpowiedz
    • Just
      2016-08-29 16:21
      Czy żółtaczką poalkoholową można się zarazić?odpowiedz

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

Aktualności

  • Wzrost zakażeń WZW typu A w Polsce
    W porównaniu do zeszłego roku, obecnie obserwuje się znaczący wzrost liczby zachorowań na wirusowe zapalenie wątroby typu A (WZW-A) - informuje Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny.
  • Łodzianie będą mogli przebadać się pod kątem zakażenia HCV
    Ponad 1,3 tys. łodzian będzie mogło przebadać się pod kątem zakażenia HCV. Profilaktycznym badaniom sfinansowanym przez magistrat będą mogli poddać się wszyscy - także nieubezpieczeni w NFZ - mieszkańcy miasta w wieku 25-59 lat.
  • Ostrożnie cieszmy się wysypem grzybów
    W ostatnich tygodniach w mediach społecznościowych krąży wiele zdjęć zadowolonych grzybiarzy i ich pokaźnych zbiorów. Takiego wysypu grzybów nie było od dawna. Warto pamiętać o zagrożeniach związanych z zatruciem grzybami - pisze "Gazeta Polska Codziennie".

Lekarze odpowiadają na pytania

Przychodnie i gabinety lekarskie w pobliżu

Leki

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies