Wodobrzusze

WodobrzuszeOceń:
(3.24/5 z 17 ocen)
lek. med. Magdalena Przybylska-Feluś
Klinika Gastroenterologii i Hepatologii UJ CM, Kraków
Wodobrzusze
Wodobrzusze (Fot. Choroby wewnętrzne, red. A. Szczeklik, Medycyna Praktyczna, Kraków 2010)

Co to jest wodobrzusze?

Wodobrzusze (dawniej określane jako puchlina brzuszna) to nagromadzenie płynu w jamie brzusznej.

Prawidłowo w obrębie jamy brzusznej występuje niewielka ilość płynu, który ma za zadanie amortyzować znajdujące się w niej narządy. Zwiększenie tej ilości >150 ml jest patologią. W zależności od ilości płynu określamy wodobrzusze jako łagodne, umiarkowane lub zaawansowane.

Jakie są jego przyczyny?

Do gromadzenie płynu w jamie brzusznej może dochodzić w wyniku jednego z czterech mechanizmów, obejmujących:

  • zbyt wysokie ciśnienie w naczyniach żylnych odprowadzających krew z narządów jamy brzusznej (tzw. nadciśnienie wrotne),
  • zbyt mała ilość białek w krwi (np. gdy synteza białek jest upośledzona lub dochodzi do ich nadmiernej utraty),
  • nadprodukcja płynu (np. przez komórki nowotworowe),
  • upośledzony odpływ płynu przez naczynia limfatyczne.

Najczęstsze przyczyny wodobrzusza to nadciśnienie wrotne w przebiegu marskości wątroby (zob. Marskość wątroby), choroby nowotworowe, niewydolność serca lub infekcje. Inne przyczyny (np. zapalenie trzustki, niewydolność nerek, niedobór białka w przebiegu niedożywienia) są dużo rzadsze.

Marskość wątroby to stan, w którym miąższ wątroby wskutek przewlekłego procesu zapalnego ulega nieprawidłowej przebudowie ze znacznym włóknieniem, co powoduje zaburzenia czynności wątroby. Marskość wątroby ma charakter postępujący, wraz z zaburzeniem struktury wątroby pojawiają się objawy świadczące o upośledzeniu funkcji tego narządu. Poza nieprawidłową funkcją wątroby włóknienie tkanki wątrobowej powoduje upośledzenie przepływu krwi w krążeniu wrotnym, co powoduje powstanie nadciśnienia wrotnego i może prowadzić do wodobrzusza.

Jakie są jego objawy?

Pierwszym objawem wodobrzusza jest stopniowo powiększający się obwód brzucha z towarzyszącym dyskomfortem w obrębie jamy brzusznej, pobolewaniem i nudnościami. Wodobrzusze nie jest chorobą, ale objawem, który może występować w przebiegu wielu chorób, dlatego często towarzyszą mu inne objawy związane z chorobami leżącymi u jego podłoża.

W przebiegu wodobrzusza związanego z marskością wątroby mogą występować np. żółtaczka, świąd skóry i ginekomastia (nadmierny rozwój gruczołów piersiowych) u mężczyzn. Często razem z wodobrzuszem występują obrzęki kończyn dolnych oraz objawy upośledzonego krzepnięcia.

W przebiegu niewydolności serca obecne są: duszność, obrzęki kończyn dolnych, ograniczona tolerancja wysiłku fizycznego, konieczność oddawania moczu w nocy (nykturia). U chorych z tej grupy często wcześniej rozpoznano choroby kardiologiczne, jak choroba niedokrwienna serca, wady zastawkowe lub przebyli zawał serca.

Choroby nowotworowe mają różnorodne objawy w zależności od lokalizacji zmian. W przypadku chorób przewodu pokarmowego są to na przykład bóle brzucha, nudności i/lub wymioty, zmiana rytmu wypróżnień. Chorobie nowotworowej często towarzyszy postępująca utrata masy ciała lub zakrzepica w obrębie żył głębokich.

U kobiet wodobrzusze może być jednym z pierwszych objawów guza jajnika.

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Do lekarza należy się zgłosić w przypadku narastania obwodu brzucha w krótkim czasie, obrzęków kończyn dolnych, postępującego pogorszenia tolerancji wysiłku fizycznego, żółtaczki, długiego krwawienia po skaleczeniu czy nawracających samoistnych krwawień (np. z nosa, dziąseł).

Osoby z rozpoznanym wodobrzuszem lub stwierdzoną patologią wątroby muszą zwracać uwagę na występujące u siebie objawy. Pilnego kontaktu z lekarzem zawsze wymaga gwałtowne narastanie obwodu brzucha pomimo stosowania leków, duszność, objawy krwawienia do przewodu pokarmowego (wymioty wyglądające jak fusy kawy lub zawierające świeżą krew, kał czarny jak smoła, krwawienie z dolnego odcinka przewodu pokarmowego), zmniejszenie ilości oddawanego moczu oraz zaburzenia świadomości, jak np. nadmierna senność.

Warto także skonsultować z lekarzem nieprawidłowe wyniki badań laboratoryjnych wykonywanych np. w ramach ogólnie pojętej profilaktyki.

W jaki sposób lekarz ustala rozpoznanie?

Wodobrzusze może zostać wykryte podczas badania fizykalnego jamy brzusznej. Badając pacjenta dotykiem (badanie palpacyjne), lekarz stwierdza wówczas tzw. objaw chełbotania, a opukujac jamę brzuszną może wykryć stłumienie wywołane przez płyn.

Pacjenci z zaawansowanym wodobrzuszem mają charakterystyczny wygląd „kasztanowego ludzika” – duży brzuch i chude kończyny. Wodobrzusze łagodne trudno stwierdzić w badaniu fizykalnym, najczęściej stwierdza się w badaniach obrazowych, takich jak badanie ultrasonograficzne (USG) czy tomografia komputerowa jamy brzusznej i miednicy. Wodobrzusze umiarkowane lub zaawansowane może być stwierdzone w badaniu fizykalnym, a objaw ten jest potwierdzany w badaniach obrazowych. Badania obrazowe wykonuje się także celem diagnostyki przyczyny wodobrzusza i/lub oceny zaawansowania marskości wątroby.

Po stwierdzeniu wodobrzusza należy poszukiwać jego przyczyny. W tym celu wykonuje się szereg badań, w tym badania krwi mające na celu ocenę pracy wątroby i nerek. Pobiera się także próbki płynu z jamy otrzewnej, które są poddawane analizie pod kątem zawartości różnych komórek (np. leukocytów, komórek nowotworowych), glukozy, albuminy i białka. Wykonuje się też szereg innych badań, w tym obrazowych (TK, MRI, echokardiografia) w zależności od podejrzewanej przyczyny wodobrzusza (choroby serca, nowotwór itp.).

Jakie są metody leczenia?

Data utworzenia: 09.05.2013
strona 1 z 2
WodobrzuszeOceń:
(3.24/5 z 17 ocen)
Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

Aktualności

  • Wzrost zakażeń WZW typu A w Polsce
    W porównaniu do zeszłego roku, obecnie obserwuje się znaczący wzrost liczby zachorowań na wirusowe zapalenie wątroby typu A (WZW-A) - informuje Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny.
  • Łodzianie będą mogli przebadać się pod kątem zakażenia HCV
    Ponad 1,3 tys. łodzian będzie mogło przebadać się pod kątem zakażenia HCV. Profilaktycznym badaniom sfinansowanym przez magistrat będą mogli poddać się wszyscy - także nieubezpieczeni w NFZ - mieszkańcy miasta w wieku 25-59 lat.
  • Ostrożnie cieszmy się wysypem grzybów
    W ostatnich tygodniach w mediach społecznościowych krąży wiele zdjęć zadowolonych grzybiarzy i ich pokaźnych zbiorów. Takiego wysypu grzybów nie było od dawna. Warto pamiętać o zagrożeniach związanych z zatruciem grzybami - pisze "Gazeta Polska Codziennie".

Lekarze odpowiadają na pytania

Przychodnie i gabinety lekarskie w pobliżu

Leki

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies